Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lutego 2018 r., I OW 258/17

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lutego 2018 r., I OW 258/17

Sentencja

1 POSTANOWIENIE Dnia 8 lutego 2018 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie: Sędzia NSA Iwona Bogucka Sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wojewody Pomorskiego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Wojewodą Pomorskim a Samorządowym Kolegium Odwoławczym w G. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku A. R. i J. C. o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej dotyczącej przejścia gospodarstwa rolnego na własność Państwa bez odszkodowania postanawia: wskazać Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G. jako organ właściwy do rozpoznania wniosku.

Uzasadnienie

2 Wnioskiem z dnia [...] września 2017r. Wojewoda Pomorski wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Wojewodą Pomorskim a Samorządowym Kolegium Odwoławczym w G. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku A. R. i J. C. w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Powiatu G. w P. z dnia [...] marca 1961r. Nr [...].

3 W uzasadnieniu wniosku Wojewoda Pomorski przywołał uchwałę 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 kwietnia 2012r. sygn. akt OPS 1/12, w której wskazano, że wywiedziona z art. 20 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017r. poz. 1257), dalej powoływanej jako "K.p.a.", reguła, że właściwość rzeczową organu administracji publicznej ustala się według przepisów o zakresie jego działania, w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ma zastosowanie wówczas, gdy art. 157 § 1 w związku z art. 17 K.p.a. są niewystarczające dla ustalenia organu właściwego, z uwagi na zmianę we właściwości organów. Przy tym nie chodzi o każdą zmianę właściwości organów, lecz o zmianę związaną z przemianami strukturalnymi, za którymi postępuje likwidacja jednych organów i tworzenie innych. Jak dalej wyjaśnił wnioskujący organ w przedmiotowej sprawie w pierwszej kolejności należało zbadać, czy w świetle art. 157 § 1 w związku z art. 17 K.p.a. można ustalić organ wyższego stopnia w stosunku do organu, który wydał decyzję z dnia [...] marca 1961r. Nr [...], a więc w stosunku do Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Powiatu G. w P. W wyniku przeprowadzonej analizy stwierdzono, że w związku z przeprowadzonymi reformami strukturalnymi w obecnym systemie organów administracji nie ma prezydiów powiatowych rad narodowych, a co za tym idzie na podstawie ww. przepisów nie ma możliwości ustalenia organu wyższego stopnia, właściwego do rozpatrzenia sprawy o stwierdzenie nieważności tej decyzji. W związku z powyższym, koniecznym stało się zastosowanie reguły wywiedzionej z art. 20 K.p.a. i ustalenie organu posiadającego właściwość rzeczową do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji.

4 Jednocześnie Wojewoda Pomorski zwrócił uwagę, że Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 3 września 1998r. sygn. akt III RN 83/98 (LEX nr 35795) przyjął, że właściwość rzeczową organu administracyjnego do stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej należy oceniać według przepisów prawa materialnego, obowiązujących w dacie wydania decyzji będącej przedmiotem postępowania w sprawie o stwierdzenie jej nieważności. Podobnie, zgodnie ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażanym w postanowieniach dotyczących rozstrzygnięć sporów kompetencyjnych, właściwość rzeczową organu do stwierdzenia nieważności decyzji należy oceniać według przepisów prawa materialnego, które stanowiły podstawę ustalenia właściwości organu przy wydawaniu weryfikowanych decyzji. W przypadku zmian w strukturze administracji publicznej ustala się najpierw organ, na który przeszła właściwość w danych sprawach, a dopiero potem określa się organ wyższego stopnia.

5 Następnie organ wnioskujący o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego przypomniał, że decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Powiatu G. w P. z dnia [...] marca 1961r. Nr [...] orzeczono o przejściu na własność Skarbu Państwa bez odszkodowania, z dniem wejścia w życie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz.U. Nr 18, poz. 107), gospodarstwa rolnego o powierzchni 5,92ha, położonego we wsi C., gromada L., powiat G., stanowiącego własność S. C. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że ww. gospodarstwo zostało opuszczone przez właściciela przed dniem [...] kwietnia 1955r., a więc przed datą wejścia w życie ww. dekretu. Decyzja ta wydana została na podstawie art. 15 ww. dekretu przewidującego przejście gospodarstwa rolnego opuszczonego przez właściciela przed dniem [...] kwietnia 1955r. na własność Państwa z mocy prawa, zaś orzeczenie administracyjne o stwierdzeniu takiego przejścia miało charakter decyzji związanej.

