Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2007 r., I OW 99/07

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2007 r., I OW 99/07

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Izabella Kulig-Maciszewska Sędziowie Irena Kamińska (spr.) NSA Jacek Hyla Protokolant Barbara Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2007r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Samorządowym Kolegium Odwoławczym w L. a Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpatrzenia wniosku A. A. o zbadanie legalności przejęcia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w O. S., Gmina S. postanawia: oddalić wniosek

Uzasadnienie

2 I OW 99/07

UZASADNIENIE

3 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. pismem z dnia 21 września 2007 r. wystąpiło, na podstawie art. 22 § 2 i 3 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 4 i 15 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy nim a Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi poprzez wskazanie jako organu właściwego do załatwienia sprawy Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. P..

4 W motywach przedmiotowego wniosku wskazano, że postanowieniem z dnia 6 września 2007 r. wydanym z upoważnienia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi został przekazany według właściwości do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L., wniosek A. A. dotyczący zbadania legalności przejęcia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w O. S., Gmina S. stanowiącej własność P. A.. Z uzasadnienia przedmiotowego postanowienia wynika, jak podkreśliło Samorządowe Kolegium Odwoławcze, że wniosek A. A. z dnia 14 sierpnia 2006 r. dotyczy nieruchomości przejętej na własność Państwa po jej opuszczeniu przez właścicieli przesiedlonych w ramach tzw. Akcji ,,[...]" na podstawie orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w W. z dnia [...] grudnia 1954 r.

5 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w złożonym wniosku o rozstrzygnięcie sporu podkreśliło, że właściwość miejscową organu administracji publicznej w sprawach dotyczących nieruchomości ustala się według miejsca jej położenia (art. 21 § 1 pkt 1 k.p.a.), zaś inne przepisy rangi ustawowej, nie zmieniają wskazanej wyżej reguły kodeksowej. Nieruchomość o zwrot, której ubiega się A. A. jest położona w miejscowości O. S. w Gminie S. powiat p., więc zgodnie z § 1 pkt 3 lit. a rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz. U. Nr 198, poz. 1925) organem właściwym w przedmiotowej sprawie powinno być Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. P., nie zaś jak utrzymuje Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L..

6 Składając, pismem z dnia 19 października 2007 r., odpowiedź na wniosek Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazał, że przy wydaniu postanowienia o przekazaniu wniosku A. A. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. według właściwości, kierował się utrwaloną już w tym zakresie linią orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego. Stosownie do niej postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji traktowane jest jako nowe postępowanie w sprawie i toczy się ono zgodnie z dyspozycją art. 157 § 1 k.p.a. Właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 k.p.a. jest organ wyższego stopnia, ale jeżeli decyzję podlegającą stwierdzeniu nieważności wydał minister lub samorządowe kolegium odwoławcze właściwy jest ten organ.

7 Przedmiotowa sprawa dotyczy nieruchomości przejętej na własność Państwa po jej opuszczeniu przez właścicieli, którzy zostali przesiedleni w ramach tzw. Akcji,,[...]". Przejęcie tych nieruchomości pozostałych po osobach przesiedlonych regulowały dwa dekrety: dekret z dnia 5 września 1947 r. o przejściu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do ZSRR (Dz. U. Nr 59, poz. 318) oraz dekret z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego (Dz. U. Nr 46, poz. 339) na podstawie, których powiatowe władze administracji ogólnej orzekły o przejęciu pozostawionych gospodarstw na rzecz Państwa. Wskazane dekrety, kompetencje do orzekania o przejściu mienia w omawianym trybie na rzecz Państwa przyznawały powiatowym władzom administracji ogólnej. Oba te dekrety utraciły moc obowiązującą z chwilą wejścia w życie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250 ze zm.). Ustawa ta została następnie uchylona ustawą z dnia 26 marca 1982 r. o zmianie ustawy - kodeks cywilny oraz uchyleniu ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 11, poz. 81 ze zm.). W związku z powyższym należy w przedmiotowej sprawie, jako kryterium właściwości, przyjąć domniemanie kompetencji gminy wynikające z art. 1 ustawy z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz zmianie niektórych ustaw ( Dz. U. Nr 34, poz. 198) zgodnie, z którymi do właściwości organów gminy przeszły -jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej - jako zadania własne, określone w ustawach zadania i odpowiadające im kompetencje należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego. Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej i zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. 2001 r. Nr 79, poz. 856) w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 18 grudnia 1998 r. o zmianie ustawy o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. Nr 162, poz. 124) organem wyższego stopnia w indywidualnych sprawach administracyjnych, należących do właściwości jednostek samorządu terytorialnego są samorządowe kolegia odwoławcze, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej.

8 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

9 Treść art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., ustala kognicję sądów administracyjnych do rozstrzygania sporów o właściwość i sporów kompetencyjnych.

10 W rozpoznawanej sprawie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wystąpiło o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy tym organem, a Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi w ten sposób, ażeby wskazać jako organ właściwy do załatwienia niniejszej sprawy objętej wnioskiem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. P..

