Wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 10 grudnia 2013 r., V ACa 607/13

wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 10 grudnia 2013 r., V ACa 607/13

Tekst

1 Sygn. akt V ACa 607/13

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

2 Dnia 10 grudnia 2013 r.

3 Sąd Apelacyjny w Gdańsku – Wydział V Cywilny

4 w składzie:

5 Przewodniczący:

6 SSA Zbigniew Koźma

7 Sędziowie:

8 SA Irma Kul

9 SA Katarzyna Przybylska (spr.)

10 Protokolant:

11 stażysta Aleksandra Ćwiek

12 po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2013 r. w Gdańsku na rozprawie

13 sprawy z powództwa A. K.

14 przeciwko (...) Spółce Akcyjnej w W.

15 o odszkodowanie, zadośćuczynienie i rentę

16 na skutek apelacji obu stron

17 od wyroku Sądu Okręgowego w S.

18 z dnia 7 czerwca 2013 r. sygn. akt I C 39/12

19 I. prostuje oznaczenie strony pozwanej w zaskarżonym wyroku w ten sposób, że w miejsce (...) SA w W.” wpisuje „(...) Spółka Akcyjna

20 w W.” w odpowiednim przypadku;

21 II. oddala obie apelacje;

22 III. koszty postępowania apelacyjnego pomiędzy stronami wzajemnie znosi.

23 Na oryginale właściwe podpisy.

24 Sygn. akt V ACa 607/13

Uzasadnienie

25 Powódka A. K. wniosła pozew przeciwko (...) S.A. w W. domagając się zasądzenia od pozwanego na swoją rzecz kwoty:

26 1) 200.000zł z ustawowymi odsetkami od dnia wydania wyroku tytułem zadośćuczynienia za krzywdę, którą doznała w wyniku wypadku drogowego (...);

27 2) 1.850zł tytułem odszkodowania za koszty powstałe na skutek leczenia;

28 3) 600zł tytułem renty począwszy od kwietnia 2010r. w związku ze zwiększeniem się potrzeb oraz zmniejszeniem widoków powodzenia na przyszłości.

29 W piśmie procesowym z dnia 15 marca 2013r. powód rozszerzyła żądanie pozwu o dalszą kwotę 3.605,62zł z tytułu kosztów leczenia oraz dojazdów.

30 Pozwany wniósł o oddalenie powództwa oraz zasądzenie od powódki na jego rzecz zwrotu koszów procesu.

31 Sąd Okręgowy w S. wyrokiem z dnia 7 czerwca 2013r. zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę 41.605,62zł, w tym 38.000zł z ustawowymi odsetkami od dnia 7 czerwca 2013r. do dnia zapłaty, oddalił powództwo w pozostałym zakresie, zasądził od powódki na rzecz pozwanego kwotę 5.050,20zł tytułem zwrotu kosztów procesu oraz nakazał ściągnąć od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w S. kwotę 2.091zł tytułem części opłaty sądowej od pozwu, od uiszczenia której zwolniona była powódka.

32 Powyższy wyrok Sąd I instancji oparł na następujących ustaleniach faktycznych i rozważaniach prawnych:

33 (...) w miejscowości K. doszło do wypadku drogowego, na skutek tego, że R. M. kierując samochodem osobowym marki S. (...) naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym przez to, że w trakcie wykonywania skrętu w lewo na łuku drogi w prawo nie dostosował prędkości jazdy do warunków drogowych, stracił panowanie na pojazdem, zjechał na przeciwległy pas ruchu i zderzył się czołowo z nadjeżdżającą z naprzeciwka kierującą samochodem marki A. (...) T. K., w następstwie czego doznała (...) R. M. został uznany za wyłącznie winnego wypadku i wyrokiem (...).

34 Sprawca posiadał ważną polisę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej wykupioną u pozwanego.

35 Bezpośrednio po zdarzeniu powódka została przewieziona do (...) w G. na Oddział (...) Powódka poddana została zabiegowi operacyjnemu polegającemu na (...). Po hospitalizacji powódka zgodnie z zaleceniami poszpitalnymi kontynuowała w(...) w B.. W pierwszym okresie po wypadku powódka wymagała(...) co wiązało się ze znacznym ograniczeniem w czynnościach życia codziennego, (...).

36 W związku ze zgłaszanymi dolegliwościami dotyczącymi(...) powódka była konsultowana (...) w ramach Poradni (...) w B..

37 W związku z zasadniczym urazem, którego powódka doznała na skutek wypadku, kontynuowała leczenie (...), którego koszt wyniósł 350zł, a następnie (...), które trwa do dzisiaj. Prognozowany koszt całego procesu leczenia został określony przez lekarza na kwotę 7.000zł, z czego 4.600zł zostało wydatkowane z tego tytułu przez powódkę do 16 listopada 2011r.

