Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 sierpnia 2020 r., I FZ 165/20

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 sierpnia 2020 r., I FZ 165/20

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: , Przewodniczący Sędzia NSA: Izabela Najda-Ossowska (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w dniu 21 sierpnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia W. sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 2 marca 2020 r., sygn. akt I SA/Gd 106/20 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi W. sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w L. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 4 grudnia 2019 r., nr 2201-IOV-3.4103.211-250.2019/10/04 w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od września 2013 r. do grudnia 2016 r. postanawia: 1) oddalić zażalenie, 2) sprostować z urzędu oczywistą omyłkę pisarską w komparycji sentencji postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 2 marca 2020 r., sygn. akt I SA/Gd 106/20, w miejscu określenia siedziby skarżącej spółki wpisać "L." zamiast "Ż.", 3) sprostować z urzędu oczywistą omyłkę pisarską w uzasadnieniu postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 2 marca 2020 r., sygn. akt I SA/Gd 106/20 w ten sposób, że w pierwszym akapicie uzasadnienia, w miejscu określenia siedziby skarżącej spółki wpisać "L." zamiast "Ż.".

Uzasadnienie

2 Postanowieniem z 2 marca 2020 r., sygn. akt I SA/Gd 106/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, dalej: P.p.s.a.), odrzucił skargę W. sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w L. (dalej: Spółka lub skarżąca) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej: Organ) z 4 grudnia 2019 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od września 2013 r. do grudnia 2016 r.

3 Przedstawiając w uzasadnieniu powyższego postanowienia stan sprawy Sąd pierwszej instancji podał, że w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 3 lutego

4 2020 r., pełnomocnik Spółki pismem z 6 lutego 2020 r. w ust. 1 został wezwany do usunięcia braków formalnych złożonej skargi poprzez: a) złożenie dokumentu lub jego uwierzytelnionego, odpisu wykazującego umocowanie do wniesienia skargi i określającego sposób reprezentacji skarżącej w rozumieniu art. 29 P.p.s.a. oraz b) podanie numeru w Krajowym Rejestrze Sądowym, a w przypadku jego braku – numeru identyfikacyjnego REGON albo numeru w innym właściwym rejestrze lub ewidencji, albo numeru identyfikacji podatkowej strony wnoszącej pismo, niebędącej osobą fizyczną, która nie ma obowiązku wpisu we właściwym rejestrze lub ewidencji, jeżeli jest ona obowiązana do jego posiadania w rozumieniu art. 46 § 2 pkt 1 lit. c) P.p.s.a.

5 Przesyłka zawierająca powyższe wezwanie została doręczona 12 lutego 2020 r. pełnomocnikowi Spółki (zwrotne potwierdzenie odbioru, k. 33 akt sądowych). Wezwanie zawierało prawidłowo sformułowane pouczenie o tym, że nieusunięcie braków formalnych skargi w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania spowoduje odrzucenie skargi w trybie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a.

6 W odpowiedzi na wezwanie - 19 lutego 2020 r. (data stempla pocztowego) - pełnomocnik Spółki: przedłożył dwa odpisy udzielonego mu pełnomocnictwa oraz (stosownie do ust. 1 lit. b wezwania) podał nr KRS Spółki. Nie przedłożono natomiast dokumentu wykazującego umocowanie do wniesienia skargi i określającego sposób reprezentacji skarżącej (zgodnie z ust. 1 lit. b wezwania).

7 W ocenie Sądu pierwszej instancji brak przedłożenia dokumentów wskazanych w przedmiotowym wezwaniu pozbawiło Sąd możliwości dokonania oceny, czy osoba udzielająca pełnomocnikowi Spółki pełnomocnictwa do wniesienia skargi, a następnie reprezentacji Spółki w zainicjowanym postępowaniu była do tego uprawniona. Skoro termin do uzupełnienia opisanego wyżej braku formalnego skargi upłynął bezskutecznie z dniem 19 lutego 2020 r., to tym samym ziściła się przesłanka odrzucenia wniesionej skargi, do czego Sąd był zobowiązany z uwagi na dyspozycje art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a.

8 W zażaleniu na powyższe postanowienie Spółka zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj.: art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. w zw. z art. 29, art. 57 i art. 47 P.p.s.a., domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.

