Wyrok z dnia 20 marca 2003 r., SA/Bd 502/03

wyrok z dnia 20 marca 2003 r., SA/Bd 502/03

Tekst

TEZY

1 Zwrot akt inspektorowi nadzoru budowlanego przez organ administracji architektoniczno-budowlanej w sprawie o uzyskanie pozwolenia na użytkowanie /art. 49 ust. 1 w związku z art. 58 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - Dz.U. 2000 nr 106 poz. 1126 ze zm./, bez wyrażenia merytorycznego stanowiska tego organu w formie decyzji administracyjnej /ostatecznej/ nie oznacza "nie uzyskania pozwolenia na użytkowanie" i nie upoważnia także do orzeczenia rozbiórki obiektu budowlanego w trybie art. 49 ust. 2 w związku z art. 48 Prawa budowlanego.

Sentencja

2 Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu przy udziale - sprawy ze skargi Mariana B. na decyzję K.-P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia 15 lipca 2002 r. (...) w przedmiocie rozbiórki kiosku drewnianego - uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w C. z dnia 24 maja 2002 r. (...);

Uzasadnienie

3 Decyzją z dnia 24 maja 2002 r., (...), Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał Marianowi B. rozbiórkę kiosku handlowego zlokalizowanego przy ul. P. w C.

4 W uzasadnieniu stwierdził, że w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego ustalono, iż prace budowlane polegające na wzniesieniu kiosku w innym miejscu niż pierwotne, inwestor przeprowadził w 1996 roku. W związku z tym do zaistniałego stanu faktycznego mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane /Dz.U. 2000 nr 106 poz. 1126 ze zm./. Ustawa ta w przypadku ujawnienia sytuacji samowoli budowlanej przewiduje w art. 48 bezwzględny obowiązek rozbiórki. Jedyny wyjątek od tej reguły stanowi art. 49 wspomnianej ustawy. Zgodnie z nim nie można nakazać rozbiórki, o której mowa w art. 48, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia zakończenia budowy obiektu budowlanego lub jego części, a jego istnienie nie narusza przepisów o zagospodarowaniu przestrzennym, w szczególności ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Na właścicielu spoczywa wówczas obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego. W przedmiotowej sprawie termin pięciu lat upłynął wobec czego zastosowano art. 49. W związku z tym Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w C. postanowieniem (...) z dnia 17 sierpnia 2001 roku zawiesił postępowanie administracyjne i przekazał sprawę zgodnie z właściwością do organu administracji architektoniczno-budowlanej. W dniu 28 marca 2002 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w C. postanowieniem (...) podjął z urzędu zawieszone postępowanie. Postanowienie to było konsekwencją zwrócenia sprawy do organu nadzoru budowlanego przez organ administracji architektoniczno-budowlanej, który wcześniej pismem (...) z dnia 13 września 2001 r. wezwał Mariana B. do dostarczenia dokumentów niezbędnych do uregulowania sytuacji prawnej obiektu i uzyskania pozwolenia na użytkowanie. Adresat mimo odebrania wspomnianego pisma /17 września 2001 r./ nie podjął żadnych czynności. W tej sytuacji organ administracji architektoniczno-budowlanej przekazał sprawę organowi nadzoru budowlanego, który opierając się na art. 49 ust. 2 prawa budowlanego orzekł o rozbiórce obiektu.

5 W odwołaniu Marian B. podniósł, że sporny kiosk posadowiono w 1981 r. z tym, że w roku 1996, za zgodą Urzędu Miasta, przesunięto go o 30 m z uwagi na budowę kolektora ściekowego. Urząd Miasta pobierał opłaty za grunt, na którym posadowiono kiosk, co zdaniem skarżącego przeczy samowoli budowlanej. Uważa, iż winę za istniejący stan rzeczy ponoszą urzędnicy.

6 Decyzją z dnia 15 lipca 2002 r., (...), Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy orzeczenie organu I instancji. W motywach rozstrzygnięcia stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana z powodu nie uzyskania przez inwestora pozwolenia na użytkowanie i jest zgodna z art. 49 ust. 2 prawa budowlanego. Inwestor nie uzyskał pozwolenia na użytkowanie samowolnie pobudowanego /przestawionego/ kiosku handlowego, lecz uzyskał z Urzędu Miasta w C. - w dniu 30 kwietnia 1996 r. (...), decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w której zawarte są pouczenia o konieczności uzyskania uzgodnień projektu budowlanego - zgodnie z obowiązującymi przepisami, a także wystąpienia o wydanie pozwolenia na budowę. Inwestor popełnił więc świadomie samowolę budowlaną.