6 Jednocześnie organ zauważył, że w dacie wydania kontrolowanej decyzji obowiązywał również art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 13 lipca 1957r., wprowadzony do porządku prawnego ustawą z dnia 13 lipca 1957r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz.U. Nr 39, poz. 174), który dopuszczał przejęcie na własność Państwa gospodarstw określonych w art. 15 ust. 1 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955r., tj. nabytych na podstawie przepisów o przeprowadzeniu reformy rolnej lub o ustroju rolnym i osadnictwie, opuszczonych przez właścicieli po dniu [...] kwietnia 1955r. do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 13 lipca 1957r. Przepis ten wymagał wydania decyzji o charakterze uznaniowym. Zatem – w ocenie Wojewody Pomorskiego – przepis ten pomimo, że obowiązywał w dacie wydania skarżonej decyzji, nie mógłby w tym brzmieniu znaleźć zastosowania do gospodarstwa przejętego w rozpoznawanej sprawie, które zostało opuszczone przed dniem [...] kwietnia 1955r. Dalej wskazano, że art. 15 ww. dekretu utracił moc z dniem 4 listopada 1971r., na podstawie art. 18 ust. 1 pkt. 5 ustawy z dnia 26 października 1971r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz.U. Nr 27, poz. 250 ze zm.), co nie zmieniło sytuacji prawnej gospodarstw rolnych, które na skutek ich opuszczenia przez właścicieli, przed dniem wejścia w życie tego dekretu tj. przed dniem [...] kwietnia 1955r., przeszły z mocy prawa na własność Państwa. Po wejściu w życie § 5 ust. 2 pkt. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 maja 1974r. w sprawie przekazania niektórych spraw z zakresu właściwości organów administracji państwowej wyższego stopnia do właściwości organów administracji państwowej niższego stopnia (Dz.U. Nr 22, poz. 131), przejście takiego gospodarstwa rolnego na własność Państwa stwierdzał naczelnik gminy.

7 Wojewoda Pomorski wskazał nadto, że kwestia ustalenia organu właściwego w sprawie stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji była już przedmiotem analizy przez Wojewodę Pomorskiego, do którego pierwotnie wpłynął wniosek A. R. i J. C. Wówczas organ uznając się za niewłaściwy w sprawie pismem z dnia [...] marca 2014r. nr [...] przekazał wniosek – na podstawie art. 65 K.p.a. – do rozpatrzenia Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w G., które uznało się za organ niewłaściwy w sprawie, a co więcej uznało, że organem właściwym w powyższym zakresie jest Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Kolegium powołało się na dominujący w orzecznictwie sądowoadministracyjnym pogląd, zgodnie z którym w sprawach nieważnościowych, wydawanych na podstawie art. 15 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych praw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym – organem właściwym do rozpatrzenia wniosku nieważnościowego jest Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

8 Wojewoda Pomorski wskazał dalej, że zarówno w 2014r., jak również obecnie, zaobserwował rozbieżne stanowiska sądów administracyjnych orzekających w spornej kwestii oraz dominujący pogląd sądów wskazujący Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, jako organ właściwy do rozpatrywania wniosków nieważnościowych, jednakże dotyczy to decyzji wydawanych na podstawie art. 15 ww. dekretu w związku z art. 2 ust. 1 wprowadzonym do porządku prawnego ustawą z dnia 13 lipca 1957r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym, znowelizowaną ustawą z dnia 15 lipca 1961r. zmieniającą ustawę z dnia 13 lipca 1957r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych praw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz.U. Nr 32 poz. 161).

9 Następnie wskazano, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi również uznał się za organ niewłaściwy do rozpatrzenia wniosku A. R. i J. C., w związku z czym pismem z dnia [...] stycznia 2017r. nr [...] przekazał ten wniosek – na podstawie art. 65 K.p.a. – do rozpatrzenia Wojewodzie Pomorskiemu. Zdaniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi właściwość Wojewody Pomorskiego do rozpatrzenia rzeczonego wniosku wynika z art. 3 ust. 1 pkt 5 i 7 ustawy z dnia 23 stycznia 2009r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (Dz.U. z 2015r. poz. 525 ze zm.).

