Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 stycznia 2014 r., II OSK 2077/12
wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 stycznia 2014 r., II OSK 2077/12Otwórz w aplikacji
Sentencja
1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Czapska-Górnikiewicz Sędziowie sędzia NSA Małgorzata Dałkowska-Szary /spr./ sędzia del. WSA Sławomir Wojciechowski Protokolant starszy inspektor sądowy Marcin Sikorski po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej E. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 marca 2012 r. sygn. akt VII SA/Wa 2398/11 w sprawie ze skargi Z. B. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od E. M. na rzecz Z. B. kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
2 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 marca 2012r., sygn. akt VII SA/Wa 2398/11, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Z. B. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] sierpnia 2011 r. w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę, uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdził, że nie podlega ona wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku oraz zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.
3 Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
4 Prezydent W., decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] zatwierdził projekt budowlany i udzielił inwestorowi Z. B. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego z garażem podziemnym na terenie działki o nr ew. [...] z obrębu [...] przy ul. S. [...] w W., dzielnica W.. W uzasadnieniu organ wskazał, że przedłożony projekt budowlany jest zgodny z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy nr [...] z dnia [...] marca 2007 r., jest kompletny, został sporządzony przez osoby posiadające uprawnienia budowlane, został zaopiniowany przez rzeczoznawców w zakresie wymagań higienicznych, zdrowotnych i zabezpieczeń pożarowych. Inwestor dostarczył warunki przyłączenia do sieci elektroenergetycznej, zaopatrzenia w wodę i odprowadzenie ścieków oraz wykazał prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
5 Od powyższej decyzji odwołali się E. M., Z. W. oraz T. I.. W odwołaniu zarzucono, że planowana inwestycja narusza ład przestrzenny wyszczególniony w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. nr 80, poz. 717). Ponadto podnieśli, że zatwierdzony projekt budowlany nie spełnia warunków określonych w decyzji o warunkach zabudowy z dnia [...] marca 2007 r. w zakresie wymagań dotyczących ochrony interesów osób trzecich oraz charakterystycznych danych inwestycji.
6 Wojewoda Mazowiecki decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. uchylił w całości ww. decyzję Prezydenta i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. W ocenie organu odwoławczego krąg stron postępowania w niniejszej sprawie został przez Prezydenta ustalony w sposób nieprawidłowy. Prezydent za jedną ze stron postępowania uznał Z. W. i "spadkobiercy". W toku postępowania odwoławczego ustalono (na podstawie przesłanego przy piśmie urzędu Stanu Cywilnego W. z dnia 11 sierpnia 2011 r. odpisu skróconego aktu zgonu W. W., zgodnego z treścią aktu zgonu nr [...]), iż W. W. zmarł w dniu [...] stycznia 1991 r. W związku z tym, że charakter strony postępowania administracyjnego przysługujący osobie fizycznej wygasa z chwilą jej śmierci, organ pierwszej instancji nieprawidłowo uznał za stronę postępowania "spadkobierców" W. W..
7 Organ odwoławczy podniósł, przywołując art. 30 § 4 i 5 k.p.a., że w postępowaniu zakończonym badaną w trybie odwoławczym decyzją Prezydenta W. nie brali udziału następcy prawni W. W., bądź w wypadku gdyby spadek po zmarłym nie został objęty, osoby sprawujące faktyczny zarząd masą spadkową. Oceniając postępowanie organu I instancji organ odwoławczy uznał, że w postępowaniu tym doszło do naruszenia art. 28 k.p.a. w zw. z art. 28 ust 2 Prawa budowlanego oraz art. 10 § 1 k.p.a.
8 W ocenie organu odwoławczego, rozpatrując ponownie sprawę Prezydent W. powinien w pierwszej kolejności ustalić, czy postępowanie spadkowe po zmarłym W. W. zostało zakończone prawomocnym postanowieniem sądowym o stwierdzeniu nabycia spadku, bądź czy doszło do sporządzenia notarialnego poświadczenia dziedziczenia. Gdyby powyższe nie miało miejsca organ pierwszej instancji powinien ustalić faktycznych zarządców masy spadkowej, a jeśli to nie będzie możliwe winien podjąć czynności celem ustanowienia kuratora. W ocenie organu odwoławczego, Prezydent W. winien poinformować następców prawnych W. W. o wszczęciu postępowania w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia inwestorowi Z. B. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego z garażem podziemnym lokalizowanym na terenie działki o nr ew. [...] przy ul. S. [...] w W. oraz zapewnić im możliwość brania czynnego udziału w toczącym się postępowaniu.
