Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 kwietnia 2006 r., I OSK 1044/05

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 kwietnia 2006 r., I OSK 1044/05

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Izabella Kulig-Maciszewska (spr.), Sędziowie NSA Małgorzata Pocztarek, Leszek Włoskiewicz, Protokolant Edyta Pawlak, po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Śląskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 8 czerwca 2005r. sygn. akt 4 II SA/Ka 2544/03 w sprawie ze skargi A. T. na decyzję Śląskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach z dnia [...] , nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby funkcjonariusza Policji oddala skargę kasacyjną

Uzasadnienie

2 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 8 czerwca 2005 r. sygn. akt 4 II SA/Ka 2544/03 uwzględnił skargę A. T. na decyzję Śląskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach z dnia [...] Nr [...] wydaną w przedmiocie zwolnienia ze służby funkcjonariusza Policji, uchylając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Powiatowego Policji w [...] z dnia [...] Nr [...].

3 Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach sprawy:

4 Rozkazem personalnym z dnia [...] Nr [...] zwolniono ze służby starszego aspiranta A. T. z dniem 25 lipca 2003 r., powołując się na art. 41 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 45 ust. 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2002 r. Nr 7, poz. 58 ze zm.). W uzasadnieniu rozkazu powołano się na okoliczność, że Komendant Wojewódzki Policji w Katowicach, orzeczeniem z dnia [...] Nr [...] utrzymał w mocy wymierzoną A. T. w dniu [...] karę dyscyplinarną wydalenia ze służby w Policji. Przesłanką ukarania było spowodowanie kolizji drogowej w dniu 21 maja 2003 r. w [...] i oddalenie się z miejsca zdarzenia drogowego oraz zjazd do rowu. Czynami tymi A. T. doprowadził do zagrożenia bezpieczeństwa w ruchu drogowym określonego w art. 86 § 1 i 97 Kodeksu wykroczeń w związku z art. 25 pkt 1 i art. 44 ust. 1 ustawy prawo o ruchu drogowym. Zwolnienie ze służby nastąpiło w wyniku wykonania prawomocnego orzeczenia Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach z dnia [...] Nr [...] o ukaraniu A. T. karą wydalenia ze służby. Wydanej decyzji (rozkazowi personalnemu) na podstawie art. 108 § 1 k.p.a., nadany został rygor natychmiastowej wykonalności ze względu na ważny interes społeczny wyrażający się szczególnym statusem i zadaniami Policji.

5 W złożonym w dniu 24 lipca 2003 r. odwołaniu A. T. wniósł o uchylenie powyższej decyzji. Podniósł kwestię wymierzenia - w jego ocenie – zbyt surowej kary dyscyplinarnej za popełnione przewinienie oraz brak podstaw do nadania tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.

6 Zaskarżoną decyzją Śląski Komendant Wojewódzki Policji na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy powyższą decyzję. W uzasadnieniu decyzji stwierdził, że odwoławcze postępowanie dyscyplinarne zostało zakończone, a orzeczenie dyscyplinarne Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach z dnia [...] nr [...] o ukaraniu A. T. karą wydalenia ze służby stało się ostateczne.

7 Zgodnie z § 36 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów (Dz. U. z 1998 r. Nr 4, poz. 14), wykonanie kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby polega na zwolnieniu policjanta ze służby w oparciu o art. 41 ust. 1 pkt 3 ustawy o Policji. W takim przypadku zwolnienie policjanta ze służby jest obligatoryjne. Zatem wobec wystąpienia tej obligatoryjnej przesłanki organ pierwszej instancji był uprawniony do zwolnienia policjanta ze służby.

8 A. T. wniósł skargę na powyższą decyzję wnosząc jednocześnie o wstrzymanie jej wykonania.

9 Zdaniem skarżącego zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego i procesowego, a w szczególności art. 7 i 180 § 1 k.p.a. i art. 134 ustawy o Policji w związku z § 27 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 grudnia 1997 r., gdyż wymierzona kara dyscyplinarna jest niewspółmierna do popełnionego czynu i stopnia zawinienia przez skarżącego.

10 Uwzględniając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Katowicach stwierdził, iż zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja Komendanta Powiatowego Policji w [...] z dnia [...] nr [...] zostały wydane z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.

