Wyrok z dnia 12 czerwca 2003 r., V SA 529/02

wyrok z dnia 12 czerwca 2003 r., V SA 529/02

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Barbary S.-Z. na decyzję Wojewody M. z dnia 23 stycznia 2002 r. (...) w przedmiocie odmowy zameldowania - uchyla zaskarżoną decyzję, (...)

Uzasadnienie

2 Zaskarżoną decyzją Wojewoda M. uchylił decyzję Burmistrza Gminy W.-W. z dnia 25.09.2001 r. (...) odmawiającą zameldowania na pobyt stały małoletniej Magdaleny O. w lokalu nr 3 przy ul. P. 14 w W. i orzekł o zameldowaniu jej w tym lokalu.

3 Z wnioskiem o zameldowanie Magdaleny O. wystąpiła w dniu 29.08.2001 r. jej babcia - Jadwiga W., będąca prawnym opiekunem małoletniej wnuczki.

4 Na zameldowanie Magdaleny O. na stałe nie wyraziła zgody właścicielka lokalu nr 3 przy ul. P. 14 w W. Barbara S.-Z.

5 Burmistrz Gminy W.-W. powołaną wyżej decyzją odmówił zameldowania, powołując w podstawie prawnej decyzji art. 47 ust. 2 w związku z art. 10 ust. 1 i art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /t.j. Dz.U. 2001 nr 87 poz. 960/.

6 W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z powołanymi w podstawie prawnej przepisami przy zameldowaniu na pobyt stały winny zaistnieć łącznie dwie przesłanki:

7 - faktyczne przebywanie osoby ubiegającej się o zameldowanie w miejscu, w którym ma nastąpić zameldowanie /art. 10 ust. 2 ustawy/,

8 - posiadanie uprawnień do lokalu, w którym chce się zameldować /art. 9 ust. 2 ustawy/.

9 Organ przyjął, iż bezspornym jest, że Magdalena O. mieszka w lokalu nr 3 przy ul. P. 14, ale brak zgody właścicieli lokalu na zameldowanie powoduje, że nie uzyskała niezbędnych w tym przypadku uprawnień do lokalu.

10 Od decyzji Burmistrza Gminy W.-W. odwołała się Jadwiga W.

11 Wojewoda M. uchylił decyzję Burmistrza i decyzją z dnia 23 stycznia 2002 r. orzekł o zameldowaniu Magdaleny O. w lokalu nr 3 przy ul. P. 14 w W. W uzasadnieniu podniósł, że zgodnie z Kodeksem cywilnym miejsce zamieszkania osoby fizycznej jest miejsce, w którym osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu /art. 25 Kc/. Ponadto wskazać należy, iż miejscem zamieszkania osoby pozostającej pod opieką jest miejsce zamieszkania opiekuna /art. 27/. Małoletnia Magdalena O. powyższe warunki spełnia. W związku z tym, iż dobro małoletniego dziecka wymaga ochrony prawnej, a zameldowanie jest czynnością o charakterze rejestracyjnym i nie daje podstaw do jakichkolwiek uprawnień do lokalu, interes prawny właściciela w tym wypadku nie zostaje w żaden sposób zagrożony.

12 Decyzję Wojewody M. zaskarżyła Barbara S.-Z., podnosząc w skardze oraz w piśmie procesowym z 12.06.2002 r., że organy orzekające bezpodstawnie przyjęły, że Magdalena O. zamieszkuje w lokalu nr 3 przy ul. P. 14. Nie wynika to ze zgromadzonych w sprawie dowodów. Zakwestionowała także nierespektowanie jej praw właścicielskich poprzez zameldowanie Magdaleny O. bez jej zgody.

13 Wojewoda M. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumenty podniesione w zaskarżonej decyzji.

14 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

15 Skarga jest uzasadniona. Organy orzekające nie przeprowadziły postępowania, które uzasadniałoby dokonanie czynności rejestracyjnej, jaką jest zameldowanie.