9 Skargą Z. B. zaskarżyła powyższą decyzję zarzucając organowi naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 30 § 4 i 5 oraz art. 10 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że decyzja Prezydenta z [...] lutego 2011 r. wydana została z naruszeniem przepisów postępowania i konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
10 W odpowiedzi na skargę Wojewoda Mazowiecki wniósł o jej oddalenie.
11 Wojewódzki Sąd Administracyjny, w uzasadnieniu przywołanego na wstępie wyroku podkreślił, że przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Wojewody Mazowieckiego uchylająca na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. decyzję Prezydenta W. z dnia [...].02.2011 r. wydaną w przedmiocie udzielenia pozwolenia na budowę. Przesłanką wydania decyzji kasatoryjnej był fakt, że w postępowaniu przed organem I instancji nie brali udziału następcy prawni współwłaściciela sąsiedniej nieruchomości W. W., bądź w przypadku, gdyby spadek nie został objęty – osoby sprawujące faktyczny zarząd masą spadkową lub kurator spadku. Sąd wskazał, że nie podziela stanowiska organu odwoławczego, że to organy administracji (w tym przypadku Prezydent W.) miały obowiązek doprowadzenia w drodze odpowiednich postępowań do ustalenia spadkobierców osób które mają przymiot strony w postępowaniu prowadzonym w przedmiocie pozwolenia na budowę. Zapewnienie prawa udziału stronom postępowania administracyjnego w postępowaniu administracyjnym odbywać się powinno w ramach reguł z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. W grę wchodzić tu będą art. 30 § 4 i 5 k.p.a. Pierwszy z nich stanowi, że w sprawach dotyczących praw zbywanych lub dziedziczonych w razie zbycia lub śmierci strony w toku postępowania na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni. Przepis ten reguluje zatem przypadek, gdy do utraty zdolności sądowej dochodzi już w toku postępowania administracyjnego i nie odnosi się do sytuacji, gdy osoby potencjalnie zainteresowane w sprawie zmarły jeszcze przed wszczęciem postępowania, tak jak miało to miejsce w niniejszym postępowaniu. Skoro - jak to wynika z treści 28 ust 2 Prawa budowlanego - interes prawny w takim postępowaniu mają inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu, to obowiązkiem organów jest tylko i wyłącznie ustalenie w odpowiednich urządzeniach ewidencyjnych (księgach wieczystych, rejestrze gruntów) tych właścicieli. Nie ma natomiast jakichkolwiek podstaw do oczekiwania organów lub inwestora na doprowadzenie do uzgodnienia zapisów ewidencyjnych z rzeczywistym stanem prawnym w drodze prowadzenia postępowania spadkowego po tych zmarłych osobach oraz do wpisania tych osób do urządzeń ewidencyjnych. Względy należytej dbałości o własne interesy wymagają, by osoby będące spadkobiercami osób zmarłych, w przypadku gdy w skład spadku wchodzą nieruchomości, same doprowadziły w odpowiednim czasie do uwzględnienia aktualnego i rzeczywistego stanu prawnego w księgach wieczystych, które prowadzi się w celu ustalenia stanu prawnego nieruchomości (art. 1 ust 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o księgach wieczystych i hipotece - Dz. U. z 2001r., Nr 124, poz. 1361 ze zm.). Przerzucanie ciężaru takiego obowiązku na organ administracyjny nie znajduje, zdaniem Sądu, oparcia w omawianym przepisie. Z kolei przepis art. 30 § 5 k.p.a. stanowi, że w sprawach dotyczących spadków nie objętych jako strony działają osoby sprawujące zarząd majątkiem masy spadkowej, a w ich braku - kurator wyznaczany przez sąd na wniosek organu administracji publicznej. Sposób sprawowania zarządu spadkiem nie objętym regulują przepisy art. 666 - 668 k.p.c. Spadek uważa się za nie objęty, jeżeli spadkobiercy nie sprawują nad majątkiem spadkowym faktycznej pieczy, zwłaszcza nie wykonują czynności wchodzących w zakres zarządu, w rozumieniu przepisów o zarządzie rzeczą wspólną. Przepisów o spadkach nie objętych nie stosuje się, jeżeli spadek objął choćby jeden ze spadkobierców; w takim bowiem wypadku ochronę pozostałych spadkobierców zapewniają przepisy art. 199 - 205 k.c. w zw. z art. 611 - 616 k.p.c. o zarządzie rzeczą wspólną, mające zastosowanie z mocy art. 1035 k.c. Z tego względu przepis art. 30 § 5 k.p.a. nie mógł mieć w rozpoznawanej sprawie zastosowania, albowiem jak wynika z akt sprawy, organ ustalił, że nieruchomością nr [...] przy ul. S. [...] włada żona zmarłego w dniu [...].01.1991 r. W. W. i to ona brała udział w prowadzonym postępowaniu i do niej organ skierował wydaną decyzję. Tak więc nieruchomość ta nie wchodziła w skład spadków nie objętych w znaczeniu wynikającym z art. 666 k.p.c., wobec objęcia jej przez uczestniczkę postępowania. Zatem, w ocenie Sądu, prowadzenie postępowania z udziałem Z. W. i skierowanie do niej decyzji organu I instancji czyniło zadość obowiązkowi ustalenia stron postępowania i nie stanowiło naruszenia zasady zapewnienia stronom czynnego udziału w postępowaniu.