38 W dniu 8 kwietnia 2010r. działający w imieniu powódki pełnomocnik dokonał zgłoszenia szkody i pozwany przystąpił do analizy przesłanej dokumentacji. Pismem z dnia 17 maja 2010r. pozwany uznał zgłoszone roszczenie w zakresie zadośćuczynienia jak i odszkodowania obejmującego dietę, leczenie i wyjazdy. Decyzja ta została następnie uzupełniona o dalszy zwrot częściowy kosztów leczenia(...). Przyznana kwota zadośćuczynienia wynosiła 9.000zł, natomiast odszkodowania 5.200zł. W dniu 22 listopada 2010r. powódka złożyła odwołanie od tej decyzji, w następstwie czego pozwany podwyższył kwotę zadośćuczynienia do łącznej wysokości 12.000zł. Trwały uszczerbek na zdrowiu, jakiego doznała powódka w wyniku wypadku drogowego został określony na 12%.

39 Biegła sądowa z zakresu (...) stwierdziła, że powódka w wyniku wypadku doznała złamania (...) (...)Dalsze leczenie powódki w placówkach medycznych (...) było konsekwencją i pozostawało w bezpośrednim związku z urazami, których doznała ona w czasie wypadku. Obrażenia, a następnie proces leczenia wiązał się z dolegliwościami w postaci bólu i cierpienia o dużym natężeniu, (...) Powodowało to ograniczenie w samodzielnym funkcjonowaniu i(...), co utrzymywało się jeszcze do (...), kiedy powódka wróciła do szkoły. (...). Obrażenia jakich doznała powódka spowodowały u niej trwały uszczerbek na zdrowiu w postaci (...) Zdaniem biegłej prawidłowo przebiegający proces leczenia(...) zezwolił na całkowity powrót powódki do aktywności życiowej i stanu przed wypadkiem. Jednocześnie biegła po analizie rachunków dokumentujących dotychczas poniesione przez powódkę koszty leczenia uznała, że były w pełni uzasadnione i niezbędne dla odzyskania przez powódkę sprawności.

40 Biegły z zakresu (...) nie stwierdził zmian pourazowych kostnych. W dokumentacji brak jest informacji o leczeniu (...). Również biegła (...) nie stwierdziła u powódki trwałego uszczerbku na zdrowiu po wypadku.

41 Sąd I instancji wskazał, że powyższych ustaleń dokonał w oparciu o załączone do akt dokumenty oraz opinię biegłych.

42 Motywując swoje rozstrzygnięcie w zakresie zadośćuczynienia Sąd I instancji uznał, że kwota 38.000zł jest odpowiednia z uwagi na obrażenia odniesione przez powódkę, konieczność poddania się zabiegowi, ograniczenia w codziennym funkcjonowaniu, odczuwany ból przez okres 3 miesięcy, zwłaszcza przy (...). Sąd Okręgowy uznał, że łączna kwota zadośćuczynienie jest adekwatna do rozmiaru krzywdy doznanej przez powódkę (art. 445 § 1 kc), zaś w pozostałym zakresie oddalił powództwa. O odsetkach Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 481 kc i art. 455 kc zgodnie z żądaniem pozwu.

43 Tytułem zwrotu kosztów leczenia Sąd I instancji na podstawie art. 444 § 1 kc zasądził kwotę 3.605,62zł, z tym 1.700zł tytułem zwrotu kosztów wizyt u lekarza i 1.905,62zł tytułem zwrotu kosztów dojazdu do lekarza.

44 O kosztach Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 98 kpc i art. 100 kpc.

45 Od powyższego wyroku apelacje wniosły obie strony.

46 Pozwany zaskarżył wyrok w części uwzględniającej powództwo co do kwoty 25.000zł tytułem zadośćuczynienia zarzucając:

47 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię przepisu art. 445 § 1 kc prowadzącą do zasądzenia zbyt wysokiej kwoty zadośćuczynienia w stosunku do doznanej przez powódkę krzywdy;

48 2) naruszenie prawa procesowego, w szczególności przepisu art. 233 kpc poprzez niewłaściwe, dowolne dokonanie przez Sąd oceny zebranego w toku postępowania materiału dowodowego oraz brak wszechstronnego rozważania zebranego materiału dowodowego;

49 3) dowolną, a nie swobodną ocenę materiału dowodowego;

50 4) niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.

51 W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o zmianę wyroku w zaskarżonej części i oddalenie w tym zakresie powództwa, ewentualnie uchylenia wyroku i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Nadto skarżący domagał się zwrotu kosztów postępowania.

