Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 kwietnia 2010 r., II OSK 205/10

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 kwietnia 2010 r., II OSK 205/10

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Gliniecki /spr./ Sędziowie: Sędzia WSA del. Arkadiusz Despot-Mładanowicz Sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska Protokolant: Mariusz Szufnara po rozpoznaniu w dniu 30 kwietnia 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej M. T. i Z. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 15 października 2009 r. sygn. akt II SA/Wr 387/09 w sprawie ze skargi M. T. i Z. T. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie wybudowania w warunkach samowoli budowlanej zbiornika na nieczystości ciekłe, piwnicy oraz przybudówki do istniejącego młyna uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu.

Uzasadnienie

2 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 15 października 2009 r., sygn. akt II SA/Wr 387/09, w pkt I oddalił skargę M. i Z. T. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] maja 2009 r., Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie wybudowania w warunkach samowoli budowlanej zbiornika na nieczystości ciekłe, piwnicy oraz przybudówki do istniejącego młyna, natomiast w pkt II przyznał na rzecz adwokata z urzędu kwotę 292,80 zł tytułem zwrotu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

3 Z akt sprawy wynika, że postanowieniem z dnia [...] maja 2005 r. Starosta Ś. przekazał do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) w Ś. do załatwienia według właściwości podanie Z. T., który zwrócił się o sprawdzenie legalności wykonanych przez J. M. robót budowlanych na działce nr [...] w G. Według Z. T. prace polegające na budowie zbiornika na nieczystości ciekłe, piwnicy, przybudówki do istniejącego młyna oraz ogrodzenia na działce nr [...] w G. wkraczają częścią powierzchni na teren działki nr [...], stanowiącej jego własność.

4 Pismem z dnia [...] września 2005 r. PINB w Ś. zawiadomił strony o wszczęciu postępowania w przedmiocie wybudowania w warunkach samowoli budowlanej na działce nr [...] w G. (stanowiącej własność W. i S. M.): zbiornika na nieczystości ciekłe, piwnicy oraz przybudówki do istniejącego młyna. Wskazano także, iż sprawę legalności budowy ogrodzenia pomiędzy działkami nr [...] i nr [...] w G., stanowiącymi własność odpowiednio W. i S. M. oraz M. i Z. T., załatwiono poprzez wydanie decyzji z dnia [...] grudnia 2005 r. (Nr [...]) umarzającej postępowania w sprawie z powodu jego bezprzedmiotowości, gdyż budowa ogrodzenia 190-200 cm nie wymaga zgłoszenia.

5 Postanowieniem Nr [...] z dnia [...] grudnia 2005 r. PINB w Ś. nakazał W. i S. M. w terminie do dnia [...] lutego 2006 r. przedstawić dokumenty niezbędne do ustalenia, czy istnieje możliwość doprowadzenia inwestycji polegających na odbudowie, remoncie i budowie na terenie działki nr [...] w G. zbiornika na nieczystości ciekłe, piwnicy oraz przybudówki do istniejącego młyna, do stanu zgodnego z prawem.

6 W uzasadnieniu wskazano, że w toku oględzin, dokonanych w dniu [...] września 2005 r. z udziałem stron, ustalono, iż na działce nr [...] znajduje się zaadaptowany na cele mieszkalne wiatrak, do którego dobudowano przybudówkę o funkcji mieszkalnej, usytuowaną przy granicy z działką nr [...]. Stwierdzono nadto, iż na zachodniej części działki nr [...] usytuowano zbiornik na nieczystości ciekłe, a w chwili oględzin nie były prowadzone żadne roboty budowlane. Nadto S. M. oświadczył, że działkę nr [...] nabył z istniejącymi zabudowaniami w dniu [...] listopada 1992 r. (na podstawie aktu notarialnego Rep. A nr [...]). Z. T. oświadczył zaś, iż młyn ten stanowił ruinę, a piwnice zostały wybudowane po wykonaniu przebudówki, która stanowi samowolę budowlaną, przekraczającą nadto granicę jego działki nr [...].

7 W związku z przedłożeniem przez inwestorów (W. i S. M.) niezbędnych dokumentów, wymienionych w postanowieniu z dnia [...] grudnia 2005 r., PINB w Ś. decyzją z dnia [...] stycznia 2007 r. udzielił W. i S. M. na podstawie art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.), powołanej dalej jako Prawo budowlane z 1974 r., pozwolenia na użytkowanie budynku mieszkalnego o pow. użytkowej 208,2 m2 i kubaturze 940,2 m3, powstałego w wyniku adaptacji byłego młyna wiatrowego, usytuowanego na terenie działki nr [...] w G. nr [...].

8 Odwołanie od powyższej decyzji z dnia [...] stycznia 2007 r. do D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. złożyli M. i Z. T.

