Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 marca 2015 r., I OZ 250/15

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 marca 2015 r., I OZ 250/15

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Paweł Tarno, po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 4 listopada 2014 r., sygn. akt II SO/Gd 9/14 o odrzuceniu wniosku o wymierzenie grzywny [A] spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Warszawie Oddziałowi [...] w Gdyni z powodu nieprzekazania skargi dotyczącej udostępnienia informacji publicznej postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. wymierzyć [A] spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Warszawie Oddziałowi [...] w Gdyni grzywnę w wysokości 300 (trzysta) złotych; 3. zwrócić A. K. z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku kwotę 100 (sto) złotych uiszczoną tytułem wpisu od zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 4 listopada 2014 r., sygn. akt II SO/Gd 9/14.

Uzasadnienie

2 Postanowieniem z 4 listopada 2014 r., sygn. akt II SO/Gd 9/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił wniosek A. K. o wymierzenie grzywny [A] sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie Oddziałowi [...] w Gdyni z powodu nieprzekazania skargi dotyczącej udostępnienia informacji publicznej.

3 W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że wnioskodawca zwracał się do Oddziału [...] w Gdyni [A] spółki z o.o. z siedzibą w Warszawie o udostępnienie, jako informacji publicznej, informacji o liczbie osób uprawnionych do kontroli biletów w pociągach, które są zatrudnione w Oddziale. Pismem z [...] marca 2014 r. Dyrektor Oddziału [...] [A] spółki z o.o. odmówił udostępnienia wnioskowanych informacji, wskazując jako podstawę ograniczenie wynikające z art. 5 ust. 2 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2014 r. poz. 782 ze zm.) – to jest tajemnicę przedsiębiorstwa.

4 Wnioskodawca wskazał, że skarga złożona w dniu 14 kwietnia 2014 r. do dnia 11 czerwca 2014 nie została przekazana Sądowi. W odpowiedzi na wniosek, Oddział [...] [A] spółki z o.o. z siedzibą w Warszawie wniósł o jego odrzucenie ewentualnie o oddalenie, twierdząc, że Oddział [...] Spółki nie ma zdolności sądowej i nie występuje samodzielnie w obrocie prawnym, a wnioskodawca powinien określić jako stronę postępowania [A] spółkę z o.o. z siedzibą w Warszawie, a nie jej jednostkę organizacyjną. Nadto w odpowiedzi na wniosek wskazano, że wniesiona skarga została przekazana sądowi w dniu 16 lipca 2014 r. Skargę zarejestrowano pod sygn. II SA/Gd 488/14. Postanowieniem z 30 października 2014 r. wniesiona skarga została odrzucona na podstawie art. 58 § 1 pkt 5 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze. zm.; zwanej dalej p.p.s.a.), z uwagi na brak zdolności sądowej oddziału spółki.

5 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wskazał, że w myśl art. 4 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są organizacje związkowe i pracodawców reprezentatywne, w rozumieniu ustawy z dnia 6 lipca 2001 r. o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego (Dz. U. Nr 100, poz. 1080, ze zm.), oraz partie polityczne. W skardze, jak i złożonym wniosku, A. K. wskazał Oddział [...] w Gdyni [A] spółki z o.o. z siedzibą w Warszawie. W ocenie Sądu, oddział spółki z ograniczoną odpowiedzialnością nie mieści się w katalogu podmiotów zobowiązanych do udostępniania informacji publicznej w świetle art. 4 cyt. ustawy. Nie może on być uznany za podmiot reprezentujący inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne. Przepisy prawa nie przewidują kompetencji oddziału do reprezentowania osoby prawnej, jaką jest spółka. Za podmiot reprezentujący spółkę może bowiem zostać uznany, zgodnie z art. 201 Kodeksu spółek handlowych jedynie zarząd tej spółki.

6 Sąd podzielił wyrażane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym stanowisko, że oddział spółki nie może być stroną postępowania sądowoadministracyjnego i nie podzielił stanowiska przeciwnego, odnośnie możliwości wystąpienia ze skargą w sprawie dotyczącej udostępnienia informacji publicznej przeciwko oddziałowi osoby prawnej, jaką jest spółka.