12 Skargą kasacyjną E. M. zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie:
13 1) prawa procesowego poprzez naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c p.p.s.a. poprzez uznanie przez Sąd, że organ pierwszej instancji ustalił, że nieruchomością nr [...] przy ul. S. [...] włada żona zmarłego w dniu [...] stycznia 1991 r. W. W.; naruszenie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż w konsekwencji Sąd uznał, że w sprawie właściwie zostały ustalone strony postępowania;
14 2) prawa procesowego poprzez naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c p.p.s.a. w zw. z art. 7 i 77 k.p.a. poprzez uznanie, że organ pierwszej instancji nie miał obowiązku ustalenia stron postępowania, a jedynie powinien tylko i wyłącznie ustalić w odpowiednich urządzeniach ewidencyjnych (księgach wieczystych, rejestrze gruntów) właścicieli nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu; naruszenie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż w konsekwencji Sąd uznał, że w sprawie właściwie zostały ustalone strony postępowania;
15 3) prawa materialnego poprzez naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit a p.p.s.a. poprzez niewłaściwą wykładnię oraz w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, tj. uznanie przez Sąd za stronę postępowania "Z. W. i spadkobierców"; naruszenie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. miało istotny wpływ na wynik sprawy;
16 4) prawa procesowego poprzez naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez uchylenie decyzji Wojewody w sytuacji, gdy nie było podstaw do jej uchylenia; naruszenie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż została uchylona decyzja odpowiadająca prawu;
17 5) prawa procesowego poprzez naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. z uwagi na lakoniczność wywodów zawartych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, uniemożliwiającą odtworzenie sposobu rozumowania Sądu w kwestii oceny oraz zakresu ustaleń faktycznych dokonanych przez organy.
18 Z uwagi na powyższe wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
19 W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że Sąd niezasadnie przyjął, iż w niniejszej sprawie prawidłowo ustalono krąg stron postępowania. Jak wynika z akt sprawy, dopiero na etapie postępowania odwoławczego Wojewoda ustalił, iż W. W. zmarł w dniu [...] stycznia 1991 r. Już tylko ta okoliczność przemawia za tym, że nie sposób przyjąć, iż organ pierwszej instancji podjął wystarczające kroki, aby ustalić wszystkie strony postępowania. W uzasadnieniu decyzji Prezydenta brak jest ustaleń co do współwłaścicieli nieruchomości przy ul. S. [...]. Nie ma także wyjaśnień w jakich okolicznościach organ ten wykluczył z postępowania W. W., a przyjął, że stroną tą są nieustaleni spadkobiercy. W szczególności zaś nie jest zasadne zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku twierdzenie, iż organ ustalił, że nieruchomością nr [...] przy ul. S. [...] włada żona zmarłego. Organ pierwszej instancji nie przedstawił żadnych ustaleń co do samodzielnego i rzekomo reprezentatywnego władania nieruchomością przez Z. W.. Co więcej, nawet nie wskazał, iż przyjmuje takie stanowisko. Sąd natomiast uchylając decyzję Wojewody zaaprobował taki nieprawidłowy sposób działania organu pierwszej instancji i wszystkie niedociągnięcia wytknięte przez organ odwoławczy. Bezpodstawnie też przyjął, iż organ ten ustalił sposób władania nieruchomością mimo, iż Z. W. nie była spadkobiercą po W. W., nie zarządzała spadkiem i nie była osobą władającą nieruchomością.
