Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lipca 2013 r., I OSK 722/13

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lipca 2013 r., I OSK 722/13

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Jan Paweł Tarno (spr.), Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek, Sędzia del. NSA Tomasz Zbrojewski, Protokolant sekretarz sądowy Julia Chudzyńska, po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D. P. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 30 stycznia 2013 r. sygn. akt IV SAB/Po 77/12 w sprawie ze skargi D. P. na bezczynność Prezesa Sądu Apelacyjnego w Poznaniu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: oddalić skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

2 Postanowieniem z 30 stycznia 2013 r., IV SAB/Po 77/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w punkcie pierwszym umorzył postępowanie w sprawie ze skargi D. P. na bezczynność Prezesa Sądu Apelacyjnego w Poznaniu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, w punkcie drugim stwierdził, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, a w punkcie trzecim zasądził od Prezesa Sądu Apelacyjnego na rzecz skarżącego kwotę 100 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

3 W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że pismem z 26 czerwca 2012 r. skarżący zwrócił się do Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej w formie elektronicznej. Wniosek ponowił za pośrednictwem poczty elektronicznej 21 sierpnia 2012 r. W skardze z 30 sierpnia 2012 r. wniósł o nakazanie Prezesowi Sądu Apelacyjnego w Poznaniu rozpatrzenia wniosku z 26 czerwca 2012 r.

4 W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej odrzucenie ewentualnie o oddalenie. W ocenie organu, wniosek z 26 czerwca 2012 r. nie został skierowany do Prezesa Sądu Apelacyjnego w Poznaniu. Brak ten został "konwalidowany" 21 sierpnia 2012 r. i w odpowiedzi skarżący uzyskał informacje, o które wystąpił. Skarżący potwierdził otrzymanie wnioskowanych informacji przesłanych w formie kserokopii listem poleconym, wskazując jednak, że nie zostały one przekazane w formie elektronicznej, co stanowi naruszenie art. 14 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm., zwanej dalej u.d.i.p.).

5 Umarzając postępowanie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu podkreślił, że przedmiotem oceny Sądu jest bezczynność Prezesa Sądu Apelacyjnego w Poznaniu polegająca na braku udostępnienia skarżącemu informacji publicznej dotyczącej działalności Sądu Apelacyjnego. Celem skargi na bezczynność jest doprowadzenie do wydania przez organ decyzji administracyjnej (lub innego aktu) w sprawie wszczętej żądaniem strony.

6 Skoro skarga na bezczynność w sprawie dostępu do informacji publicznej zmierza do jak najszybszego rozpatrzenia wniosku, a ustawa o dostępie do informacji publicznej nie stawia dodatkowych warunków do jej wniesienia, to może być ona wniesiona do sądu administracyjnego bez wezwania do usunięcia naruszenia prawa.

7 Sąd pierwszej instancji przyjął ponadto, że skarżący zwrócił się w formie elektronicznej o udzielenie informacji publicznej dopiero 21 sierpnia 2012 r., ponieważ adresatem wcześniejszego wniosku był sam skarżący, a organ udzielił informacji publicznej w formie pisemnej, listem poleconym.

8 W ocenie Sądu, po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego, a przed jej merytorycznym rozpoznaniem w sprawie ustał stan bezczynności w udzieleniu informacji publicznej. Istotą postępowania o udzielenie informacji publicznej jest przekazanie zainteresowanemu informacji w żądanej przez niego sprawie, natomiast niekoniecznie musi to oznaczać przekazanie dokumentu w takiej formie, w jakiej zainteresowany sobie życzył.

9 W takiej sytuacji, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.) Sąd umorzył postępowanie. Bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ Prezes Sądu Apelacyjnego uchybił czternastodniowemu terminowi udzielenia informacji publicznej jedynie o kilka dni, a zakres przedmiotowy wniosku był szeroki i wymagał od organu podjęcia szeregu czynności faktycznych.

10 W skardze kasacyjnej D. P. zaskarżył punkt pierwszy opisanego wyżej postanowienia, zarzucając naruszenie art. 149 p.p.s.a. w zw. z art. 14 ust. 1 u.d.i.p., poprzez nieprawidłową wykładnię i niezastosowanie oraz uznanie, że udzielenie skarżącemu informacji w formie pisemnej, a nie elektronicznej, nie miało znaczenia z punktu widzenia wywiązania się przez Prezesa Sądu Apelacyjnego z ciążącego na nim obowiązku udostępnienia informacji publicznej. Wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia w punkcie pierwszym poprzez nakazanie organowi rozpatrzenie wniosku skarżącego o udzielenie informacji drogą elektroniczną (w formie dokumentów elektronicznych).

11 W uzasadnieniu, wnoszący skargę kasacyjną podkreślił, że Sąd pierwszej instancji ustalił, że wniosek dotyczył udostępnienia materiałów w formie elektronicznej, a organ wysłał informację w formie pisemnej (na papierze) listem poleconym bez zastosowania procedury z art. 14 ust. 2 u.d.i.p. W ocenie skarżącego, Sąd ten nieprawidłowo jednak uznał, że poprzez wysłanie informacji listem poleconym, organ wypełnił obowiązek udostępnienia informacji publicznej i w związku z tym nie pozostawał w bezczynności w tym zakresie.