7 Skierowanie skargi w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej przeciwko Oddziałowi [...] w Gdyni [A] spółki z o.o. z siedzibą w Warszawie było niedopuszczalne z uwagi na brak zdolności sądowej oddziału, który nie podlega uzupełnieniu w trybie art. 31 § 1 p.p.s.a., w związku z czym wniesiona skarga podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 5 p.p.s.a. Wobec braku zdolności sądowej podmiotu, przeciwko któremu wniesiono skargę, odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 5 p.p.s.a. w związku z art. 64 § 3 p.p.s.a. podlega także wniosek o wymierzenie grzywny z powodu nieprzekazania skargi. Brak po stronie oddziału spółki możliwości bycia stroną postępowania wyklucza merytoryczne rozpoznawanie przez sąd takiego wniosku. Na podmiot, który nie może być stroną postępowania sądowoadministracyjnego nie można bowiem nałożyć przewidzianej w art. 55 § 1 p.p.s.a. sankcji.

8 W zażaleniu, A. K. zaskarżył opisane postanowienie w całości, zarzucając naruszenie:

9 1. art. 25 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej poprzez błędne przyjęcie, że Oddział [...] [A] sp. z o.o. nie posiada zdolności sądowej;

10 2. naruszenie art. 58 § 1 pkt 5 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a. poprzez jego zastosowanie w sytuacji, w której nie powinien być stosowany, to jest poprzez odrzucenie wniosku na skutek błędnego przyjęcia, że jedna ze stron nie ma zdolności sądowej.

11 Z uwagi na przedstawione zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zwrot wpisu od zażalenia zgodnie z art. 232 § 1 pkt 2 p.p.s.a.

12 W uzasadnieniu podniesiono, że postępowania z zakresu dostępu do informacji publicznej wyróżnia pewna specyfika, czego nie wziął pod uwagę Sąd I instancji. Przepis art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej stanowi lex specialis wobec art. 25 § 1 p.p.s.a. Oznacza to, że zdolność sądową posiada każda jednostka organizacyjna wykonująca zadania publiczne, nawet jeżeli stanowi część spółki powołaną do świadczenia tych zadań na określonym terenie. Taki pogląd jest prezentowany w orzecznictwie (tak NSA w wyrokach z 4 kwietnia 2013 r., I OSK 102/13, z 13 grudnia 2013 r., I OSK 1858/13, czy z 3 kwietnia 2014 r., I OSK 2263/13). Również w sprawach z udziałem oddziałów tej konkretnej Spółki przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi zapadały rozstrzygnięcia, w których zdolność sądowa oddziału nie była kwestionowana.

13 W odpowiedzi na zażalenie wniesiono o jego oddalenie w całości. W ocenie organu, nie posiada on w niniejszej sprawie zdolności sądowej. Przepisy prawa nie przewidują kompetencji oddziału do reprezentowania osoby prawnej, jaką jest spółka. Tylko zarząd tej spółki może zostać uznany za podmiot uprawniony do reprezentacji spółki (art. 201 k.s.h.). Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością posiada status osoby prawnej, nie stanowi on zatem jednostki organizacyjnej w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Z treści tego przepisu nie wynika, aby oddział spółki z ograniczoną odpowiedzialnością był podmiotem obowiązanym do udzielenia informacji publicznej, a wyłącznie zarząd tej Spółki. Dyrektor oddziału wszelkie działania podejmuje w imieniu Spółki, na podstawie udzielonego mu przez zarząd tej Spółki pełnomocnictwa. Zatem, podmiotem wykonującym zadania publiczne, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 5 cyt. ustawy jest Spółka, a nie jej oddział, który działa jedynie w jej imieniu. Oddział nie składa oświadczeń woli we własnym imieniu, ale działa na podstawie stosownych pełnomocnictw i upoważnień. Oddział Spółki stanowi zorganizowaną część przedsiębiorstwa Spółki, która nie posiada samodzielnej podmiotowości prawnej. Przytoczono orzeczenia wojewódzkich sądów administracyjnych na poparcie zaprezentowanego poglądu. Skoro oddział spółki z o.o. nie posiada podmiotowości prawnej, to nie może być uznany za podmiot wskazany w art. 4 ust. 1 i 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Nie mając zdolności sądowej w sprawach o udzielenie informacji publicznej, Oddział [...] [A] sp. z o.o. nie ma również zdolności sądowej w sprawie z wniosku o wymierzenie grzywny z powodu nieprzekazania skargi w przedmiocie udzielenia informacji publicznej.

