Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 maja 2019 r., I OSK 892/18

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 maja 2019 r., I OSK 892/18

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Paweł Tarno (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędzia NSA Marian Wolanin Protokolant: asystent sędziego Katarzyna Kudrzycka po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2019 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Toruniu delegowanego do Prokuratury Krajowej P. S. skargi Prokuratora Generalnego o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 października 2013 r. sygn. akt I OSK 3033/12 w sprawie ze skargi kasacyjnej R. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 sierpnia 2012 r. sygn. akt II SA/Wa 2407/11 w sprawie ze skargi R. J. na postanowienie Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej zwolnienia z zawodowej służby wojskowej 1. uchyla wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 października 2013 r. sygn. akt I OSK 3033/12; 2. oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

2 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 9 sierpnia 2012 r., II SA/Wa 2407/11 oddalił skargę R. J. na postanowienie Ministra Obrony Narodowej z [...] września 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. W uzasadnieniu Sąd podniósł, że zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Z wyroku WSA z 25 kwietnia 2008 r., II SA/Wa 2041/07 jednoznacznie wynika, że przed tym Sądem zakończyła się tożsama sprawa R. J. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji w sprawie zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej. Okoliczność ta oznacza powagę rzeczy osądzonej (res iudicata) – art. 171 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej "p.p.s.a."). Powaga rzeczy osądzonej wyklucza możliwość ponownego rozstrzygnięcia sprawy. Zamyka drogę do ponownego wszczęcia postępowania w tym samym przedmiocie pomiędzy tymi samymi stronami. Prawomocny wyrok, stosownie do art. 170 p.p.s.a., wiąże strony, sąd i inne organy.

3 W uzasadnieniu wyroku II SA/Wa 2041/07, tożsamej z niniejszą sprawą, Sąd wyjaśnił, że skarżący we wniosku z 30 kwietnia 2007 r. wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Obrony Narodowej z [...] maja 1999 r. nr [...], wskazując, że organ wojskowy wydając tą decyzję rażąco naruszył przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego oraz rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych oraz Regulaminu Ogólnego Sił Zbrojnych RP (Dz. U. z 1997 r. Nr 7, poz. 38 ze zm.). Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 21 września 1999 r., II SA 1268/99, oddalił skargę właśnie na decyzję Ministra Obrony Narodowej z [...] maja 1999 r. nr [...]. Zatem skoro co do powyższych kwestii i o tą samą konkretną sytuację faktyczną rozstrzygnięto już prawomocnym wyrokiem sądowym, to żądanie wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności w sytuacji, gdy organ jest związany prawomocnym orzeczeniem sądu, mieści się w kategoriach przesłanki o charakterze przedmiotowym i winno skutkować odmową wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji. Rozstrzyganie przez organ po raz kolejny tej samej kwestii, byłoby niedopuszczalną ingerencją w prawomocne orzeczenie Sądu i destabilizowałoby ład oraz porządek prawny, ustalony prawomocnym orzeczeniem Sądu. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając wskazaną sprawę, badał nie tylko zarzuty przedstawione przez skarżącego, lecz z urzędu badał decyzję pod kątem wystąpienia w nim wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., tzn. badał, czy w sprawie nie wystąpiły okoliczności, które uzasadniałyby stwierdzenie nieważności badanej decyzji. W konkluzji Sąd stwierdził, iż organ zasadnie w oparciu o art. 61a w zw. z art. 157 k.p.a. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Obrony Narodowej nr [...] z [...] maja 1999 r.