9 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

10 Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

11 Na wstępie odnotować należy, że art. 46 § 2 pkt 1 lit. c) P.p.s.a., który stanowił podstawę do skierowania przez Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku do pełnomocnika Spółki wezwania z 6 lutego 2020 r. o treści określonej w ust. 1 lit. b) tegoż - wprowadzony został do ustawy Prawo o postępowaniu przed Sądami Administracyjnymi ustawą z dnia 12 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r. poz. 934, dalej: ustawa nowelizująca), która to weszła w życie 31 maja 2019 r. Powołany przepis stanowi, że pismo, gdy jest pierwszym pismem w sprawie powinno zawierać numer w Krajowym Rejestrze Sądowym, a w przypadku jego braku - numer identyfikacyjny REGON albo numer w innym właściwym rejestrze lub ewidencji, albo numer identyfikacji podatkowej strony wnoszącej pismo, niebędącej osobą fizyczną, która nie ma obowiązku wpisu we właściwym rejestrze lub ewidencji, jeżeli jest ona obowiązana do jego posiadania.

12 Jakkolwiek numer KRS strony stanowi element konstytutywny np. pobranej samodzielnie i wydrukowanej Informacji odpowiadającej odpisowi z Rejestru Przedsiębiorców, o której mowa w art. 4 ust. 4aa ustawie z dnia 20 sierpnia 1997

13 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 1500), co powoduje, że złożenie tego typu informacji spełnia oba wymogi wezwania z 6 lutego 2020 r., o tyle podanie samego numeru z rejestru przedsiębiorców nie spełnia wymogu określonego w wezwaniu w ust. 1 lit a). W tej części niewykonanego wezwania pełnomocnik Spółki został bowiem zobowiązany do złożenia "dokumentu" lub jego uwierzytelnionego odpisu wykazującego umocowanie do wniesienia skargi i określającego sposób reprezentacji skarżącej. Powyższe znajdowało zatem uzasadnienie w art. art. 28 § 1 w zw. z art. 29 P.p.s.a. w zw. z art. 34 i art. 37 § 1 P.p.s.a. Powołane przepisy nie zostały bowiem zmienione ani uchylone ustawą nowelizującą. Ponadto ustawodawca nie zdecydował także aby w ustawie prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - wzorem nowelizacji art.

14 89 § 1 zdanie trzecie ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 1460 ze zm., dalej: K.p.c.) - wprowadzić rozwiązanie na podstawie którego złożenie dokumentu wykazującego umocowanie lub jego uwierzytelniony odpis nie byłoby wymagane, jeżeli stwierdzenie przez sąd umocowania byłoby możliwe na podstawie wykazu lub innego rejestru, do którego sąd ma dostęp drogą elektroniczną. Pełnomocnik Spółki najwyraźniej utożsamił ze sobą obie te sytuacje i błędnie wezwania Sądu pierwszej instancji nie wykonał.

15 Zgodnie natomiast z powołanymi wyżej przepisami ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które to znajdują zastosowanie w niniejszej sprawie: 1) osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu (art. 28 § 1); 2) jednocześnie przedstawiciel ustawowy lub organ albo osoby, o których mowa w art. 28, mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu (art. 29); 3) strony i ich organy lub przedstawiciele ustawowi mogą działać przed sądem osobiście lub przez pełnomocników (art. 34) - w tej sytuacji 4) pełnomocnik strony obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa, przy czym m.in. radca prawny lub adwokat sami mogą uwierzytelnić odpis udzielonego im pełnomocnictwa oraz odpisy innych dokumentów wykazujących ich umocowanie (art. 37 § 1 zdanie pierwsze i drugie).

16 Na tle powyższych uregulowań w orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest pogląd, że brak dokumentu stwierdzającego umocowanie do reprezentacji strony, o którym mowa w art. 29 P.p.s.a. stanowi brak formalny, który może być usunięty w trybie art. 49 § 1 P.p.s.a. (podobnie tę kwestię regulował art. 89 § 1 i 2 K.p.c. przed nowelizacją), zaś niewykonanie w terminie nałożonego przez sąd obowiązku przedstawienia powyższego dokumentu, powoduje odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Wykładnia systemowa powołanych przepisów nakazuje bowiem stosować te same zasady w przypadku składania pisma procesowego przez organ osoby prawnej jak i przez ustanowionego przez ten organ pełnomocnika, zwłaszcza, że w zdaniu drugim art. 37 § 1 mowa jest także o "innych dokumentach wykazujących umocowanie" pełnomocnika. Z tych przyczyn w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że przez pojęcie pełnomocnictwa w postępowaniu sądowoadministracyjnym rozumieć należy całościowo komplet dokumentów niezbędnych do wykazania umocowania pełnomocnika do działania za mocodawcę (zob. m.in. wyroki NSA: z 9 lutego 2005 r., sygn. akt GSK 1337/04; z 22 kwietnia 2005 r., sygn. akt I FSK 1675/04; z 20 kwietnia 2006 r., sygn. akt II FSK 581/05; z 25 września 2019 r. sygn. akt II OSK 2637/17, oraz postanowienia NSA: z 18 października 2007 r., sygn. akt I OSK 1499/07; z 9 grudnia 2009 r., sygn. akt II FSK 919/09; z 5 października 2010 r., sygn. akt I FSK 1148/10; z 21 czerwca 2011 r., sygn. akt II FSK 1266/11; z 12 września 2013 r., sygn. akt I FZ 371/13; z 17 listopada 2014 r., sygn. akt I FSK 1505/14;