14 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

15 Zaskarżone postanowienie należało uchylić.

16 W niniejszej sprawie, postanowieniem z 29 stycznia 2015 r., I OSK 66/15 Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu skargi kasacyjnej od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 30 października 2014 r., sygn. akt II SA/Gd 488/14 o odrzuceniu skargi A. K. na pismo [A] Spółki z o.o. Oddziału [...] w Gdyni z [...] marca 2014 r. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej uchylił zaskarżone postanowienie. Naczelny Sąd Administracyjny podzielił pogląd wyrażony w orzecznictwie, że w sprawach z zakresu dostępu do informacji publicznej w zdolność sądową wyposażony jest między innymi oddział spółki kapitałowej (z ograniczoną odpowiedzialnością albo akcyjnej). Może być on bowiem organem w rozumieniu art. 32 p.p.s.a., a zatem organem administracji w znaczeniu funkcjonalnym, wynikającym z charakteru wykonywanych zadań publicznych, co tym samym uzasadnia przyznanie mu w omawianej kategorii spraw przymiotu strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym

17 Zatem, stosownie do treści art. 190 p.p.s.a., nie jest możliwe zaaprobowanie rozstrzygnięcia w przedmiocie grzywny, które wynika z odrzucenia skargi z powodu braku zdolności sądowej podmiotu, przeciwko któremu została ona wniesiona.

18 Strony nie kwestionują, że skarga złożona w dniu 14 kwietnia 2014 r. do dnia 11 czerwca 2014 nie została przekazana sądowi. Stało się to 16 lipca 2014 r. a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z 4 listopada 2014 r. wydał rozstrzygnięcie w sprawie. Ponieważ skarżący wniósł skargę w związku z odmową udostępnienia informacji publicznej, w sprawie zastosowanie znalazł art. 21 pkt 1 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, który nakazuje przekazać akta i odpowiedź na skargę w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi. Przepis ten jest przepisem szczególnym wobec art. 54 § 2 p.p.s.a., co oznacza, że po upływie 15 a nie 30 dni znajdą zastosowanie przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi związane z konsekwencjami nieprzekazania skargi w terminie.

19 Stosownie do art. 55 § 1 p.p.s.a. grzywnę wymierza się organowi, który nie dopełnił obowiązku przekazania sądowi skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę (art. 54 § 2 p.p.s.a.). Tym organem w niniejszej sprawie jest [A] sp. z o.o. Oddział [...] w Gdyni. Zgodnie z art. 154 § 6 p.p.s.a., grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Zgodnie z komunikatem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z 10 lutego 2015 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w 2014 r., przeciętne wynagrodzenie miesięczne w gospodarce narodowej w roku poprzednim wyniosło 3783,46 zł.

20 Należy podkreślić, że nawet dopełnienie obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 p.p.s.a. (art. 21 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej) już po złożeniu wniosku o wymierzenie grzywny, nie prowadzi do bezprzedmiotowości postępowania w tej sprawie, chociaż nie wyklucza odstąpienia od wymierzenia grzywny, zwłaszcza gdy uchybienie terminu jest nieznaczne. W niniejszej sprawie skarga została przekazana po trzech miesiącach od dnia jej wniesienia, trudno więc mówić o nieznacznym uchybieniu piętnastodniowego terminu oznaczonego w ustawie o dostępie do informacji publicznej. Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że grzywna w kwocie 300 zł nie pozostaje w dysproporcji do okoliczności, w jakich doszło do jej wymierzenia, a w szczególności do faktu, że skargę ostatecznie przekazano, a w sprawie istniały wątpliwości związane z dopuszczalnością tej skargi. Jednocześnie, Naczelny Sąd Administracyjny zaznacza, że okoliczność czy podmiot, któremu – zdaniem wnioskodawcy – należy wymierzyć grzywnę, jest organem podlegającym sądowej kontroli administracji w rozumieniu art. 1 p.p.s.a., nie jest przesłanką warunkującą wymierzenie grzywny.

21 W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 oraz art. 55 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji postanowienia.

22 O zwrocie uiszczonego wpisu od zażalenia na postanowienie w przedmiocie ukarania grzywną orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 2 p.p.s.a.