Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 września 2008 r., II OZ 903/08

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 września 2008 r., II OZ 903/08

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Gliniecki po rozpoznaniu w dniu 12 września 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Stowarzyszenia [...] w B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 20 czerwca 2008 r., sygn. akt II SA/Ol 175/08 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej środowiskowe uwarunkowania zgody na budowę stacji bazowej sieci telefonii cyfrowej postanawia: oddalić zażalenie

Uzasadnienie

2 W związku z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 24 kwietnia 2007 r. do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 200 zł. od skargi Stowarzyszenia [...] w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...], nr [...] skarżące Stowarzyszenie wystąpiło z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. We wniosku o przyznanie prawa pomocy (k. 16 akt) Stowarzyszenie wskazało, że jest organizacją pożytku publicznego, nie prowadzi działalności gospodarczej, nie ma zysków i dochodów, lecz ponosi straty (obecnie 1085,71 zł.), a na rachunku posiada jedynie 880,50 zł. Uzupełniając wniosek w dniu 23 października (k. 62 akt) Stowarzyszenie złożyło kolejny formularz wniosku PPPr, w którym stan konta nie wskazywał już kwoty 880,50 zł.

3 W związku z wnioskiem o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 14 marca 2008 r., sygn. akt II OW 21/08 wyznaczył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie do rozpoznania sprawy.

4 Referendarz sądowy wezwał Stowarzyszenie pismem z dnia 28 marca 2008 r. do przedstawienia dodatkowych dokumentów i oświadczeń potwierdzających wskazywaną we wniosku sytuację majątkową Stowarzyszenia, a następnie postanowieniem z dnia 30 kwietnia 2008 r. odmówił przyznania Stowarzyszeniu prawa pomocy w zakresie całkowitym. W wyniku sprzeciwu Stowarzyszenia z dnia 28 maja 2008 r. postanowienie to straciło moc, a wniosek Stowarzyszenia został rozpoznany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, który postanowieniem z dnia 20 czerwca 2008 r. odmówił przyznania Stowarzyszeniu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

5 W obszernym uzasadnieniu tego postanowienia Sąd wskazał, że przyznawane przez Państwo zwolnienie od ponoszenia kosztów postępowania może być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru na wszystkich obywateli, tymczasem skarżące Stowarzyszenie nie wykazało, aby sytuacja taka była konieczna w tym przypadku. Stowarzyszenie nie przedstawiło bowiem pełnych informacji, których żądano w toku rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wnioskujące Stowarzyszenie nie przedstawiło odpisów z bilansu oraz rachunków zysków i strat za I kwartał 2008 r., ani wyciągów z rachunków bankowych za ostatnie 3 miesiące. Nie przedstawiono także wyciągu ze Statutu Stowarzyszenia w części regulującej kwestie związane z jego majątkiem, uchwały walnego zgromadzenia członków określającej aktualną wysokość składki członkowskiej, odpisów planów pracy, działalności, wydatków i budżetu sporządzonych na 2008 r. Przedstawione przy sprzeciwie oświadczenie dotyczące wysokości wpływów i wydatków Stowarzyszenia za okres od dnia 1 stycznia 2007 r. do dnia 28 maja 2008 r. jest rozbieżne z informacjami zawartymi w sprawozdaniu z działalności Stowarzyszenia za 2007 r. Rozbieżności co do wysokości deklarowanych wpływów, wyciągi z rachunków bankowych - z dnia [...]. i z dnia [...]r. nie stanowią potwierdzenia braku posiadania aktualnie środków pieniężnych. Stowarzyszenie zdaniem Sądu nie tylko nie udowodniło swojej sytuacji majątkowej, ale także nie pomogło w jej wyjaśnieniu. Natomiast oświadczenie, które budzi wątpliwości nie może stanowić podstawy przyznania prawa pomocy. W oparciu o oświadczenia i dokumenty źródłowe przedłożone przez Stowarzyszenie nie jest możliwe ustalenie jak rzeczywiście kształtuje się sytuacja majątkowa i finansowa Stowarzyszenia. Sąd zauważył także, że podnoszona przez Stowarzyszenie okoliczność, że jest ono organizacją pożytku publicznego nie oznacza automatycznego zwolnienia od obowiązku ponoszenia kosztów postępowania.