17 z 6 października 2016 r., sygn. akt II OZ 882/16. Zob. też M. Niezgódka-Medek, [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. 6, Warszawa 2016, s. 221-223).

18 Powyższą wykładnię wspierają również ustawy nowelizujące art. 37 P.p.s.a. - pierwsza, dokonana na mocy obowiązującej od 1 stycznia 2010 r. ustawy z 23 października 2009 r. o zmianie ustaw w zakresie uwierzytelniania dokumentów (Dz.U. z 2010 r. Nr 216, poz. 1676) wprowadziła do § 1 omawianego przepisu zwrot "innych dokumentów wykazujących umocowanie", które należy dołączyć wraz z pełnomocnictwem. Druga natomiast nowelizacja dokonana na mocy obowiązującej od 31 maja 2019 r. ustawy z 10 stycznia 2014 r. o zmianie ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2014 r. poz. 183) - dodała do art. 37 P.p.s.a § 1a - pozostawiając bez zmian pozostałe jednostki redakcyjne art. 37, co oznacza, że ustawodawca świadomie nie rozszerzył unormował przewidzianych w art.

19 89 § 1 K.p.c. na postępowanie przed sądami administracyjnymi.

20 Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko wyrażone w powołanych wyżej orzeczeniach tut. Sądu kasacyjnego uznając, że niedołączenie rzeczonych dokumentów do pełnomocnictwa stanowiło brak formalny skargi i dlatego podlegało uzupełnieniu w postępowaniu naprawczym w trybie art. 49 § 1 P.p.s.a. poprzez skierowanie stosownego wezwania do pełnomocnika Spółki. Skoro jednak braki w tym zakresie nie zostały uzupełnione w zakreślonym w wezwaniu z 6 lutego 2020 r. terminie, to złożona skarga podlegała odrzuceniu na mocy art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Wyraźne bowiem brzmienie przepisu art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. nie pozwalało sądowi na jakikolwiek luz decyzyjny w zakresie podjętego rozstrzygnięcia. Niepodporządkowanie się pełnomocnika Spółki do usunięcia wskazanych przez Sąd braków formalnych w zakreślonym terminie obligowało zatem Sąd pierwszej instancji do odrzucenia skargi, co też Sąd zasadnie uczynił.

21 Bezzasadna jest natomiast podnoszona przez pełnomocnika Spółki argumentacja odnośnie tego, że "brak należytego umocowania pełnomocnika dotyczyć może tylko sytuacji gdy w takim charakterze występowała osoba, która wprawdzie mogła być pełnomocnikiem, lecz nie została umocowana do działania w imieniu strony, albo gdy w sprawie występowała osoba, która w ogóle pełnomocnikiem być nie mogła, albo istniały braki w udzieleniu pełnomocnictwa, lecz nie w samym wydaniu dokumentu potwierdzającego umocowanie (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2018 r.)".

22 Po pierwsze pełnomocnik pomijając sygnaturę powołanego rozstrzygnięcia (II FSK 3386/17) pominął także, że orzeczenie to oddala skargę kasacyjną strony skarżącej, podobnie jak wyroki NSA w sprawach zbliżonych (zob. II FSK 3661/17 z 25 kwietnia 2018 r.; II FSK z 824/14 z 5 maja 2016 r. oraz II FSK 1503/11, II FSK 1504/11 i II FSK 1505/11 z 11 kwietnia 2013 r.).

23 Po drugie ta część uzasadnienia powołanego orzeczenia dotyczy sytuacji, w których kwestionowane było umocowanie pełnomocnika, a nie kwestie związane z tzw. wykazaniem pełnomocnictwa, co w sposób oczywisty nie miało miejsca w niniejszej sprawie.

