Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 lutego 2023 r., I FSK 1576/20

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 lutego 2023 r., I FSK 1576/20

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Arkadiusz Cudak, Sędzia NSA Mariusz Golecki (sprawozdawca), Sędzia WSA del. Adam Nita, , po rozpoznaniu w dniu 1 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej R. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 16 kwietnia 2020 r. sygn. akt I SA/Gd 1983/19 w sprawie ze skargi R. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 12 września 2019 r. nr 2201-IOV-4.603.4.2019/02/08 w przedmiocie umorzenia postępowania zażaleniowego 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od R. K. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

2 1. Wyrokiem z 16 kwietnia 2020 r., sygn. I SA/Gd 1983/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę R. K. (dalej: "Skarżący", "Strona", "Podatnik") na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej, jako "DIAS") z 12 września 2019 r., nr 2201-IOV-4.603.4.2019/02/08 w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania oddala skargę.

3 2. Skargę kasacyjną od wyroku Sądu pierwszej instancji do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Skarżący zaskarżając ten wyrok w całości, żądając jego uchylenia i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania, rozpoznania sprawy na rozprawie oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

4 Zaskarżonemu wyrokowi na podst. art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz. U. z 2019 r.; poz. 2325, dalej jako "p.p.s.a.") zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

5 1) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. w zw. z art. 233 § 1 pkt 3 w zw. z art. 239 w zw. z art. 208 § 1 w zw. z art. 219 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 900 z późn. zm., dalej, jako O.p.) – poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi, w sytuacji, gdy Skarżący wykazał, iż DIAS postanowieniem z 12 września 2019 r. bezzasadnie umorzył postępowanie zażaleniowe dot. postanowienia DIAS z 1 lipca 2019 r. odmawiającego zawieszenia postępowania odwoławczego dot. decyzji Naczelnika Warmińsko-Mazurskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Olsztynie z 16 sierpnia 2018 r., podczas gdy w ocenie Skarżącego ww. zażalenie powinno zostać rozpatrzone merytorycznie – nie wystąpiła przesłanka bezprzedmiotowości postępowania.

6 2) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. w zw. z art. 201 § 1 pkt 2 O.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na oddaleniu skargi przez Sąd pierwszej instancji, w sytuacji, gdy Skarżący wykazał, że DIAS w postanowieniach z 1 lipca 2019 r. i 12 września 2019 r.:

7 – dokonał nieprawidłowej literalnej wykładni przepisu art. 201 § 1 pkt 2 O.p. przyjmując, iż prawomocne zakończenie postępowania sądowoadministracyjnego w zakresie kontroli legalności decyzji dotyczących podatku akcyzowego nie ma charakteru zagadnienia wstępnego w sprawie podatku od towarów i usług za ten sam okres, podczas gdy za zawieszeniem postępowania przewiały względy pragmatyczne, a więc wykładnia funkcjonalna ww przepisu,

8 – niewłaściwie zastosował przepis art. 201 § 1 pkt 2 O.p. poprzez bezzasadną odmowę zawieszenia wznowionego postępowania podatkowego na etapie odwoławczym, mimo że zagadnienie wstępne, nie zostało rozstrzygnięte,

9 3) art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. w związku z art. 217 § 1 punkty 4 i 5 i § 2 w zw. z art. 219 i art. 210 § 4 w związku z art. 201 § 1 pkt 2 O.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na oddaleniu skargi przez Sąd pierwszej instancji, w sytuacji, gdy Skarżący wykazał, iż postanowienia DIAS z 1 lipca 2019 r. i 12 września 2019 r. zawierają błędne rozstrzygnięcia oraz wadliwe uzasadnienia,

10 4) art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. w związku z art. 201 § 1 pkt 2 O.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na sporządzeniu przez WSA w Gdańsku nieprawidłowego uzasadnienia wyroku z 16 kwietnia 2020 r., w którym Sąd pierwszej instancji bezzasadnie zaakceptował stanowisko DIAS, iż w niniejszej sprawie konieczne było umorzenie postępowania zażaleniowego.

11 3. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Organ podatkowy podtrzymał swoją argumentację w przedmiotowej sprawie i wniósł o jej oddalenie. Nadto DIAS wniósł o rozpoznanie sprawy na rozprawie oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

12 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

13 4. Skarga kasacyjna, mimo zawartego w niej wniosku o rozpoznanie na rozprawie, stosownie do zarządzenia Przewodniczącej Wydziału I z dnia 22 listopada 2022 r., wydanego na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842, ze zm.), została skierowana na posiedzenie niejawne wyznaczone na 1 lutego 2023 r., o czym poinformowano pełnomocników stron, umożliwiając im złożenie na piśmie dodatkowego stanowiska.