7 W skardze, skarżący zarzucił, iż nie powinien być adresatem decyzji, bowiem właścicielem przedmiotowego kiosku jest jego żona Zofia.

8 W odpowiedzi na skargę organ orzekający wniósł o jej oddalenie podkreślając, iż w toku całego postępowania skarżący występował jako inwestor lub właściciel kiosku.

9 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

10 W sprawie jest niesporne, że skarżący w 1996 r. przesunął kiosk handlowy posadowiony przy ul. P. w C. w związku z budową kolektora ściekowego. Dysponował w tym czasie wiążącą decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (...), która akceptowała zmianę lokalizacji kiosku, ale równocześnie zobowiązywała inwestora /w punkcie 7/ do uzyskania pozwolenia na budowę. Skarżący takiego pozwolenia nie uzyskał, ale dokonał dyslokacji przedmiotowego kiosku. W opisanej sytuacji inspektor nadzoru budowlanego podjął postępowanie w sprawie samowoli budowlanej.

11 Zgodnie z art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane /t.j. Dz.U. 2000 nr 106 poz. 1126 ze zm./ właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, bądź też pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ. Rygoryzm cytowanego przepisu łagodzi art. 49 ust. 1 prawa budowlanego, który wyłącza możliwość nakazania przymusowej rozbiórki obiektu budowlanego wybudowanego /posadowionego/ sprzecznie z prawem, jeżeli od dnia skończenia budowy upłynęło 5 lat, a jego istnienie nie narusza przepisów o zagospodarowaniu przestrzennym, zwłaszcza ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Legalizacji samowolnie wzniesionego /posadowionego/ obiektu budowlanego, o jakiej mowa w art. 49 ust. 1 prawa budowlanego, dokonuje się w drodze pozwolenia na użytkowanie, wydanego przez właściwy organ administracji budowlanej. Do wydania takiego pozwolenia wymagane są dokumenty i materiały określone w art. 58 prawa budowlanego.

12 Wobec stwierdzenia, że w przedmiotowej sprawie istnieją przesłanki do zastosowania art. 49 ust. 1 prawa budowlanego organ I instancji słusznie zawiesił postępowanie dotyczące samowoli budowlanej, bowiem rozstrzygnięcie było uzależnione od wcześniejszego orzeczenia administracji budowlanej o pozwolenie na użytkowanie. Zawieszając postępowanie, na podstawie art. 97 par. 1 pkt 4 Kpa, organ nadzoru budowlanego miał do wyboru dwie możliwości: mógł wystąpić do właściwego organu o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego albo wezwać stronę do wystąpienia o to, w oznaczonym terminie /art. 100 par. 1 Kpa/. W rozpatrywanej sprawie organ I instancji skorzystał z pierwszej ewentualności. W związku z tym przed właściwym organem /administracji budowlanej/ powinna być rozstrzygnięta, ostateczną decyzją /art. 104 par. 1 Kpa/, sprawa o pozwolenie na użytkowanie obiektu. Takie orzeczenie nie zostało nigdy wydane zaś akta zwrócono organowi I instancji. Zwrot akt inspektorowi nadzoru budowlanego przez organ administracji architektoniczno-budowlanej w sprawie o uzyskanie pozwolenia na użytkowanie /art. 49 ust. 1 w związku z art. 58 prawa budowlanego/, bez wyrażenia merytorycznego stanowiska tego organu w formie decyzji administracyjnej /ostatecznej/ nie oznacza "nie uzyskania pozwolenia na użytkowanie" i nie upoważnia do orzeczenia rozbiórki obiektu budowlanego w trybie art. 49 ust. 2 w związku z art. 48 prawa budowlanego.

13 W opisanej sytuacji Sąd uchylił decyzje obu instancji, na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./. Orzeczenie o kosztach oparto na art. 55 ust. 1 cytowanej ustawy.

14 Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ orzekający powinien zawiesić postępowanie uwzględniając treść art. 100 par. 1 Kpa. Następnie w zależności od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego wydać stosowne orzeczenie w sprawie. W związku z podniesionymi /w skardze/ zarzutami należy też precyzyjnie ustalić stronę postępowania.