Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lipca 2005 r., OSK 1614/04

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lipca 2005 r., OSK 1614/04

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA M. Stahl, Sędziowie NSA H. Ożóg (spr.), M. Rzążewska, Protokolant A. Wieczorek, po rozpoznaniu w dniu 21 lipca 2005 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. B. od postanowienia Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Lublinie z dnia 7 czerwca 2004 r. sygn. akt II SAB/Lu 14/04 w sprawie ze skargi T. B. na bezczynność Wójta Gminy Wojsławice w przedmiocie wykonania decyzji o nakazaniu przywrócenia do stanu poprzedniego zakłóconych stosunków wodnych uchyla zaskarżone postanowienie i przekazuje do ponownego rozpoznania

Uzasadnienie

2 Postanowieniem z dnia 7 czerwca 2004r., sygn. akt II SAB/Lu 14/04, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2004r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. B. na bezczynność Wójta Gminy Wojsławice w przedmiocie wykonania decyzji o nakazaniu przywrócenia do stanu poprzedniego zakłóconych stosunków wodnych, odrzucił skargę.

3 W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji stwierdził, iż stronami w postępowaniu egzekucyjnym, w którym to trybie toczy się przedmiotowe postępowanie, są wierzyciel i zobowiązany, na którym ciąży wykonanie rozstrzygnięcia zawartego w decyzji. W postępowaniu egzekucyjnym wierzycielem obowiązków wynikających z decyzji i postanowień organów administracji i organów gminy jest właściwy do orzekania organ I instancji. Brak jest natomiast podstaw do udziału w tym postępowaniu - jako strony - osób zainteresowanych wykonaniem nałożonego na zobowiązanego obowiązku, w tym przypadku skarżącego, jako właściciela nieruchomości sąsiedniej.

4 Przypomnieć należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny wszczyna postępowanie na podstawie skargi wniesionej przez każdego, kto ma w tym interes prawny (art. 50 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153, poz. 1270).

5 Pojęcie interesu prawnego, konstytuujące legitymację materialną skarżącego, należy ujmować w kategoriach obiektywnych. Istnieje on wówczas, kiedy można wskazać przepis prawa materialnego, z którego można wywieść dla danego podmiotu określone prawa lub obowiązki. W sprawie brak jest przepisu, na którym można oprzeć legitymację materialną T. B. w toku postępowania egzekucyjnego.

6 Skoro, więc skarżącemu nie przysługiwał w postępowaniu egzekucyjnym przymiot strony, skarga na zasadzie art. 58 § 1 pkt 6 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, podlegała odrzuceniu.

7 W skardze kasacyjnej od tego postanowienia pełnomocnik T. B. wniósł o jego uchylenie zarzucając, iż zapadło ono z naruszeniem art. 50 ust. 1 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 50 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo wodne /Dz.U. Nr 38, poz. 230 ze zm./.

8 W uzasadnieniu skargi natomiast podniósł, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny wydając zaskarżone postanowienie, pominął okoliczność, iż spory o przywrócenie stosunków wodnych na gruntach do stanu poprzedniego, należą do spraw ze stosunków cywilnych, przekazanych do właściwości organów administracyjnych, z mocy art. 36 oraz art. 50 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo wodne, a obecnie art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz.U. Nr 115, poz. 1229 ze zm.). Podmiotami praw i obowiązków stosunku cywilnoprawnego są strony tego stosunku, a nie organ administracyjny, który go rozstrzyga. Stronami stosunku cywilnoprawnego powstałego w związku ze zmianą stanu wody na gruncie, istniejącego co najmniej od pięciu lat (art. 50 ust. 1 prawa wodnego z 1974 r.) są: właściciel nieruchomości, który zmienił stan wody na swoim gruncie oraz właściciel nieruchomości sąsiedniej, na którą ta zmiana stanu wody wpływa szkodliwie.

9 Bezczynność wójta gminy Wojsławice dotyczy wykonania decyzji rozstrzygającej spór cywilnoprawny pomiędzy A. i K. S., którzy zakłócili stosunki wodne na swoim gruncie istniejące co najmniej pięć lat, a T. B., właścicielem nieruchomości, na którą ta zmiana wpływa szkodliwie. Cywilnoprawny charakter sprawy przesądza, iż T. B. przysługuje w postępowaniu egzekucyjnym przymiot wierzyciela. Przepis art. 50 ust. 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. prawo wodne jest zaś podstawą jego legitymacji procesowej w postępowaniu egzekucyjnym.