12 W odpowiedzi na skargę kasacyjną Prezes Sądu Apelacyjnego w Poznaniu wniósł o uchylenia zaskarżonego postanowienia i odrzucenie skargi kasacyjnej (ze względu na brak przedmiotu zaskarżenia), ewentualnie o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

13 Zdaniem organu, skargę na bezczynność należało odrzucić, ponieważ pierwszy wniosek o udostępnienie informacji publicznej z 26 czerwca 2012 r. skierowany był przez skarżącego do niego samego. Przedmiotem zaś skargi była bezczynność organu wobec pierwszego wniosku z 26 czerwca 2012 r., a nie z 21 sierpnia 2012 r.

14 Z kolei, gdyby uznać że bezczynność dotyczyła wniosku z 21 sierpnia 2012 r., to w ocenie organu, skarżący nie wniósł uprzednio zażalenia (art. 37 § 1 k.p.a.), a przede wszystkim wniósł skargę przed upływem terminu przewidzianego w art. 13 u.d.i.p.

15 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

16 Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Jedną z przesłanek nieważności wymienioną w art. 183 § 2 pkt 1 p.p.s.a. wymagającą rozważenia w tej sprawie jest kwestia dopuszczalności drogi sądowej. Dotyczy ona sytuacji rozpoznania skargi przez wojewódzki sąd administracyjny, mimo braku przesłanki procesowej, kiedy skarga ulega odrzuceniu, stosownie do art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.

17 W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że skargi do sądu administracyjnego w sprawie skargi na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie musi poprzedzać ani wezwanie organu do usunięcia naruszenia prawa, ani zażalenie złożone w trybie art. 37 § 1 k.p.a. (por. np. wyrok NSA z 24 maja 2006 r., I OSK 601/05).

18 Okoliczności niniejszej sprawy pozwalają ponadto uznać, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo zinterpretował żądanie skarżącego, które zostało zawarte w skardze na bezczynność. Ponieważ wnioski z 26 czerwca 2012 r. oraz z 21 sierpnia 2012 r. były tożsame, przyjęcie sprawy do rozpoznania zmierzało do załatwienia rzeczywiście istniejącego sporu pomiędzy stronami, a dotyczącego kwestii udzielenia żądanych informacji.

19 Kolejnym zagadnieniem, które należy omówić, jest dopuszczalność wniesienia skargi na bezczynność w sprawie dostępu do informacji publicznej przed upływem terminów określonych w art. 13 u.d.i.p. Ustawa o dostępie do informacji publicznej wskazuje w pierwszej kolejności, że "udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki", a dopiero dalej, że "nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku", czyniąc jeszcze później dalsze zastrzeżenia. Przepis art. 10 ust. 2 u.d.i.p. stanowi z kolei, że informacja publiczna, która może być niezwłocznie udostępniona, jest udostępniana w formie ustnej lub pisemnej bez pisemnego wniosku.

20 Powyższe prowadzi do wniosku, że trudno mówić o wyraźnej granicy, od której organ pozostaje w bezczynności w udostępnieniu informacji publicznej, a zagadnienie to podlegać powinno każdorazowej ocenie najpierw wnioskodawcy, a następnie sądu administracyjnego.

21 Podsumowując, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w świetle okoliczności niniejszej sprawy przyjąć można, że skarżący skutecznie wniósł skargę do sądu administracyjnego i w sprawie nie istniały przesłanki stwierdzenia nieważności postępowania.

22 Ponieważ strony nie kwestionują, że żądane informacje mieszczą się w ustawowym pojęciu informacji publicznej, należało przystąpić do oceny zarzutu skargi kasacyjnej, który zawiera usprawiedliwione podstawy.

23 Przepis art. 14 ust. 1 u.d.i.p. stanowi, że udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają takiego udostępnienia informacji. W takiej sytuacji, podmiot obowiązany do udostępnienia powiadamia pisemnie wnioskodawcę o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazuje, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie. W takim przypadku, jeżeli w terminie 14 dni od powiadomienia wnioskodawca nie złoży wniosku o udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanych w powiadomieniu, postępowanie o udostępnienie informacji umarza się (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.).

24 Przytoczony art. 14 ust. 1 u.d.i.p. jest przepisem postępowania, ponieważ określa on tryb działania podmiotu obowiązanego do udostępnienia informacji publicznej w sytuacji, gdy wnoszący o udostępnienie tej informacji określi sposób i formę jej udostępnienia. Natomiast stosownie do art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania stanowi podstawę kasacyjną tylko w przypadku, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

25 Skoro skarżący kasacyjnie nie wskazał, w jaki sposób uchybienie polegające na udzieleniu mu informacji w formie pisemnej, a nie elektronicznej mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to należało uznać, że podniesiony przez niego zarzut, a co za tym idzie, również wniesiona przez niego skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

26 W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji postanowienia.