4 Następnie Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 10 października 2013 r., I OSK 3033/12 oddalił skargę kasacyjną R. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 9 sierpnia 2012 r., II SA/Wa 2407/11 oddalającego skargę R. J. na postanowienie Ministra Obrony Narodowej z [...] września 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. W uzasadnieniu NSA podniósł, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie naruszył art. 134 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W uchwale NSA z 26 października 2009 r., I OPS 10/09 wyjaśniono, że niezwiązanie granicami skargi oznacza, że Sąd ma prawo, a jednocześnie obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Sąd nie jest przy tym skrępowany sposobem sformułowania skargi, przytoczonymi argumentami, a także zgłoszonymi wnioskami, zarzutami i żądaniami. Rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza, że Sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. skarga kasacyjna uzasadnia nieodniesieniem się przez Sąd I instancji do podnoszonej przez skarżącego kwestii wydania przez WSA w Warszawie postanowienia z 8 października 2008r., II SAB/Wa 87/90 oraz postanowienia NSA z 12 stycznia 2010 r. I OSK 1728/09. W ocenie skarżącego powyższe orzeczenia wskazują na to, że decyzja o stwierdzenie nieważności której wnioskował została wydana bez podstawy prawnej. NSA stwierdził, że art. 134 § 1 p.p.s.a. nie może zostać naruszony w sposób opisany w jego uzasadnieniu. Ponadto dokonana przez skarżącego ocena wpływu powołanych wyżej postanowień na wynik niniejszej sprawy jest wadliwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, postanowieniem z 8 października 2009 r., II SAB/Wa 87/09 odrzucił skargę R. J. na bezczynność Ministra Obrony Narodowej w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z 23 marca 1999 r. o wyrażenie zgody na wycofanie wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Sąd stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie można mówić o bezczynności organu w zakresie rozpatrzenia wniosku skarżącego z 23 marca 1999 r., ponieważ przepisy prawa nie nakładały na organ obowiązku wydania odrębnego aktu w przedmiocie takiego wniosku. Powołując się na § 131 ust. 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych, Sąd uznał, że wycofanie wypowiedzenia mogło nastąpić na pisemny wniosek, za zgodą drugiej strony, do której zostało skierowane, jednakże forma i sposób wyrażenia takiej zgody nie została prawnie uregulowana. Postanowieniem z 12 stycznia 2010 r. NSA oddalił skargę kasacyjną na postanowienie WSA w Warszawie z 8 października 2009 r. stwierdzając, iż Sąd I instancji w pełni prawidłowo stwierdził, że na organie nie spoczywał obowiązek prawny wydania aktu lub podjęcia czynności o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a., a skarga podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 tej ustawy. Opisane orzeczenie odnosi się do przedmiotowo innej sprawy, niż sprawa której dotyczył wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji. Pierwsza dotyczyła bezczynności organu w zakresie wyrażenia zgody na wycofanie wypowiedzenia stosunku służbowego. Sprawa aktualnie rozpoznawana dotyczyła stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej i powoływanie się przez skarżącego na opisane wyżej postanowienia wydane w innej sprawie jest nieuzasadnione.

5 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie naruszył też art. 171 w zw. z art. 170 p.p.s.a.. Istota mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia Sądu wyraża się w tym, że także inne Sądy i inne organy państwowe, a w wypadkach przewidzianych w ustawie – także inne osoby, muszą brać pod uwagę fakt istnienia oraz treść prawomocnego orzeczenia Sądu. Moc wiążąca orzeczenia określona w art. 170 p.p.s.a. w odniesieniu do sądów oznacza, że podmioty te muszą przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Zatem w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być już ona ponownie badana – por. postanowienie NSA z 24 kwietnia 2012r., II FSK 805/12. Oddalenie skargi na określoną decyzję zamyka organowi administracji możliwość uruchomienia nadzwyczajnego trybu postępowania zmierzającego do stwierdzenia nieważności tej decyzji tylko w takim zakresie, w jakim dana kwestia prawna została już rozstrzygnięta w prawomocnym wyroku oddalającym skargę. W takim zakresie prawomocny wyrok ma powagę rzeczy osądzonej – por. wyrok NSA z 25 kwietnia 2012 r., I OSK 224/12. W uchwale składu 7 sędziów NSA z 7 grudnia 2009 r. stwierdzono, że żądanie strony stwierdzenia nieważności decyzji, na którą skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, powinno zostać załatwione przez wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania wówczas, gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ administracji publicznej ustali wystąpienie – ze względu na wydany uprzednio wyrok sądu – przeszkody przedmiotowej czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym. W pozostałych wypadkach organ administracji publicznej obowiązany jest rozpoznać żądanie co do istoty, stosując art. 158 § 1 w zw. z art. 156 § 1 k.p.a. (uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 7 grudnia 2009 r., OPS 6/09, ONSAiWSA 2010, nr 2, poz. 18, z glosą krytyczną T. Wosia, PPP 2010, nr 9, s. 86–96).