20 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
21 Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
22 Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Podstawy te determinują kierunek postępowania Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył swoje rozważania do oceny wskazanych w skardze podstaw kasacyjnych.
23 Skargę kasacyjną w rozpoznawanej sprawie oparto na naruszeniu przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania.
24 Podstawa kasacyjna z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. obliguje wnoszącego skargę nie tylko do wskazania naruszonych w postępowaniu sądowoadministracyjnym przepisów proceduralnych, ale także do wykazania, iż wskazane uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a więc taki, którego zaistnienie wywiera wpływ na możliwą potencjalnie odmienną treść rozstrzygnięcia sądu I instancji. Natomiast naruszenie prawa materialnego, o którym mowa w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. występuje, gdy sąd pierwszej instancji: dokonał błędnej wykładni (interpretacji) istniejącej normy prawnej, czyli niewłaściwie zrozumiał treść lub znaczenie przepisu prawnego; zastosował nieistniejącą normę prawną albo przyjął nieistnienie przepisu w rzeczywistości istniejącego bądź popełnił błąd w subsumpcji, czyli wadliwie przyjął istnienie lub nieistnienie związku przyczynowego zachodzącego pomiędzy ustalonym stanem faktycznym a określoną normą prawną.
25 Podkreślić należy, że przedmiot kontroli sądowoadministracyjnej stanowiła decyzja wydana na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., a więc decyzja kasacyjna. Na podstawie tej decyzji została uchylona decyzja Prezydenta W. z dnia [...] lutego 2011 r. o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę, a sprawę przekazano organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Organ odwoławczy podniósł, przywołując art. 30 § 4 i 5 k.p.a., że w postępowaniu zakończonym badaną w trybie odwoławczym decyzją Prezydenta W. nie brali udziału następcy prawni zmarłego przed wszczęciem postępowania administracyjnego W. W., bądź w wypadku gdyby spadek po zmarłym nie został objęty, osoby sprawujące faktyczny zarząd masą spadkową. Oceniając postępowanie organu I instancji organ odwoławczy uznał, że w postępowaniu tym doszło do naruszenia art. 28 k.p.a. w zw. z art. 28 ust 2 Prawa budowlanego oraz art. 10 § 1 k.p.a. i nakazał organowi I instancji ustalenie następców prawnych zmarłego współwłaściciela sąsiedniej działki.
26 Kontrola sądowa przeprowadzona na skutek skargi inwestora – Z. B., sprowadzała się zatem do oceny, czy zaistniały podstawy do wydania decyzji opartej na art. 138 § 2 k.p.a. przez organ odwoławczy. W zaskarżonym wyroku Sąd I instancji uchylając decyzję organu odwoławczego uznał, że przesłanki wydania decyzji kasatoryjnej, opartej o przepis art. 138 § 2 k.p.a w niniejszej sprawie nie zachodziły i okoliczność ta nie została zakwestionowana w skardze kasacyjnej. Sąd uznał, że wskazywane przez organ odwoławczy naruszenie przepisów art. 28 k.p.a. w zw. z art. 28 ust 2 Prawa budowlanego oraz art. 10 § 1 k.p.a. nie nastąpiło oraz że w sprawie nie miały zastosowania przepisy art. 30 § 4 i 5 k.p.a. W ocenie Sądu I instancji nie było podstaw do nałożenia na Prezydenta W. obowiązku doprowadzenia w drodze odpowiednich postępowań do ustalenia spadkobierców zmarłego przed wszczęciem postępowania współwłaściciela sąsiedniej nieruchomości.
27 Brak w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia przez WSA w Warszawie przepisu art. 138 § 2 k.p.a uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu dokonanie w myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. oceny, czy zaskarżony wyrok narusza prawo w sposób określony w art. 174 p.p.s.a.