10 Wojewoda Pomorski podkreślił, iż nie zgadza się ze stanowiskiem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, podzielając pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z dnia 15 maja 2009r. sygn. akt I OW 15/09 (LEX nr 564205), stwierdzający, że "w obecnym stanie prawnym, po wejściu w życie ustawy z dnia 23 stycznia 2009r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (Dz.U. Nr 31, poz. 206), wojewoda, w myśl art. 3 ust. 1 pkt 7, jest wprawdzie organem wyższego stopnia w rozumieniu przepisów K.p.a., lecz w sprawach dotyczących przejęcia własności nieruchomości rolnych nie można wywodzić jego właściwości. Aby zatem organ ten zarówno w postępowaniu instancyjnym jak i nadzwyczajnym mógł wydawać decyzję musi istnieć szczególna regulacja stanowiąca podstawę prawną takiego działania."

11 Wojewoda Pomorski wskazał, że podtrzymuje swoje stanowisko wyrażone w zawiadomieniu z dnia [...] czerwca 2014r. nr [...], którym przedmiotowy wniosek – zgodnie z właściwością – został przekazany do rozpatrzenia Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w G., ze szczególnym uwzględnieniem wskazanego w nim stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrażonego w postanowieniu z dnia 3 kwietnia 2007r. sygn. akt. I OW 125/06 (nr LEX 329125), w którym rozstrzygnięto spór kompetencyjny między Samorządowym Kolegium Odwoławczym, Ministrem Skarbu Państwa i Wojewodą, i jako organ właściwy do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji wydanej na podstawie ww. przepisu wskazane zostało Samorządowe Kolegium Odwoławcze.

12 W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G. wniosło o jego oddalenie, względnie o wskazanie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi jako organu właściwego do rozpoznania wniosku A. R. i J. C. o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w P. z dnia [...] marca 1961r. Nr [...].

13 W uzasadnieniu odpowiedzi na wniosek Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G. wskazało, iż analizując wniosek A. R. i J. C. o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w P. z dnia [...] marca 1961r. Nr [...] uznało się za organ niewłaściwy do prowadzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczeń wydanych na podstawie art. 15 dekretu o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym z dnia 18 kwietnia 1955r. przez prezydia powiatowych rad narodowych. Skutkowało to umorzeniem wszczętego przed Kolegium postępowania decyzją z dnia [...] listopada 2016r. sygn. [...]. Kolegium uznało, że na zasadzie art. 157 § 1 K.p.a. w zw. z art. 2 ust. 2 oraz art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw właściwy w sprawie pozostaje Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, któremu w trybie art. 65 § 1 K.p.a. przekazało wniosek.

14 W ocenie Kolegium wniosek Wojewody Pomorskiego należy uznać za niezasadny w zakresie, w jakim wskazuje na Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G., jako organ właściwy w sprawie. Organ podkreślił, iż pomimo pewnych rozbieżności, w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego zdaje się dominować pogląd, że organu właściwego do stwierdzenia nieważności decyzji wydanych w przedmiocie przejęcia nieruchomości rolnych na własność Państwa, nawet jeżeli wydane one zostały na podstawie poprzednio obowiązujących regulacji prawnych przez terenowe organy administracji rządowej – wcześniej przez terenowe organy administracji państwowej, należy poszukiwać przez ustalenie organu wyższego stopnia w stosunku do organu aktualnie właściwego w sprawach dotyczących gospodarowania nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa. Zdaniem Kolegium organem właściwym w sprawie, zarówno w chwili ustalenia właściwości przez Kolegium, jak i w chwili przekazywania sprawy Wojewodzie Pomorskiemu przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, pozostawał minister właściwy do spraw rozwoju wsi, który – w ocenie Kolegium – pozostaje właściwy w sprawie także w świetle przepisów ustawy z dnia 10 lutego 2017r. o Krajowym Ośrodku Wsparcia Rolnictwa (Dz.U. z 2017r. poz. 623) oraz znowelizowanej ustawy z dnia 19 października 1991r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw.

15 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

16 Zgodnie z regulacją zawartą w przepisie art. 4 P.p.s.a., sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Spór o właściwość między jednostkami samorządu terytorialnego, które nie mają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 K.p.a.). Wedle brzmienia art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a. właściwy w tych sprawach jest Naczelny Sąd Administracyjny. Przez spór o właściwość należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia danej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny).

17 Przedmiotem rozpoznawanej sprawy jest wskazanie organu właściwego do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] marca 1961r. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Powiatu G. w P. w przedmiocie przejścia na własność Skarbu Państwa bez odszkodowania na podstawie art. 15 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz.U. z 1959r., Nr 14, poz. 78 ze zm.). Chodzi więc o wskazanie organu właściwego do stwierdzenia nieważności decyzji wydanej przez organ, który nie istnieje już w strukturze administracji publicznej.