6 Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazał na wyrok tego samego Sądu z 25 kwietnia 2008 r., II SA/Wa 2041/07, z którego jednoznacznie wynika, że przed WSA w Warszawie zakończyła się tożsama sprawa R. J. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji w sprawie zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej. W uzasadnieniu wyroku w sprawie II SA/Wa 2041/07, tożsamej z tą sprawą, Sąd wskazał i wyjaśnił skarżącemu, że we wniosku z 30 kwietnia 2007 r. wniósł on o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Obrony Narodowej z [...] maja 1999 r. nr [...], wskazując na fakt, że organ wojskowy wydając ową decyzję rażąco naruszył przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego oraz rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych oraz Regulaminu Ogólnego Sił Zbrojnych RP. Wniosek został złożony w sytuacji, gdy Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 21 września 1999 r., II SA 1268/99 oddalił skargę na decyzję Ministra Obrony Narodowej z [...] maja 1999 r., nr [...]. Kolejny wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji o zwolnieniu ze służby został złożony 2 czerwca 2011 r. Jak wynika z jego treści skarżący złożył wniosek w związku ze wznowieniem postępowania administracyjnego. Podobnie jak poprzednio w uzasadnieniu wniosku powołał się na art. 156 § 1 pkt. 2 Kpa. Oznacza to, że obecnie rozpoznawana sprawa, została już prawomocnie rozstrzygnięta, co Sąd I instancji prawidłowo ocenił i uzasadnił w zaskarżonym wyroku.

7 Powyższy wyrok NSA został zaskarżony w drodze skargi, w której Prokurator wniósł:

8 1. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 października 2013 r., I OSK 3033/12, oddalającym skargę kasacyjną R. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 9 sierpnia 2012 r., II SA/Wa 2407/11 w sprawie ze skargi ww. na postanowienie Ministra Obrony Narodowej z [...] września 2011 r., Nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Obrony Narodowej z [...] maja 1999 r., Nr [...] o zwolnieniu R. J. z zawodowej służby wojskowej z powodu wady nieważności określonej w art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a., albowiem w sprawie orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy na podstawie art. 18 § 1 pkt 6a,

9 2. o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i merytoryczne rozpoznanie sprawy.

10 W uzasadnieniu tej skargi podniesiono, że w dacie wydania zaskarżonego orzeczenia art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a. brzmiał: "sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie". Przepis ten w tym brzmieniu został dodany ustawą z 23 października 2009 r. o zmianie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 1736), obowiązującą od 8 stycznia 2010 r. Zgodnie z tym unormowaniem sędzia podlegał wyłączeniu od orzekania w sprawach dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie. Określenie "branie udziału w wydaniu zaskarżonego orzeczenia" należałoby rozumieć szerzej, jako odnoszące się do sytuacji, gdy sędzia wcześniej brał udział w kontroli decyzji i wydaniu wyroku, a następnie uczestniczy w wydaniu wyroku w sprawie kolejnej skargi na akt w przedmiocie nadzwyczajnego postępowania administracyjnego, w którego następstwie zaskarżona i wcześniej poddana kontroli sądowej decyzja może zostać wzruszona.

11 W orzecznictwie sądów administracyjnych odnoszącym się do ówczesnego stanu prawnego, przyjmowano że art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a. należy rozumieć nie tylko jako odnoszący się do sytuacji, gdy sędzia brał udział w postępowaniu przed niższą i wyższą instancją w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, ale i do sytuacji, gdy sędzia brał udział w wydaniu orzeczenia, a później uczestniczy w wydaniu orzeczenia w sprawie ze skargi na kolejny akt mogący, w określonych warunkach, prowadzić do nadzwyczajnego postępowania w sprawie i do wzruszenia decyzji, której dotyczyło pierwsze orzeczenie. Zatem sędzia podlegał wyłączeniu z mocy ustawy od rozpoznania sprawy wszczętej na podstawie skargi na kolejną decyzję lub postanowienie, wydane w sprawie administracyjnej po wzruszeniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym wydanej poprzednio w tej sprawie decyzji lub postanowienia, ale także w sprawie ze skargi na decyzję lub postanowienie wydane w nadzwyczajnym postępowaniu administracyjnym, o ile zasiadał w składzie orzekającym o legalności decyzji lub postanowienia wydanych poprzednio lub wydanych w trybie zwykłym (por. wyroki NSA: z 22 marca 2011 r., II FSK 2203/09, z 25 listopada 2010 r., II GSK 877/09, z 14 października 2010 r., II GSK 847/09, z 7 września 2010 r., I GSK 1091/09, z 27 lipca 2010 r., I GSK 1020/09, z 10 czerwca 2010 r., I GSK 830/09).

12 Tak szerokie ujęcie przesłanek wyłączenia sędziego od rozpoznania skargi obowiązywało do 15 sierpnia 2015 r., kiedy to ustawą z 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658) zmieniono treść art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a., w celu pełnego dostosowania go do orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z 14 października 2008 r., SK 6/07.