52 Powódka zaskarżyła wyrok w części oddalającej powództwo oraz rozstrzygającej o kosztach postępowania zarzucając:

53 1) sprzeczność istotnych ustaleń z treścią zebranego materiału dowodowego, polegającą na całkowitym pominięciu zarówno w zakresie ustaleń faktycznych jak i rozważań prawnych kwestii związanych z niematerialną krzywdą doznaną przez powódkę w wyniku wypadku(...)związaną szczególnie z doznanym bólem, przeżytym cierpieniem, wstydem i udręką wywołaną (...) które to okoliczności mają istotne znaczenie w przedmiotowej sprawie;

54 2) naruszenie art. 455 § 1 kc poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że zadośćuczynienie w łącznej kwocie 50.000zł jest odpowiednie, a więc spełnia swój kompensacyjnych charakter, podczas gdy taka wysokość zadośćuczynienie nie stanowi odzwierciedlenia doznanej przez powódkę krzywdy psychicznej i szkody fizycznej oraz doznanego przez nią trwałego uszczerbku na zdrowiu, a tym samym nie może w pełni spełnić swej kompensacyjnej funkcji.

55 W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżąca wniosła o zmianę wyroku poprzez zasądzenie dalszej kwoty 50.000zł tytułem zadośćuczynienia z ustawowymi odsetkami od 7 czerwca 2013r. do dnia zapłaty oraz zwrot kosztów procesu.

56 W odpowiedzi na apelację powódki pozwany wniósł o jej oddalenie i zwrot kosztów postępowania.

57 Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

58 Apelacje stron nie są zasadne.

59 Wbrew przeciwnym twierdzeniom skarżącego, Sąd I instancji dokonał prawidłowej oceny zebranego materiału dowodowego bez przekroczenia granic określonych w art.233 § 1 kpc i właściwie ustalił wszystkie istotne dla sprawy fakty, zaś ustalenia te Sąd Apelacyjny aprobuje i przyjmuje za własne bez potrzeby ponownego ich przytaczania.

60 Odnosząc się do kwestii trwałego uszczerbku na zdrowiu powódki wyjaśnić w tym miejscu należy, że Sąd I instancji ustalił, że uszczerbek ten został określony na 12% przez pozwanego w toku postępowania szkodowego oraz że według biegłych nie stwierdzono u powódki trwałego uszczerbku na zdrowiu. Podnoszone w tym kontekście zarzuty pozwanego są więc w istocie bezprzedmiotowe i chociaż w uzasadnieniu błędnie wskazano, że uszczerbek ten pozwany określił na 12% zamiast 11%, jednak uchybienie to nie miało wpływu na treść zaskarżonego orzeczenia.

61 Co się tyczy zarzutu powódki sprzeczności ustaleń faktycznych z treścią zebranego materiału dowodowego wskazać należy, że zebrane w sprawie dowody pozwalają ustalić, iż powódka na skutek wypadku nie mogła uczęszczać na (...), co wynika z pisemnego oświadczenia powódki (k.33-37), zaświadczenia (k.38) oraz zeznań T. K. (k.115-116). Jednak powyższe uchybienie nie miało wpływu na ocenę prawidłowości zaskarżonego orzeczenia, co zostanie szczegółowo przedstawione w ramach analizy zarzutów naruszenia prawa materialnego.

62 Niezasadne okazały się zarzuty obu apelacji dotyczące naruszenia art. 445 § 1 kc, ponieważ wykładania wskazanego przepisu dokonana przez Sąd Okręgowy była prawidłowa i trafna. Sąd I instancji przedstawił wszystkie istotne kryteria, jakie stanowią o przyznaniu zadośćuczynienia, a wynikające z treści w/w przepisu. Po pierwsze winno ono odpowiadać rozmiarowi krzywdy poszkodowanego, która wyraża się m.in. w cierpieniu, bólu. W rozpoznawanej sprawie za zasadne należy także uznać posłużenie się kryteriami wypracowanymi dotychczas w orzecznictwie i w konsekwencji uznać, że na wysokość zadośćuczynienia ma wpływ rodzaj powstałych skutków, w tym ich nieodwracalność, czas trwania, natężenie oraz ograniczenia, jakie w związku z tym powstały w życiu danej osoby oraz inne czynniki o podobnym charakterze (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 lipca 2012r., I CSK 74/12, Lex nr 1226824, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 czerwca 2011r., I PK 275/10, Lex nr 1164114, wyrok Sądu Najwyższego z 29 października 2008r., IV CSK 246/08, Lex nr 590267). Wykładnia przedmiotowego przepisu – przedstawiona przez Sąd Okręgowy w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia – odwołuje się do wyżej przedstawionych przesłanek oraz wypełnia je właściwą treścią. Skarżący natomiast nie przedstawili wystarczających argumentów, które wskazywałyby, iż Sąd I instancji dopuścił się naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię.