11 Sąd wskazał, że podstawę prawną podjętych w rozpoznawanej sprawie rozstrzygnięć stanowił przepis art. 41 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. Nr 30, poz. 179 ze zm.). Zgodnie z jego brzmieniem policjanta zwalnia się ze służby w przypadku wymierzenia kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby. Przepis ten nakłada na organ administracji właściwy do wydania decyzji, na podstawie art. 45 ustawy o Policji, obowiązek zwolnienia policjanta ze służby, w stosunku do którego zapadło prawomocne orzeczenie dyscyplinarne o wydaleniu ze służby. Oznacza to, że właściwy organ służbowy Policji jest związany prawomocnym orzeczeniem dyscyplinarnym i nie może go nie wykonać. W dacie wydania zaskarżonej decyzji było to orzeczenie dyscyplinarne Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach z dnia [...] nr [...] o wymierzeniu skarżącemu kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby. Jednakże zarzuty stawiane przez skarżącego wobec postępowania dyscyplinarnego zostały uwzględnione przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, który w wyroku z dnia 10 maja 2005 r. sygn. akt 4 II SA/Ka 1908/03 uchylił zaskarżone orzeczenia obu instancji uznające skarżącego za winnego popełnienia przewinień dyscyplinarnych i wymierzyły mu karę dyscyplinarną wydalenia ze służby w Policji.

12 W ocenie Sądu I instancji w rozpoznawanej sprawie zwolnienie skarżącego ze służby nastąpiło po zakończeniu postępowania dyscyplinarnego, które na dzień orzekania nie jest wiążące. Tym samym zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja pierwszoinstancyjna nie mogły się ostać w obrocie prawnym, bowiem zostały wydane w oparciu o inne decyzje, które następnie w skutek powołanego wyroku z dnia 10 maja 2005 r. sygn. akt 4 II SA/Ka 1908/03 zostały uchylone, jako naruszające prawo. Zatem w niniejszej sprawie istnieje materialnoprawna podstawa do wznowienia postępowania administracyjnego z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 8 Kodeksu postępowania administracyjnego i nie zachodzą okoliczności przewidziane w art. 146 § 1 lub § 2 k.p.a.

13 Śląski Komendant Wojewódzki Policji złożył skargę kasacyjną od powyższego wyroku zarzucając mu naruszenie prawa materialnego, tj. art. 107 § 3 k.p.a.; art. 41 ust. 1 pkt 3 i art. 45 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. Policji (Dz. U. Nr 30, poz. 179 ze zm.), § 24 ust. 1 pkt 2; § 34 i § 36 ust. 1 pkt b rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów (Dz.U. z 1998 r. Nr 4, poz. 14 ze zm.) i art. 168 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271 ze zm.).

14 W uzasadnieniu skargi kasacyjnej stwierdzono, iż zgodnie z § 24 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 grudnia 1997 r. przełożony, który wszczął postępowanie orzekał na podstawie całokształtu okoliczności oraz zebranego materiału dowodowego.

15 W dniu [...] Komendant Powiatowy Policji w [...] zgodnie z § 34 i § 36 cyt. wcześniej rozporządzenia wykonując ostatecznie orzeczoną w orzeczeniu Nr [...] karę dyscyplinarną "wydalenie ze służy" wydał decyzję rozkaz personalny nr [...], w którym zwolnił ze służby w Policji A. T. z dniem [...]. Zatem przesłanka do zwolnienia policjanta ze służby w myśl art. 41 ust. 1 pkt 3 w odniesieniu do A. T. zastała wyczerpana bowiem bezspornym jest, iż wydane zostało ostateczne orzeczenie dyscyplinarne nr [...], którym wymierzono stronie karę wydalenia ze służby a co za tym idzie zaistniały okoliczności do zastosowania dyspozycji art. 41 ust. 1 pkt 3 cyt. Ustawy o Policji, tj. uwolnienia ze służby w Policji.

16 Przepis ten nakłada na organ administracji zgodnie z art. 45 ustawy o Policji obowiązek zwolnienia Policjanta ze służby w stosunku do którego zapadło prawomocne orzeczenie dyscyplinarne o wydaleniu ze służby. Oznacza to, że I właściwy organ służbowy Policji jest związany prawomocnym orzeczeniem dyscyplinarnym i nie może go nie wykonać.