13 W niniejszej sprawie wyznaczenie składu orzekającego w sprawie, której przedmiotem było postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji, wymagało zatem ustalenia, czy decyzja ta była uprzednio zaskarżona do sądu administracyjnego poddana kontroli sądowoadministracyjnej, a jeśli tak – to jaki był skład sądu rozpoznającego skargę na tę decyzję. W przedmiotowej sprawie sędzia NSA Jolanta Rajewska uczestniczyła w wydaniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 21 września 1999 r., II SA 1268/99, którym oddalono skargę R. J. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z [...] maja 1999 r., Nr [...] o zwolnieniu go ze służby wojskowej. Orzekała również w sprawie I OSK 3033/12, której przedmiotem była odmowa wszczęcia przez organ postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Obrony Narodowej z [...] maja 1999 r., Nr [...] o zwolnieniu R. J. ze służby wojskowej. Mając na uwadze art. 18 pkt 6a p.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonego wyroku, niewątpliwie w sprawie I OSK 3033/12, której przedmiotem było postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Obrony Narodowej z [...] maja 1999 r., Nr [...] o zwolnieniu R. J. ze służby wojskowej, zachodziły podstawy do wyłączenia sędziego NSA J. Rajewskiej z mocy samego prawa, albowiem brała ona udział w wydaniu wyroku w sprawie, której przedmiotem było badanie legalności tej samej decyzji Ministra Obrony Narodowej z [...] maja 1999 r., Nr [...] o zwolnieniu ze służby wojskowej.

14 Naruszenie przepisów o wyłączeniu sędziego z mocy ustawy powoduje nieważność postępowania (art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a.). Uchybienie to jest także jedną z podstaw wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego z powodu nieważności (art. 271 pkt 1p.p.s.a.), jeżeli strona nie mogła domagać się wyłączenia w drodze zwyczajnych środków prawnych przed uprawomocnieniem się orzeczenia. Wystąpienie którejkolwiek z przesłanek nieważności postępowania skutkuje uchyleniem prawomocnego orzeczenia bez względu na to, czy stanowiące je naruszenie prawa ma wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

15 Orzekanie przez tego samego sędziego w kolejnym składzie naruszało nie tylko dyspozycję art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a., ale także standardy zachowania bezstronności, będącej uzewnętrznieniem niezawisłości sędziowskiej. Zatem, w przedmiotowej sprawie zaistniała przesłanka nieważności postępowania. Każde orzeczenie wydane w toku postępowania dotkniętego wadą nieważności powinno zawsze być usunięte z obrotu prawnego niezależnie od wyniku zakończonego postępowania i niezależnie od słuszności zapadłego w nim rozstrzygnięcia. Nieważność postępowania stanowi bowiem z jednej strony kwalifikowaną wadę zarówno dotkniętego nią postępowania, jak i kończącego je orzeczenia, a z drugiej – bezwzględną podstawę wznowienia postępowania.

16 Stosownie do treści art. 277 p.p.s.a skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia. Wniosek R. J. o wystąpienie ze skargą o wznowienie postępowania w sprawie I OSK 3033/13 wpłynął do Prokuratury Krajowej w dniu 29 listopada 2017 r. W ramach czynności sprawdzających prokurator zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i Naczelnego Sądu Administracyjnego o udostępnienie akt spraw o sygn. II SA 1268/99, II SA/Wa 2407/11 i I OSK 3033/12. Akta te wpłynęły do Prokuratury Krajowej odpowiednio: 17 stycznia 2018 r., 29 grudnia 2017 r. i 31 stycznia 2018 r. Należy zatem przyjąć, że dzień w którym uzyskano ostatnie z żądanych akt o sygn. I OSK 3033/12, tj. 31 stycznia 2018 r., jest dniem, w którym prokurator rzeczywiście (faktycznie) dowiedział się o podstawie wznowienia. Od tej daty należy liczyć trzymiesięczny termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania.

17 W dniu 9 kwietnia 2019 r. wpłynęło do Naczelnego Sądu Administracyjnego pismo R. J., w którym wniósł on o "uwzględnienie materiału dowodowego w postaci wniosków personalnych, w obrębie których różnego szczebla funkcjonariusze publiczni dopuścili się naruszenia PRAWA poprzez fałszerstwo (art. 270 kk), wielokrotne przekroczenie kompetencji oraz niedopełnienie obowiązków służbowych (art. 231 kk) oraz nieprzestrzeganie procedur wynikających z Ustawy oraz Rozporządzenia MON, a także Regulaminu Wojskowego".