24 Po trzecie wnioski, które pełnomocnik Spółki wywodzi z powołanego orzeczenia - twierdząc, że zanim Sąd odrzuci skargę "powinien wezwać bezpośrednio stronę do samodzielnego podpisania skargi" wynikają z jeszcze innego problemu prawnego, będącego m.in. przedmiotem postanowienia tut. Sądu kasacyjnego z 4 lipca 2013 r., sygn. akt II FSK 2153/12 oraz z 5 czerwca

25 2007 r. sygn. akt II FSK 708/06. Problem prawny tego rodzaju nie występuje jednak również w niniejszej sprawie, co ominął pełnomocnik Spółki, a co zapewne tłumaczy brak powołania na poparcie swoich twierdzeń jakiegokolwiek orzeczenia tut. Sądu. Tymczasem w powołanych wyżej postanowieniach przyczyną wzywania strony do podpisania skargi było uznanie, że skarga nie została podpisana przez uprawnioną osobę i zawierała brak w tym względzie. Wraz ze skargą nie złożono bowiem pełnomocnictwa, a zatem nie było jasne, czy strona rzeczywiście ustanowiła pełnomocnika w sprawie (którego można wzywać do dokonania określonych czynności ze skutkiem dla strony). Jak słusznie zauważył bowiem Naczelny Sąd Administracyjny "podpis osoby, która nie przedstawiła pełnomocnictwa nie stanowi podpisania skargi". W tej dopiero sytuacji wyważenia mogłaby wymagać wykładnia art. 49 § 1 P.p.s.a. na tle art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, w kwestii poszukiwania w treści omawianego przepisu ustawy podstaw do ponownego wezwania strony, celem ochrony jej prawa do Sądu, wobec braku odpowiedzi osoby wnoszącej skargę. W realiach niniejszej sprawy niezasadnie domagał się tego pełnomocnik Spółki, gdyż z akt sprawy jasno wynika, że osoba podpisana pod skargą była osobą uprawnioną do dokonania tej czynności, zaś okoliczność ta nie jest nawet kwestionowana przez autora zażalenia, na żadnym etapie postępowania.

26 Na tym tle - po czwarte – zauważyć należy, że czym innym jest niedołączenie pełnomocnictwa do podpisania skargi w ogóle, a czym innym jest niedołączenie do skargi wniesionej wraz z pełnomocnictwem dokumentów wykazujących umocowanie osób, które to pełnomocnictwa tego udzieliły w imieniu osoby prawnej występującemu w sprawie profesjonalnemu pełnomocnikowi. O ile więc - jak to powiedziano wyżej - przez pojęcie pełnomocnictwa w postępowaniu sądowoadministracyjnym rozumieć należy całościowo komplet dokumentów niezbędnych do wykazania umocowania pełnomocnika do działania za mocodawcę, o tyle nie oznacza to jeszcze, że wezwanie w trybie postępowania naprawczego (określonego w art. 49 § 1 P.p.s.a.) do uzupełnienia braków formalnych skargi, uniemożliwiających nadanie jej właściwego biegu - należy w obu przypadkach ponownie kierować od strony postępowania. Innymi słowy tryb naprawczy określony w art. 49 § 1 p.p.s.a. może mieć odmienny przebieg w zależności od rodzaju uchybień i etapu postępowania, czego pełnomocnik nie dostrzegł w swej argumentacji.

27 Na marginesie należy natomiast nadmienić, że w postępowaniu zażaleniowym pełnomocnik Spółki - wezwany (analogicznie jak w wezwaniu z 6 lutego 2020 r.) do uzupełnienia braków zażalenia do złożenia pełnego odpisu KRS spółki wykazującego, że osoba udzielająca pełnomocnictwa była do tego uprawniona w chwili dokonania tej czynności - rzeczony dokument postanowił złożyć, wypełniając wezwanie Sądu.

28 Końcowo, odnosząc się do wniosku pełnomocnika Spółki o zasądzenie kosztów postępowania, dodać należy, że niezależnie od wyniku niniejszego postępowania, to wniosek ten nie znajdował podstaw prawnych. Przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują bowiem możliwości orzeczenia co do zwrotu kosztów bezpośrednio w postępowaniu zażaleniowym (zob. uchwała NSA z 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07).

29 Z tych wszystkich powodów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji, dokonując z urzędu sprostowania zaskarżonego postanowienia oraz jego uzasadnienia w trybie art. 156 § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 166 i art. 197 § 2 P.p.s.a. poprzez prawidłowe wskazanie miejsca siedziby Spółki skarżącej, którą stanowi miejscowość jej siedziby, a nie właściwa dla tej miejscowości poczta (zob. nr 11 wpisu w KRS z 21 lutego 2018 r.). Uchybienia te uznać należało zatem za oczywistą omyłkę w rozumieniu powołanych przepisów.

30 -----------------------

31 7