17 Sąd wydając wyrok w uzasadnieniu stwierdził, że zaskarżona decyzja jak poprzedzająca ją decyzja (rozkaz personalny) pierwszoinstancyjna dot. wydalenia służby A. T. nie mogą się ostać w obrocie prawnym, bowiem zostały wydane w oparciu o inne decyzje, które skutek wyroku WSA z dnia 10 maja 2005 r. Sygn. akt 411 SA/Ka 1908/03 zostały uchylone jako naruszające prawo, jednak zgodnie z art. 168 § 1 ustawy z dnia 30.08. 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271 z późn. zm.) orzeczenie Sądu staje się prawomocne jeżeli nie przysługuje co do niego środek odwoławczy. Powyższe stanowisko Sądu należy uznać więc za przedwczesne bowiem w dniu 24.06.2002 r. organ administracji - Śląski Komendant Wojewódzkiej Policji poprzez radcę prawnego złożył od wyroku WSA z dnia 10 maja 2005 r. Sygn akt 4 II SA/Ka 1908/03 - skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Dlatego też nie można zarzucić organom dyscyplinarnym, że wydanie decyzji o zwolnieniu funkcjonariusza ze służby nastąpiło w oparciu o decyzje naruszające prawo ponieważ sprawa, na którą powołał się Sąd nie została rozstrzygnięta a droga odwoławcza zakończona.

18 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

19 Odnosząc się do zarzutów skargi kasacyjnej, a zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. – zwana dalej ppsa) Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi, należy stwierdzić, iż nie jest zasadny zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 107 § 3 k.p.a.

20 Przede wszystkim, przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego z oczywistych względów nie są przepisami prawa materialnego, a ponadto powołany przepis nie był stosowany przez Sąd. Art. 107 § 3 k.p.a. dotyczy uzasadnienia decyzji iw żadnym przypadku nie ma zastosowania przed sądem administracyjnym, który stosuje przepisy postępowania zawarte w powołanej wyżej ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r.

21 Nie jest również zasadny zarzut naruszenia przez Sąd przepisu art. 41 ust. 1 pkt 3 i art. 45 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji oraz § 24 ust. 1 pkt 2 i § 34 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzenia postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów.

22 W skardze kasacyjnej wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 174 pkt 1 ppsa, nie wskazano na czym miałoby polegać naruszenie tych przepisów czy na błędnej wykładni, czy też niewłaściwym zastosowaniu. Jednakże niezależnie od tego wskazać należy, iż Sąd I instancji nie dopuścił się ich naruszenia.

23 Sąd bowiem nie odniósł się do tych przepisów i nie dokonywał ich wykładni, gdyż uchylając decyzje o zwolnieniu ze służby uznał, iż zachodzą przesłanki do wznowienia postępowania w tym zakresie, a więc podstawą rozstrzygnięcia Sądu był przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ppsa.

24 Odnośnie naruszenia art. 168 § 1 ppsa, to należy stwierdzić, iż błędnie wskazano, że jest to przepis prawa materialnego. Oczywistym jest bowiem, że jest to przepis postępowania i jego naruszenie stanowi podstawę wskazaną w pkt 2 art. 174 ppsa. Uznając jednak, iż w uzasadnieniu skargi kasacyjnej już prawidłowo odniesiono się do tego przepisu jako przepisu postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną również w tym zakresie i uznał, że zarzut ten jest zasadny.

25 Sąd I instancji pomimo tego, iż wyrok uchylający orzeczenie o ukaraniu karą dyscyplinarną wydalenia ze służby nie był prawomocny, a więc nie wiązał w sprawie i nie mógł odnieść skutku w postaci wyeliminowania z obrotu prawnego tych decyzji, nieprawidłowo przyjął, iż taki skutek odniósł. Na tym oparte było rozstrzygnięcie Sądu I instancji i jak słusznie wskazano w skardze kasacyjnej było ono przedwczesne. W dacie orzekania przez Sąd I instancji orzeczenie o ukaraniu karą dyscyplinarną wydalenia ze służby, było w obrocie prawnym, chociaż stosownie do art. 152 ppsa Sąd wstrzymał jej wykonanie. Tak więc nie istniała podstawa do wznowienia postępowania określona w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. , jak to bezzasadnie przyjął Sąd I instancji.

26 Jednakże w dacie rozpoznania skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 10 maja 2005 r. w sprawie 4 II SA/Ka 1908/03 uchylający orzeczenie o ukaraniu karą dyscyplinarną wydalenia ze służby, był już prawomocny, bowiem Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 7 lutego 2006 r. w sprawie I OSK 859/05 oddalił skargę kasacyjną.

27 W związku z tym zostało wyeliminowane z obrotu prawnego orzeczenie będące podstawą wydania decyzji o zwolnieniu ze służby.

28 W takiej sytuacji należy uznać, iż pomimo błędnego uzasadnienia w dacie orzekania przez Sąd I instancji, wyrok w chwili obecnej odpowiada prawu.

29 Z tych też względów Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 184 ppsa – orzekł jak w sentencji wyroku.