14 4.1. Skarga kasacyjna Skarżącego nie ma usprawiedliwionych podstaw i jako taka podlega oddaleniu.

15 4.2. Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 193 zd. drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera jedynie ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w sytuacji, gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zd. pierwsze p.p.s.a. Mając to na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny może sprowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko do rozważań oceniających zarzuty postawione wobec zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji.

16 4.3. Zaskarżonym postanowieniem DIAS umorzył postępowanie zażaleniowe w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania z odwołania Skarżącego od decyzji Naczelnika Warmińsko-Mazurskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Olsztynie z 16 sierpnia 2018 r. odmawiającej, po przeprowadzeniu postępowania wznowionego z wniosku strony, uchylenia w całości decyzji ostatecznej Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Olsztynie z 27 sierpnia 2013 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za sierpień i wrzesień 2009 r.

17 W dniu 15 lipca 2019 r. DIAS wydał decyzję utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Warmińsko-Mazurskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Olsztynie z 16 sierpnia 2018 r., odmawiającą, po przeprowadzeniu postępowania wznowionego z wniosków Strony z 12 listopada 2014 r. oraz z 25 sierpnia 2016 r., uchylenia w całości decyzji ostatecznej Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Olsztynie z dnia 27 sierpnia 2013 r, w przedmiocie podatku od towarów i usług za sierpień i wrzesień 2009 r. Wydanie tej decyzji zakończyło postępowanie odwoławcze, którego zawieszenia żądał Skarżący.

18 4.4. Zgodnie z treścią art. 208 § 1 O.p., w sytuacji gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, przy czym w myśl art. 219 O.p. przepis art. 208 O.p. stosuje się również do postanowień.

19 Wskazać przy tym należy, że "[u]morzenie [postępowania podatkowego] ma [...] charakter bezwzględnie obowiązujący (umorzenie obligatoryjne). Należy zauważyć, że obligatoryjną przesłanką do umorzenia postępowania podatkowego jest bezprzedmiotowość postępowania. W tym zakresie organ podatkowy nie może działać w ramach tzw. uznania administracyjnego. Decyzja taka posiada bowiem wszelkie znamiona tzw. decyzji związanej. Oznacza to, że jeżeli wystąpi bezprzedmiotowość, organ podatkowy musi umorzyć postępowanie podatkowe. Wydanie przez organ decyzji o umorzeniu postępowania zapewnia stronie gwarancje procesowe przewidziane w postępowaniu, a zwłaszcza możliwość odwołania się do organu drugiej instancji oraz zaskarżenia decyzji ostatecznej tego organu do sądu administracyjnego (wyrok NSA we Wrocławiu z 16.07.1982 r., SA/Wr 220/82, ONSA 1982/2, poz. 72)" - S. Presnarowicz [w:] Ordynacja podatkowa. Komentarz. Tom II. Procedury podatkowe. Art. 120-344, red. L. Etel, Warszawa 2022, art. 208.

20 W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji zasadnie stwierdził zatem, że skoro w rozpatrywanej sprawie postępowanie, o którego zawieszenie wnosił Skarżący zostało już zakończone, to nie może ono podlegać zawieszeniu. Poprzez bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego należy rozumieć brak przedmiotu postępowania, którym jest konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany do dokonania rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu (por. wyroki NSA z 3 lipca 2012 r., sygn. akt I FSK 1471/11 oraz I FSK 1410/11).

21 W przedmiotowej sprawie taka bezprzedmiotowość postępowania zaistniała z uwagi na zakończenie postępowania odwoławczego decyzją ostateczną. W sytuacji gdy postępowanie odwoławcze zostało ostatecznie zakończone, bezprzedmiotowym stało się rozpatrywanie zażalenia w przedmiocie zawieszenia tegoż postępowania. Postępowania takiego nie można bowiem ani zawiesić, ani też odmówić jego zawieszenia skoro postępowanie to już się nie toczy. W sytuacji zatem gdy nie ma już przedmiotu zawieszenia jakim jest toczące się postępowanie odwoławcze zakończone decyzją ostateczną, bezprzedmiotowym, w myśli art. 208 O.p., stało się rozstrzyganie zażalenia na odmowę zawieszenia tegoż postępowania. Tym samym Organ podatkowy zasadnie umorzył postępowanie zażaleniowe.

22 W świetle powyższego nie zasługiwały na uznanie sformułowane przez Skarżącego zarzuty naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy. W swej istocie zarzuty te stanowią bowiem jedynie polemikę ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku dokonał prawidłowego zastosowania wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów oddalając skargę i utrzymując w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie Organu podatkowego.

23 5. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

24 6. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na zasadzie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.

25 M. Golecki (spr.) A. Cudak Adam Nita

26 Sędzia NSA Sędzia NSA Sędzia del. WSA