10 Naczelny Sąd Administracyjne zważył, co następuje:

11 W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wyrażone zostało zapatrywanie, iż z uwagi na treść art. 5 i art. 26 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. Nr 24, poz. 151 ze zm. dalej: ustawa/, stronie uprawnionej z mocy art. 28 i art. 61 § 1 kpa do wszczęcia postępowania administracyjnego zmierzającego do ustalenia lub stwierdzenia w drodze decyzji określonego obowiązku przez inny podmiot tego postępowania nie służy po wydaniu ostatecznej decyzji w tej sprawie legitymacja do żądania wszczęcia postępowania egzekucyjnego w celu wymuszenia określonego obowiązku. Konsekwencją powyższej okoliczności jest to, iż skarżący będący stroną w postępowaniu administracyjnym, nie posiada przymiotu strony w postępowaniu egzekucyjnym /wyrok NSA z dnia 9 maja 2001r. IV SAB 175/00, Lex nr 55781, podobnie NSA w: wyroku z dnia 15 stycznia 2001r., IV SAB 189/00, Lex nr 75547, postanowieniu z dnia 15 marca 1999r., IV SAB 168/98, Lex nr 48243, wyroku z dnia 3 grudnia 1997r., I SA/Lu 1214/96, Lex nr 31859/.

12 Przepis art. 6 § 1 a ustawy jednakże stanowi, iż na bezczynność wierzyciela w podejmowaniu czynności, o których mowa w § 1, służy skarga podmiotowi, którego interes prawny lub faktyczny został naruszony w wyniku niewykonania obowiązku oraz organowi zainteresowanemu wykonaniem obowiązku. Postanowienie w sprawie skargi wydaje organ wyższego stopnia. Na postanowienie oddalające skargę przysługuje zażalenie.

13 Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, iż w świetle art. 6 § 1 a ustawy niedopuszczalna jest skarga na bezczynność organu egzekucyjnego pierwszej instancji polegająca na niepodejmowaniu czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych wniesiona na zasadzie art. 17 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm./ do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez podmiot, którego interes prawny lub faktyczny został naruszony w wyniku niewykonania przez osobę trzecią obowiązku o charakterze administracyjnym.

14 Z przepisu art. 6 § 1 a ustawy – stwierdził dalej Sąd – płyną dwie istotne konkluzje. Pierwsza, że wprowadzono szczególny tryb kwestionowania bezczynności w postępowaniu egzekucyjnym, druga, że rozszerzono krąg uprawnionych do udziału w nim osób. W tej sytuacji małżonkom /.../ przysługują prawa strony w postępowaniu administracyjnym /egzekucyjnym/ i sądowoadministracyjnym, ponieważ przysługuje im prawo domagania się podjęcia stosownych czynności egzekucyjnych. Powinni jednak uczynić to na drodze postępowania administracyjnego /egzekucyjnego/, kierując skargę do właściwego organu wyższego stopnia, czyli /.../. Dopiero na jego postanowienie oddalające skargę przewidziano skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego /art. 16 ust. 1 pkt 3 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym. /.../ ten Sąd będzie właściwy jedynie w sprawach skarg na postanowienia organów wyższego stopnia oddalające skargi opisane w art. 6 § 1 a ustawy /ewentualnie na bezczynność organów wyższego stopnia w tej materii/ /postanowienie z dnia 30 czerwca 2003r., II SAB/Ka 138/2002, ONSA 2004/2, poz. 81/.

15 Skład Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela to stanowisko, które nie straciło aktualności jako że w miejsce stosownych postanowień ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym weszły unormowania Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /art. 3 § 2 /. Przymiot strony przysługiwał więc będzie i skarżącemu T. B..

16 Organ wyższego stopnia rozpatrujący skargę na bezczynność wierzyciela powinien w razie jej uwzględnienia wyznaczyć dodatkowy termin załatwienia sprawy oraz zarządzić wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych bezczynności, a w razie potrzeby także zarządzić podjęcie środków zapobiegających bezczynności wierzyciela w przyszłości /art. 37 § 2 kpa w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji/.

17 Wynika stąd możliwość kwestionowania nie tylko bezczynności organu wyższego stopnia, ale i wierzyciela nie reagującego na postanowienie tego organu. Postanowienie Sądu I instancji jednakże, jak i akta sprawy nie zawierają w tym względzie ustaleń pozwalających ocenić czy skarga T. B. jest skargą wniesioną z pominięciem drogi określonej przepisem art. 6 § 1 a ustawy / w takim razie przedwczesną, a tym samym niedopuszczalną/, czy też skargą na bezczynność wierzyciela utrzymującą się mimo reakcji organu wyższego stopnia.

18 Z tych względów skarga podlegała uwzględnieniu wobec czego, na podstawie art. 185 § 1 – Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.

19 H.B. 8.08.2005r.