18 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

19 Zaskarżony wyrok NSA z 10 października 2013 r., I OSK 3033/12 należało uchylić, ponieważ zapadł on w postępowaniu dotkniętym wadą nieważności wymienioną w art. 271 pkt 1 p.p.s.a., polegającą na tym, że w składzie orzekającym brał udział sędzia wyłączony z mocy ustawy na podstawie art. 18 pkt 6a p.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania tego wyroku. W tym zakresie skład sądzący NSA podziela sformułowany w skardze kasacyjnej zarzut wady polegającej na nieważności postępowania (art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a.).

20 Jednocześnie, po rozpoznaniu sprawy na nowo w granicach, jakie zakreśla podstawa wznowienia, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że stwierdzona wadliwość skutkująca nieważnością postępowania pozostaje bez wpływu na uprzednio wydany wyrok NSA z 10 października 2013 r., I OSK 3033/12 i dlatego skargę kasacyjną od tego wyroku należało oddalić.

21 Po pierwsze, nie ulega żadnej wątpliwości, że zarówno postanowienie WSA w Warszawie z 8 października 2009 r., II SAB/Wa 87/09, jak i postanowienie NSA z 12 stycznia 2010 r. I OSK 1728/09 zostały wydane w sprawie bezczynności Ministra Obrony Narodowej w przedmiocie rozpatrzenia wniosku wyrażenie zgody na wycofanie wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Zatem dotyczyły one bezczynności organu w zakresie wyrażenia zgody na wycofanie wypowiedzenia stosunku służbowego (tu Sąd powiedział, że organ nie miał obowiązku wydania decyzji, aktu lub podjęcia innej czynności). Natomiast sprawa aktualnie rozpoznawana dotyczy stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej i powoływanie się przez skarżącego na opisane wyżej postanowienia wydane w innej sprawie jest bezzasadne.

22 Po drugie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie naruszył też art. 171 w zw. z art. 170 p.p.s.a.. Istota mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia Sądu wyraża się w tym, że także inne sądy i inne organy państwowe muszą brać pod uwagę fakt istnienia oraz treść prawomocnego orzeczenia. Moc wiążąca orzeczenia określona w art. 170 p.p.s.a. w odniesieniu do sądów oznacza, że podmioty te muszą przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Zatem w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być ona ponownie badana. Oddalenie skargi na określoną decyzję zamyka organowi administracji możliwość uruchomienia nadzwyczajnego trybu postępowania zmierzającego do stwierdzenia nieważności tej decyzji tylko w takim zakresie, w jakim dana kwestia prawna została już rozstrzygnięta w prawomocnym wyroku oddalającym skargę. W takim zakresie prawomocny wyrok ma powagę rzeczy osądzonej. W uchwale składu 7 sędziów NSA z 7 grudnia 2009 r., I OPS 6/09 stwierdzono, że żądanie strony stwierdzenia nieważności decyzji, na którą skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, powinno zostać załatwione przez wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania wówczas, gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ administracji publicznej ustali wystąpienie – ze względu na wydany uprzednio wyrok sądu – przeszkody przedmiotowej czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym. W pozostałych wypadkach organ administracji publicznej obowiązany jest rozpoznać żądanie co do istoty, stosując art. 158 § 1 w zw. z art. 156 § 1 k.p.a. (ONSAiWSA 2010, nr 2, poz. 18).

23 Przed WSA w Warszawie zakończyła się tożsama sprawa R. J. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji w sprawie zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej. W uzasadnieniu wyroku II SA/Wa 2041/07, tożsamej z tą sprawą, Sąd wskazał i wyjaśnił skarżącemu, że we wniosku z 30 kwietnia 2007 r. wniósł on o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Obrony Narodowej z [...] maja 1999 r. nr [...], wskazując na fakt, że organ wojskowy wydając ową decyzję rażąco naruszył przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego oraz rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych oraz Regulaminu Ogólnego Sił Zbrojnych RP. Wniosek został złożony w sytuacji, gdy Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 21 września 1999 r., II SA 1268/99 oddalił skargę na decyzję Ministra Obrony Narodowej z [...] maja 1999 r., nr [...]. Kolejny wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji o zwolnieniu ze służby został złożony 2 czerwca 2011 r. Podobnie jak poprzednio w uzasadnieniu wniosku powołał się na art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. Oznacza to, że obecnie rozpoznawana sprawa, została już prawomocnie rozstrzygnięta, i dlatego stwierdzona przez Naczelny Sąd Administracyjny wada nieważności postępowania pozostaje bez wpływu na wynik sprawy.

24 W związku z powyższym orzeczono w niniejszej sprawie jak w sentencji na podstawie art. 282 § 2 oraz art. 184 p.p.s.a.