18 Odnosząc się do powyższej kwestii wypada na wstępie wskazać, iż zgodnie z art. 157 § 1 K.p.a. właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji w przypadkach wymienionych w art. 156 K.p.a. jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja wydana została przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze – ten organ. Wynikająca z art. 20 K.p.a. reguła kompetencyjna wskazuje, iż właściwość rzeczową organu administracji publicznej ustala się według przepisów o zakresie jego działania. Reguła ta jest jednak niewystarczająca, nawet w powiązaniu z regulacjami art. 157 § 1 w zw. z art. 17 K.p.a., gdy w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji następuje zmiana we właściwości organów będąca następstwem przemian strukturalnych, za którymi idzie likwidacja jednych organów i tworzenie innych. Dopóki organ, który wydał decyzję kontrolowaną w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności, wymieniony w art. 157 § 1 i art. 17 K.p.a., pozostaje w strukturze organów administracji publicznej, dopóty organ właściwy do stwierdzenia jej nieważności winien być określany na podstawie tychże przepisów. W sytuacji natomiast likwidacji takiego organu, niezbędne jest ustalenie organu, do którego właściwości sprawy te zostały przekazane i określenie organu wyższego stopnia według przepisów aktualnie obowiązujących. (vide: uchwała NSA z dnia 17 kwietnia 2012r. sygn. akt II OPS 1/12, ONSAiWSA 2012, nr 4 poz. 60, www.orzeczenia.nsa.gov.pl )

19 W rozpoznawanej sprawie konieczne jest więc zatem ustalenie organu, do właściwości którego przekazane zostały sprawy wywłaszczenia nieruchomości na podstawie art. 15 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz.U. z 1959r., Nr 14, poz. 78 ze zm.). Otóż w powyższym zakresie wypada wskazać, iż na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 26 października 1971r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz.U. Nr 27, poz. 250 ze zm.) stracił moc przepis art. 15 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955r. – będący podstawą wydania decyzji, której stwierdzenia nieważności domagają się wnioskodawcy A. R. i J. C. Natomiast uwzględniając, iż odjęcie prawa własności w powyższym trybie następowało ipso iure, z dniem wejścia w życie dekretu, a orzeczenie prezydium powiatowej rady narodowej w powyższej kwestii miało wyłącznie charakter deklaratoryjny (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 lipca 1987r. sygn. akt II CR 194/87, Lex Nr 8835), na podstawie § 5 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 maja 1974r. w sprawie przekazania niektórych spraw z zakresu właściwości organów administracji państwowej wyższego stopnia do właściwości organów administracji państwowej niższego stopnia (Dz.U. Nr 22, poz. 131), do właściwości naczelników gmin przeszły sprawy orzekania o przejmowaniu na własność Państwa opuszczonego gospodarstwa rolnego lub działki oraz o utrzymaniu ciążących na tym gospodarstwie lub działce służebności gruntowych na podstawie ustawy z dnia 13 lipca 1957r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz.U. Nr 39, poz. 174 ze zm.). Z kolei zgodnie z ogólną klauzulą kompetencyjną wyrażoną w art. 1 ustawy z dnia 17 maja 1990r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 34, poz. 198 ze zm.) do właściwości organów gminy przeszły – jeżeli przepisy szczególne nie stanowiły inaczej – jako zadania własne, określone w ustawach zadania i odpowiadające im kompetencje należące dotychczas do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego.

20 Mając zatem na uwadze, iż aktualnie – w następstwie uchylenia art. 15 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955r. – nie ma kategorii spraw, w których rozstrzygana byłaby kwestia wywłaszczenia bez odszkodowania nieruchomości nabytych na podstawie przepisów o przeprowadzeniu reformy rolnej lub o ustroju rolnym i osadnictwie, a następnie opuszczonych przez właściciela, a jednocześnie zarówno przepisy ww. dekretu z dnia 18 kwietnia 1955r., jak i aktów później obowiązujących w powyższym zakresie, nie zawierały przepisów określających kompetencje organów w postępowaniach nadzorczych dotyczących orzeczeń wydanych na podstawie art. 15 tegoż dekretu, to przy określeniu organu wyższego stopnia w stosunku do organów gminy zastosowanie winny znaleźć przepisy ogólne K.p.a. Zgodnie z art. 17 pkt 1 K.p.a. organami wyższego stopnia w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego są samorządowe kolegia odwoławcze, chyba że ustawy szczególne stanowią inaczej. Z kolei w myśl art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. z 2015r., poz. 1659 ze zm.) samorządowe kolegia odwoławcze są organami wyższego stopnia, w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego i ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. – Ordynacja podatkowa, w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej należących do właściwości jednostek samorządu terytorialnego, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Z treści tych przepisów nie wynika, aby samorządowe kolegia odwoławcze były obecnie wyłączone od orzekania w sprawach indywidualnych załatwianych przez organy samorządu terytorialnego wykonujące zadania z zakresu administracji rządowej.