16 Zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności, osoba, która przebywa w określonej miejscowości dłużej niż trzy doby jest obowiązana zameldować się na pobyt stały. Zgodnie z art. 47 ust. 2 cyt. ustawy, jeśli zgłoszone dane budzą wątpliwości, o dokonaniu zameldowania rozstrzyga właściwy organ gminy. Z dniem 19 czerwca 2002 r. utracił moc przepis art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, zgodnie z którym przy dopełnieniu obowiązku meldunkowego należało wykazać się posiadaniem uprawnień do przebywania w lokalu /wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27.05.2002 r. Dz.U. nr 78 poz. 716/. Wobec tego do wydania przez organ gminy decyzji o zameldowaniu niezbędne jest jedynie ustalenie w zakresie faktycznego przebywania osoby w lokalu.

17 W przedmiotowej sprawie organy obu instancji takich ustaleń nie dokonały. Zarówno w decyzji organu pierwszej jak i drugiej instancji przyjęto, iż Magdalena O. zamieszkuje w lokalu nr 3 przy ul. P. 14. Kwestionuje to właścicielka lokalu Barbara S.-Z., twierdząc, że po urodzeniu dziecka pod koniec 2001 r. Magdalena O. zamieszkała razem z ojcem dziecka pod innym adresem, a więc w dniu zameldowania - 23.01.2002 r. nie mieszkała w lokalu nr 3 przy ul. P. 14.

18 Wojewoda M. decyzję o zameldowaniu oparł na przepisie art. 27 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym miejscem zamieszkania osoby pozostającej pod opieką jest miejsce zamieszkania opiekuna. Należy jednak zauważyć, że pojęcie "pobyt stały" w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /Dz.U. 1984 nr 32 poz. 174 ze zm./ a "miejsce zamieszkania", o którym mowa w art. 25 Kc, nie są tożsame.

19 Pierwsze pojęcie odnosi się do konkretnego adresu /dom, lokal/, drugie zaś jedynie do miejscowości. Miejsce zamieszkania to pojęcie prawne wchodzące w zakres prawa cywilnego, ukształtowane na potrzeby stosunków cywilnoprawnych. Z miejscem zamieszkania prawo cywilne wiąże określone skutki prawne, takie jak na przykład miejsce spełnienia świadczenia, właściwość miejscowa sądu w sprawach cywilnych, wybór właściwego prawa /art. 454 Kc, art. 27, art. 508, art. 569 i art. 628 Kpc, art. 2 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, art. 17 par. 3 i art. 18 prawa prywatnego międzynarodowego - patrzy wyrok NSA z 2 marca 1990 r. III SA 149/90/.

20 Jeśli chodzi o miejsce zamieszkania osoby pozostającej pod opieką, miejscem zamieszkania tych osób jest miejsce zamieszkania /miejscowość/ opiekuna i to bez względu na to, czy dana osoba w tej miejscowości przebywała, przebywa, czy będzie przebywać.

21 Jest to zatem pewna fikcja prawna, wprowadzona do celów, o których była mowa wyżej. Nie jest ona przydatna do celów meldunkowych /przepisy meldunkowe nie zawierają odesłania do przepisów Kc/, jeśli się zważy, że zadaniem organów ewidencji ludności jest między innymi likwidacja fikcji polegającej na niezgodności zapisów ewidencji z rzeczywistym miejscem pobytu osób, których dotyczy obowiązek meldunkowy.

22 Nie ma żadnych przeszkód, aby osoba pozostająca pod opieką, przebywała na stałe u innej osoby niż opiekun i u tej osoby miała miejsce pobytu stałego w rozumieniu art. 6 ust. 1 cyt. ustawy o ewidencji.

23 Istota ewidencji ludności polega na rejestracji danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego. Skoro w przedmiotowej sprawie brak jest ustaleń co do faktycznego miejsca przebywania Magdaleny O., należało decyzję organu drugiej instancji uchylić.

24 Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzekł jak w sentencji wyroku.

25 Rozstrzygnięcie o kosztach oparto na art. 55 ust. 1 ustawy o NSA.