28 Podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego – art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c p.p.s.a. poprzez uznanie przez Sąd, że organ I instancji ustalił, że nieruchomością przy ul. S. [...] włada żona zmarłego w 1991r. W. W.; art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c p.p.s.a. w zw. z art. 7 i 77 k.p.a. poprzez uznanie, że organ pierwszej instancji nie miał obowiązku ustalenia stron postępowania, a jedynie powinien tylko i wyłącznie ustalić w odpowiednich urządzeniach ewidencyjnych (księgach wieczystych, rejestrze gruntów) właścicieli nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu; art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez uchylenie decyzji Wojewody w sytuacji, gdy nie było podstaw do jej uchylenia; art. 141 § 4 p.p.s.a. z uwagi na lakoniczność wywodów zawartych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku - przy braku zarzutu naruszenia art. 138 § 2 k.p.a. - nie mogły mieć istotnego wpływu na wynik sprawy, a co za tym idzie, stanowić usprawiedliwionej podstawy kasacyjnej.
29 Powołane w podstawie skargi kasacyjnej przepisy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i b p.p.s.a. określają wyłącznie zakres uprawnień orzeczniczych sądu administracyjnego pierwszej instancji.
30 Przepis art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stanowi, że podstawą uwzględnienia skargi i uchylenia decyzji lub postanowienia w całości lub w części jest : naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy ( lit. a ), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego ( lit. b ), stwierdzenie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy ( lit. c ).
31 Wskazany w ramach podstaw skargi kasacyjnej art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c p.p.s.a. nie może stanowić samodzielnej podstawy skargi kasacyjnej wymienionej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., gdyż wymienione w hipotezie tego przepisu przepisy postępowania nie obejmują swym zakresem art. 145. Pogląd ten jest utrwalony w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (vide: wyrok NSA z dnia 16 lutego 2005 r., sygn. akt FSK 1471/04; wyrok NSA z dnia 7 listopada 2007 r., sygn. akt I OSK 91/07; wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OSK 458/07; wyrok NSA z dnia 31 marca 2009 r., sygn. akt II OSK 468/08; wyrok NSA z dnia 27 maja 2011 r., sygn. akt I OSK 1668/10). Rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd jest efektem postępowania przed tym Sądem, a przepisy określające sposób rozstrzygnięcia sprawy przez Sąd nie są przepisami regulującymi proces dochodzenia do rozstrzygnięcia. Artykuł 145 p.p.s.a. jest przepisem regulującym sposób rozstrzygnięcia sprawy, a więc wynik sprawy, a nie sposób postępowania Sądu przed określeniem wyniku tego postępowania. Podstawą natomiast skargi kasacyjnej, wymienioną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., mogą być jedynie przepisy regulujące proces dochodzenia do rozstrzygnięcia, a przepisy określające samo rozstrzygnięcie tylko w przypadku nadania rozstrzygnięciu innej niż przewidziana w przepisie formuły. Niewskazanie w skardze kasacyjnej żadnego z przepisów regulujących proces dochodzenia do rozstrzygnięcia, którego naruszenie spowodowało, że Sąd I instancji stwierdził naruszenie prawa przez organ administracyjny II instancji, czyni ten zarzut całkowicie nieusprawiedliwionym. Stawiając zarzut naruszenia przepisów postępowania należało wskazać konkretne przepisy normujące postępowanie sądowe w sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej, ewentualnie zarzucić naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w powiązaniu z konkretnymi przepisami procedury administracyjnej (wyrok NSA z dnia 27 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 87/10).
32 Za chybiony należy uznać zarzut naruszenia przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c w zw. z art. 7 i 77 k.p.a. Uznanie przez Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku, że skoro - jak to wynika z treści 28 ust 2 Prawa budowlanego - interes prawny w takim postępowaniu mają inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się o obszarze oddziaływania obiektu, to obowiązkiem organów jest tylko i wyłącznie ustalenie w odpowiednich urządzeniach ewidencyjnych (księgach wieczystych, rejestrze gruntów) tych właścicieli i nie ma jakichkolwiek podstaw do oczekiwania organów lub inwestora na doprowadzenie do uzgodnienia zapisów ewidencyjnych z rzeczywistym stanem prawnym w drodze prowadzenia postępowania spadkowego po tych zmarłych osobach oraz do wpisania tych osób do urządzeń ewidencyjnych, jest trafne, znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ( por. wyrok NSA z dnia 1 czerwca 2010 r., sygn. akt II OSK 861/09) i nie może być uznane za prowadzące do naruszenia wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów.