11 W związku z tym i na tle niniejszej sprawy zauważyć należy, że sądy administracyjne, stosownie do regulacji powołanej powyżej, rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w sposób wyraźny odróżnia i statuuje kompetencje sądu administracyjnego do rozstrzygania sporów kompetencyjnych i sporów o właściwość.

12 Ze sporem kompetencyjnym mamy do czynienia wtedy, gdy przynajmniej dwa organy jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy - spór pozytywny, albo gdy każdy z nich uważa się za organ niewłaściwy do jej załatwienia - spór negatywny.

13 Spór o właściwość związany jest zaś ze sprawą indywidualną i kształtuje się na bazie rozbieżnych poglądów organów jednostek samorządu terytorialnego, bądź samorządowych kolegiów odwoławczych, co do zakresu ich działania.

14 W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się już pogląd na tle rozpoznawania sporów pomiędzy organami administracji publicznej zgodnie, z którym w obu rodzajach sporów rozstrzyganych przez sąd na mocy art. 4 P.p.s.a. przedmiot sporu powinien być precyzyjnie określony, albowiem pozwala to nie tylko określić sprawę, która ma być rozpoznawana, a co za tym idzie daje możliwości ustalenia z jakim dokładnie rodzajem sporu mamy do czynienia, a także w następnej kolejności pozwala wskazać organ rzeczywiście właściwy do załatwienia konkretnej sprawy administracyjnej objętej wnioskiem (por. postanowienie NSA z dnia 16 lutego 2004 r., OW 39/04, ONSAiWSA 2004, nr 1, poz. 17).

15 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wystąpiło z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego, który zawisł pomiędzy nim, a Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie A. A. o zbadanie legalności przejęcia nieruchomości, stanowiącej własność P. A., na rzecz Skarbu Państwa. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w złożonej odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu ustosunkował się traktując go jako wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego. Niemniej jednak z treści przedmiotowego wniosku wynika, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wniosło o rozstrzygniecie sporu o właściwość pomiędzy nim a Samorządowym Kolegium Odwoławczym w B. P..

16 Zasady i tryb rozstrzygania sporów zostały uregulowane w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z tym, że przepisy art. 22 § 3 k.p.a. określają krąg podmiotów uprawnionych do złożenia wniosku o rozstrzygnięcie sporu powstałego na tle ogólnego postępowania administracyjnego. W niniejszej sprawie pomimo tego, że z treści wniosku w sposób jednoznaczny wynika, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wnosiło o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim, a Samorządowym Kolegium Odwoławczym w B. P. należało uznać, że spór o właściwość pomiędzy tymi organami nie powstał. Nie można mówić także o zasadności sporu kompetencyjnego pomiędzy Samorządowym Kolegium Odwoławczym w L. a Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi, z uwagi na charakter oświadczenia zamieszczonego w złożonym do sądu wniosku.

17 Zwrócić uwagę trzeba, iż spór o którym mowa w art. 4 P.p.s.a. pojawia się wtedy, gdy pojawiają się rozbieżne poglądy pomiędzy organami administracji publicznej w zakresie ich właściwości do załatwienia konkretnej sprawy administracyjnej. Można by przyjąć, że rozbieżne poglądy w tej sprawie zachodzą pomiędzy Samorządowym Kolegium Odwoławczym w L. a Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi, ale rozbieżności w zakresie właściwości które wynikają z wniosku odnoszą się faktycznie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. P.. Trudno byłoby nawet mówić o pojawieniu się odmiennych poglądów co do zakresu jego działania, skoro Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. P. nie jest stroną tego postępowania i na temat takiego sporu nic nie wie.

18 Przy analizie tej sprawy właściwym byłoby również rozważenie kiedy powstaje spór pomiędzy organami administracji publicznej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, spór powstaje dopiero wówczas, gdy organ który uznał się niewłaściwy do załatwienia sprawy przekaże ją w odpowiedniej formie uregulowanej na mocy odrębnych przepisów organowi, który według niego jest właściwy, zaś ten uznając się także niewłaściwym wystąpi w stosownym trybie o rozstrzygnięcie zawisłego pomiędzy nimi sporu. W tej sprawie nie mamy do czynienia z taką sytuacją, albowiem sprawa objęta przedmiotowym wnioskiem nie trafiła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. P. w celu jej załatwienia, a tym samym organ ten nie mógł się ewentualnie do zakresu swej właściwości w żaden sposób ustosunkować.

19 Natomiast mając na uwadze, że faktycznie drugą stroną sporu, który zawisł przed Naczelnym Sądem Administracyjnym jest Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, a także analizując okoliczności przedmiotowej sprawy należało stwierdzić, że choć wniosek ten został określony jako wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Samorządowym Kolegium Odwoławczym w L. a Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi, to w rzeczywistości jest to wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Samorządowymi Kolegiami Odwoławczymi. W związku z tym, spór kompetencyjny między powyżej wymienionymi podmiotami nie wystąpił na obecnym etapie rozpatrywanego wniosku, a to prowadzi do konkluzji, że zgłoszony w tym przedmiocie wniosek jest nieuzasadniony i jako taki podlega oddaleniu.

20 W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 15 § 2 w związku z art. 151 P.p.s.a. postanowił jak w sentencji.