63 Przechodząc do oceny zarzutów obu apelacji kwestionujących wysokość przyznanego zadośćuczynienia wyjaśnić w pierwszej kolejności należy, że ze względu na niewymierność krzywdy, określenie w danym przypadku odpowiedniej sumy pozostawione zostało sądowi, który dysponuje w takim wypadku większym zakresem swobody niż przy ustalaniu szkody majątkowej i odszkodowania koniecznego do jej naprawienia. Innymi słowy charakter zadośćuczynienia przesądza o tym, że ostateczne ustalenie, jaka konkretnie kwota jest "odpowiednia" z istoty swej należy do sfery swobodnego uznania sędziowskiego, lecz nie może to być uznanie dowolne.

64 Mając powyższe na uwadze Sąd Apelacyjny uznał za niezasadny zarzut apelacji pozwanego naruszenia art. 445 § 1 kc poprzez przyznanie wygórowanego zadośćuczynienia. W pierwszej kolejności należy wskazać, że z poczynionych ustaleń faktycznych nie wynika, że powódka doznała trwałego uszczerbku na zdrowiu i okoliczność ta nie miała wpływu na wysokość przyznanego zadośćuczynienia. Nie sposób zgodzić się ze skarżącym, że dolegliwość jakie odczuwała powódka mogą być uznane jedynie za uciążliwości i przykrości, zwłaszcza gdy weźmie się pod uwagę opinię biegłych. Chybione są także twierdzenia kwestionujące skutki wypadku dla powódki, a powodujące długotrwałe wyłączenie jej z aktywności fizycznej. Uszło uwadze skarżącego, że powódka doznała(...), a zatem co oczywiste nie mogła ona przez pewien okres czasu podejmować także aktywności fizycznej typowej dla dzieci w jej wieku. Nie sposób bowiem wyobrazić sobie, by z tego typu obrażeniami głowy powódka mogła podejmować jakiekolwiek czynności wymagające zwiększonego wysiłku fizycznego. Z tego względu zarzuty skarżącego nie mogły odnieść zamierzonego skutku i podważyć prawidłowość zaskarżonego orzeczenia.

65 Chybione okazały się również zarzuty apelacji powódki naruszenia art. 445 § 1 kc. poprzez przyznanie zbyt niskiego zadośćuczynienia. Wysokość zadośćuczynienie w okolicznościach niniejszej sprawy jest adekwatna do rozmiaru krzywdy doznanej przez powódkę i w stopniu wystarczającym uwzględnienia dolegliwości natury fizycznej i psychicznej, które były następstwem obrażeń odniesionych w wypadku. W tym kontekście nie sposób pominąć, że wedle opinii biegłych stan zdrowia powódki wrócił do stanu przed wypadkiem. Nie ulega wątpliwości, że powódka odczuwała pewien dyskomfort z uwagi (...), niemniej jednak powódka wróciła (...) Mając powyższe na uwadze, a także uwzględniając, że powódka nie korzystała z pomocy psychologa przyjąć należy, że towarzyszące jej obawy(...) oraz inne tego typu nie wykraczały poza typowe, związane z zaistniała sytuacją i nie mogły stanowić o zwiększeniu przyznanego zadośćuczynienia, którego łączna wysokości (wraz z dotychczas już wypłaconym przez pozwanego) z całą pewnością zrekompensowała powódce także doznane cierpienia psychiczne będące następstwem rzeczonego wypadku.

66 Reasumując w okolicznościach niniejszej sprawy nie ma dysonansu pomiędzy poprawnie sformułowanymi przesłankami dotyczącymi zadośćuczynienia w ujęciu ogólnym (uniwersalnym), a zindywidualizowanymi przesłankami, dotyczącymi sytuacji powódki. Zarzut przyznania zadośćuczynienia w niewłaściwej wysokości mógłby zostać uwzględniony tylko w razie wykazania oczywistego naruszenia kryteriów jego ustalania przez Sąd I instancji, czego zarówno powódka jak i pozwany w rozpoznawanej sprawie nie wykazali, a ich zarzuty nie zasługiwały na uwzględnienie.

67 Kierując się przedstawionymi motywami Sąd Apelacyjny na podstawie art. 385 kpc oddalił obie apelacje jak w punkcie II sentencji wyroku.

68 O kosztach postępowania odwoławczego Sąd Apelacyjny orzekł jak w punkcie III sentencji wyroku na podstawie art. 100 kpc w zw. z art. 108 § 1 kpc mając na uwadze, że obie apelacje okazały się niezasadne, a wysokość poniesionych przez strony kosztów nie pozostawała w dysproporcji.

69 Ponadto Sąd Apelacyjny jak w punkcie I sentencji wyroku na podstawie art. 350 kpc sprostował oznaczenie pozwanego zgodnie z danymi wynikającymi z odpisu KRS (k.376).