33 Zasadnie też podkreślono, że względy należytej dbałości o własne interesy wymagają, by osoby będące spadkobiercami osób zmarłych, w przypadku gdy w skład spadku wchodzą nieruchomości, same doprowadziły w odpowiednim czasie do uwzględnienia aktualnego i rzeczywistego stanu prawnego w księgach wieczystych, które prowadzi się w celu ustalenia stanu prawnego nieruchomości (art. 1 ust 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o księgach wieczystych i hipotece - Dz. U. z 2001r., Nr 124, poz. 1361 ze zm.). Przerzucanie ciężaru takiego obowiązku na organ administracyjny nie znajduje oparcia w omawianym przepisie.
34 Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. wskazać należy, że skarżący nie będąc, jak wynika z akt sprawy, pełnomocnikiem spadkobierców zmarłego przed wszczęciem postępowania W. W., nie może skutecznie domagać się uwzględnienia ich obecności w postępowaniu administracyjnym, sygnalizując zaistnienie przesłanki wznowieniowej. Jak wskazywano wielokrotnie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego uprawnionym do zgłoszenia zarzutu nie wzięcia udziału w postępowaniu administracyjnym bez swojej winy jest wyłącznie ta osoba, która domaga się uczestnictwa w nim. Z tych też przyczyn podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., do której zmierza argumentacja analizowanego zarzutu, może skutecznie podnieść tylko osoba, której ona bezpośrednio dotyczy. Sąd może ją zaś uwzględnić z urzędu tylko w przypadku wniesienia przez taki podmiot stosownego środka zaskarżenia (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 26 stycznia 2009 r. sygn. akt II OSK 51/08; z dnia 21 października 2009 r. sygn. akt II OSK 1628/08, publ. OSP 2011 r., z. 2, poz. 23; z dnia 18 listopada 2009 r. sygn. akt II OSK 1781/08; z dnia 10 lutego 2011 r. sygn. akt II OSK 277/10; z dnia 9 czerwca 2011 r. sygn. akt II OSK 990/10).
35 Nie może być także uwzględniony zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. określa bowiem jedynie składniki jakie powinno posiadać uzasadnienie wyroku tj. zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzuty podniesione w skardze, stanowiska pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia zawiera natomiast wszelkie elementy określone w omawianym przepisie i możliwa była w związku z tym jego kontrola instancyjna. Podkreślenia przy tym wymaga, że wbrew twierdzeniom skarżącego, Sąd pierwszej instancji dokonał oceny zaskarżonej decyzji w świetle przesłanek z art. 138 § 2 k.p.a., co znalazło swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Możliwość oceny natomiast, czy dokonał tego w sposób prawidłowy, pozostaje poza zasięgiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z uwagi na niewłaściwe sformułowanie zarzutów skargi kasacyjnej i związanie Sądu granicami tej skargi.
36 Nie doszło również do zarzucanego naruszenia przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, gdyż Sąd nie dokonywał wykładni art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, a uznanie, w stanie faktycznym sprawy przez Sąd, że prowadzenie postępowania z udziałem Z. W. i skierowanie do niej decyzji organu I instancji czyniło zadość obowiązkowi ustalenia stron postępowania i nie stanowiło naruszenia zasady zapewnienia stronom czynnego udziału w postępowaniu, nie może świadczyć o niewłaściwym zastosowaniu tego przepisu.
37 Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i na podstawie art. 184 p.p.s.a. podlega oddaleniu. Rozstrzygnięcie o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego znajduje uzasadnienie w przepisie art. 204 ust. 1 pkt. 2 p.p.s.a.
Powołane przepisy
- Kodeks cywilny, art. 1035
- Kodeks postępowania administracyjnego, art. 7
- Kodeks postępowania administracyjnego, art. 10 (§ 1)
- Kodeks postępowania administracyjnego, art. 28
- Kodeks postępowania administracyjnego, art. 30 (§ 4, § 5)
- Kodeks postępowania administracyjnego, art. 77
- Kodeks postępowania administracyjnego, art. 138 (§ 2)
- Kodeks postępowania administracyjnego, art. 145 (§ 1)
- Kodeks postępowania cywilnego, art. 666
- Prawo budowlane, art. 28
- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 141 (§ 4)
- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 145 (§ 1)
- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 174
- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 183 (§ 1)
- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 184
- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 204
- Ustawa o księgach wieczystych i hipotece, art. 1
- Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, art. 2
Cytowane w
Cytowane w 4 orzeczeniach.
- Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2019 r., II OSK 2722/17
- Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 stycznia 2018 r., VII SA/Wa 724/17
- Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 czerwca 2017 r., VII SA/Wa 1451/15
- Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 czerwca 2017 r., VII SA/Wa 1794/16