21 Pomijając zatem konstytucyjne aspekty wywłaszczenia dokonanego w trybie art. 15 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955r. wypada wskazać, iż wobec braku regulacji szczegółowych kompetencja dla rozpoznawania spraw, o których mowa w art. 15 ww. dekretu, przeszłaby zgodnie z ogólną klauzulą kompetencyjną do organów gminy. Uwzględniając natomiast charakter niniejszej sprawy zbędne jest analizowanie aktualnej funkcji ustrojowej organów jednostek samorządu terytorialnego w aspekcie możliwości dokonywania przez te organy wywłaszczania nieruchomości w warunkach określonych w art. 15 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955r. Derogacja tej formy wywłaszczenia pozwala poprzestać na wyłącznie hipotetycznym założeniu przejścia kompetencji w tym zakresie, dokonanym z uwzględnieniem ogólnych klauzul kompetencyjnych, przy braku – co oczywiste wobec uchylenia przepisu statuującego uprawnienia do tego rodzaju wywłaszczenia – przepisów szczegółowych regulujących kwestię transferu kompetencji w tym zakresie pomiędzy organami administracji. Ponadto powyższe stanowisko uwzględnia cel niniejszego postępowania, którym jest wskazanie organu właściwego do załatwienia sprawy wywołanej wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej, a zatem organu wyższego stopnia w rozumieniu art. 17 w zw. z art. 157 § 1 K.p.a.

22 Dodatkowo na potwierdzenie powyższej tezy należy wskazać, iż wojewoda jest organem administracji rządowej w województwie, do którego właściwości należą wszystkie sprawy z zakresu administracji rządowej w województwie niezastrzeżone w odrębnych ustawach do właściwości innych organów tej administracji (art. 3 pkt 5 ustawy z dnia 23 stycznia 2009r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (Dz.U. z 2017r., poz. 2234 ze zm.). Przepis ten wprowadza domniemanie właściwości wojewody w sprawach z zakresu administracji rządowej w województwie jedynie w zakresie właściwości rzeczowej, natomiast właściwość instancyjna wojewody uregulowana została w art. 3 pkt 7 tejże ustawy, który stanowi, iż wojewoda jest organem wyższego stopnia w rozumieniu przepisów K.p.a. Przepisy K.p.a. nie wymieniają jednak wojewody jako organu wyższego stopnia, odsyłając do regulacji ustaw szczególnych (art. 17 pkt 1 K.p.a.). Zatem z przepisu art. 3 pkt 5 ustawy o wojewodzie i administracji rządowej w województwie nie można wyprowadzać domniemania właściwości instancyjnej wojewody w sprawach z zakresu administracji rządowej w województwie niezastrzeżonych w odrębnych ustawach do właściwości innych organów tej administracji (vide: postanowienie NSA z dnia 13 grudnia 2012r. sygn. akt II OW 156/12, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Podobnie chybiona jest argumentacja wskazująca na Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, jako na organ właściwy w sprawie, skoro pomija wywłaszczeniowy charakter decyzji, której stwierdzenia nieważności domagają się A. R. i J. C. i poprzestaje na wskazaniu kwestii związanych z aktualnym sposobem sprawowania władztwa nad wywłaszczoną nieruchomością.

23 Konkludując wypada zatem wskazać, iż organem wyższego stopnia w stosunku do organu jednostki samorządu terytorialnego – zgodnie z art. 17 pkt 1 K.p.a. – jest samorządowe kolegium odwoławcze. (vide: postanowienie NSA z dnia 3 kwietnia 2007r. sygn. akt I OW 125/06, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). W tej sytuacji, z uwagi na właściwość miejscową organu, właściwym do rozpatrzenia wniosku A. R. i J. C. o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] marca 1961r. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Powiatu G. w P. w przedmiocie przejścia na własność Skarbu Państwa bez odszkodowania gospodarstwa rolnego położonego we wsi C., jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G.

24 Z tego też względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4, art. 15 § 1 pkt 4 oraz § 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.