6 Na powyższe postanowienie skarżące Stowarzyszenie złożyło zażalenie wraz z kolejnym formularzem wniosku o przyznanie prawa pomocy. Stowarzyszenie ponownie podniosło, że jest organizacją pożytku publicznego, zatem powinno być całkowicie zwolnione z kosztów, działa bowiem w interesie publicznym, nie posiada żadnych środków i nie ma możliwości aktualnie poniesienia kosztów postępowania. Stowarzyszenie nie prowadzi działalności gospodarczej, ponieważ wyklucza to status organizacji pożytku publicznego. Odnośnie rachunków bankowych Stowarzyszenie stwierdziło m.in., że od dnia [...]. do dnia złożenia zażalenia uzyskało wpływy w wysokości [...] zł., a wydatki w tym okresie wyniosły około [...] zł. i w całości przeznaczone były na działalność statutową. Przejściowy fakt obecności kwoty [...] zł. na koncie wynikał z opóźnienia rozliczeń zobowiązań, obecnie stan konta wynosi [...] zł., a Stowarzyszenie jest zadłużone i obciążone postępowaniem komorniczym. Zdaniem Stowarzyszenia nieuzasadnione są żądania dostarczenia wyciągów bankowych za ostatnie 3 miesiące, czy sprawozdań za 1 czy 2 kwartał 2008 r., planów wydatków itp. - sporządzenie takich dokumentów niw wymaganych prawem to dodatkowe koszty, a Stowarzyszenie nie ma pieniędzy.

7 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

8 Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 246 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., Sąd może przyznać prawo pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce nieposiadającej osobowości prawnej, w zakresie całkowitym, jeżeli podmiot ten wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakochkolwiek kosztów postępowania. Inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, spoczywa na wnioskodawcy.

9 W niniejszej sprawie Sąd I instancji słusznie odmówił przyznania skarżącemu Stowarzyszeniu prawa pomocy. Należy bowiem zauważyć, że instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady wyrażonej w art. 214 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do Sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Z oświadczenia o stanie majątkowym skarżącego Stowarzyszenia wynika, że w chwili występowania o przyznanie prawa pomocy posiadało ono środki finansowe zgromadzone na rachunku bankowym w wysokości [...] zł., a więc m.in. dysponowało kwotą przekraczającą wysokość wpisu, do jakiego uiszczenia zostało wezwane. Okoliczności, na jakie powołuje się strona skarżąca, iż odnotowana na rachunku bankowym kwota była "przejściowym faktem" i na obecnym etapie postępowania już tych środków nie posiada nie może być w żadnym przypadku przesłanką do uwzględnienia zażalenia strony skarżącej. Skoro w dniu, w którym wpłynął do sądu wniosek o przyznanie prawa pomocy, Skarżące Stowarzyszenie wykazywało saldo na rachunku bankowym kilkakrotnie przewyższające kwotę wpisu sądowego, to nie można przyjąć, że nie posiadało jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego i mogło uzyskać prawo pomocy w zakresie całkowitym. Podnoszenie przez skarżące Stowarzyszenie, iż jest "organizacją pożytku publicznego i występuje w tej sprawie w interesie publicznym, społecznym nie pobierając za to żadnych opłat i działając nie dla zysku" nie może prowadzić do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, w sytuacji, gdy z przedstawionego odpisu z KRS (z 2006 r.) wynika, że Stowarzyszenie może prowadzić działalność gospodarczą z przeznaczeniem zysków na działalność statutową. Skoro z możliwości takiej nie korzysta, nie może skutecznie żądać pokrycia kosztów postępowania przez Skarb Państwa. Stowarzyszenie powinno liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów sądowych, jeżeli swoje cele realizuje w drodze postępowań sądowych. To, że kwota jaka znajdowała się na rachunku przeznaczona została na spłatę innych zobowiązań, nie oznacza, że z tej przyczyny zażalenie należało uwzględnić.

10 Nie zmienia tego okoliczność, że w innych postępowaniach Stowarzyszenie uzyskało prawo pomocy, prawo pomocy jest bowiem rozpatrywane odrębnie w każdej sprawie. Stowarzyszenie w niniejszej sprawie nie przedstawiając żądanych przez Sąd dokumentów i oświadczeń nie wykazało, aby było uprawnione do skorzystania z prawa pomocy. Skoro Sąd, uprawniony na podstawie art. 255 p.p.s.a., uznał złożone oświadczenia za niepełne, nie pozwalające rzetelnie ocenić sytuacji majątkowej skarżącego, to bez przedstawienia dodatkowych oświadczeń i dokumentów potwierdzających sytuację Stowarzyszenia przyznanie prawa pomocy było rzeczywiście niemożliwe.

11 Należy jednak zauważyć, że Stowarzyszenie złożyło kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, co oznacza, że będzie miało możliwość sumiennie wykazać swoją obecną sytuację, a tym samym wykazać, że faktycznie nie posiada środków na pokrycie kosztów tego konkretnego postępowania.

12 Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.