9 W wyniku rozpatrzenia odwołania D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego we W., decyzją Nr [...] z dnia [...] maja 2007 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

10 Natomiast w sprawie wybudowania w warunkach samowoli budowlanej na działce nr [...] w G.: zbiornika na nieczystości ciekłe, piwnicy oraz przybudówki do istniejącego młyna decyzją z dnia [...] listopada 2007 r. (Nr [...]) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ś. umorzył postępowanie administracyjne. W uzasadnieniu decyzji podkreślono, że zgodnie z treścią art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 153, poz. 1118 ze zm.), powołanej dalej jako Prawo budowlane z 1994 r., przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy, tj. przed dniem 1 stycznia 1995 r. lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się bowiem przepisy ustawy Prawo budowlane z 1974 r. W tym też stanie rzeczy ustalono, iż w niniejszej sprawie nie zachodzi przesłanka z art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. obligująca organ do orzeczenia rozbiórki. W dacie bowiem wykonania powyższych inwestycji obowiązywał miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, według którego działka nr [...] położona była na terenie oznaczonym symbolem UR – czyli usługi i rzemiosło. Ustalono także, że ów zapis dopuszczał również możliwość zabudowy mieszkaniowej na tym terenie. W. i S. M. przedłożyli także wskazane w postanowieniu z dnia [...] grudnia 2005 r. (Nr [...]) dokumenty w celu ustalenia, czy istnieje możliwość doprowadzenia niniejszych inwestycji do stanu zgodnego z przepisami oraz ustalenia jakie roboty należy wykonać w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem. Organ wskazał, że wobec braku podstaw do orzeczenia rozbiórki obiektu budowlanego, a zatem do zastosowania art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r., jak również wobec braku podstaw do wydania decyzji nakazującej wykonanie niezbędnych zmian lub przeróbek, a zatem do zastosowania art. 40 tejże ustawy, należy stwierdzić, iż proces legalizacji niniejszej samowoli budowlanej został zakończony wraz z doręczeniem organowi żądanych postanowieniem z dnia [...] grudnia 2005 r. dokumentów. Organowi nie zostały bowiem przyznane kompetencje do wydania innego merytorycznego rozstrzygnięcia.

11 Natomiast roszczenia dotyczące zajęcia części działki nr [...] w G.e, stanowiącej własność Z. T., mogą być dochodzone przez wnioskodawcę na drodze postępowania cywilnego przed sądem powszechnym. Z uwagi więc na fakt braku podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy, a co za tym idzie bezprzedmiotowość postępowania – na skutek ustalenia w jego toku, iż przepisy ustawy Prawo budowlane z 1974 r. nie dają podstaw do rozstrzygnięcia co do istoty sprawy ponieważ nie zachodzą przesłanki z art. 37 albo 40 tejże ustawy – organ nadzoru uznał, iż zasadnym jest, na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., postępowanie administracyjne w sprawie wybudowania w warunkach samowoli budowlanej na działce nr [...] w G.: zbiornika na nieczystości ciekłe, piwnicy oraz przybudówki do istniejącego młyna, jako bezprzedmiotowe, umorzyć.

12 Odwołanie od powyższej decyzji złożyli Z. i M. T., wskazując, iż organ nadzoru umorzył postępowanie opierając się przede wszystkim na zeznaniach W. i S. M.

13 W wyniku rozpatrzenia odwołania decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r. (Nr [...]) Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

14 Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na powyższą decyzję złożyli M. i Z. T.

15 Wyrokiem z dnia 6 listopada 2008 r. (sygn. akt II SA/Wr 183/08), Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił zaskarżoną decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (Nr [...]). W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, iż organy nadzoru budowlanego obu instancji dokonały ustaleń w oparciu o obowiązujący ówcześnie (tj. w dacie wykonywania spornych inwestycji) miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego lecz jedynie w odniesieniu do działki o numerze nr [...], odstępując jednocześnie od przeprowadzenia takiego postępowania w stosunku do działki o nr [...] w G., na której to działce, co potwierdzają ustalenia organów obu instancji, również została wykonana część spornych robót budowlanych. Brak jest też w aktach administracyjnych sprawy takich dowodów, jak wypisu i wyrysu z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, które mogłyby wykluczać wdrożenie przez organy nadzoru budowlanego procedury przewidzianej art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r., a w dalszej konsekwencji uzasadniać umorzenie postępowania administracyjnego w tejże sprawie. Powyższe uchybienia stanowią naruszenie przepisów postępowania art. 7, art. 75 § 1, art. 77 oraz art. 107 § 3 k.p.a., co mogło mieć wpływ na wynik sprawy i stanowi podstawę uchylenia zaskarżonej decyzji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powołanej dalej jako p.p.s.a.

16 Po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...] maja 2009 r. (Nr [...]) Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ wskazał w uzasadnieniu decyzji, że z wyrysu przesłanego planu – zatwierdzonego uchwałą Rady Gminy w S. z dnia [...] września 1990 r. (Nr [...]) wynika, iż działka nr [...] w G. położona jest na terenie oznaczonym symbolem RP – uprawy polowe. Ustalenia szczegółowe planu natomiast wskazują, że na działkach, które w chwili uchwalania planu były przeznaczone pod uprawy polowe, dopuszczono możliwość zabudowy zagrodowej z projektowaną zabudową mieszkaniową o niskiej intensywności. Organ odwoławczy wskazał także, iż zbiornik na nieczystości ciekłe, piwnica oraz przybudówka mieszkalna do istniejącego młyna mieszczą się w pojęciu zabudowy mieszkaniowej o niskiej intensywności. W konsekwencji organ uznał, że wykonane roboty są zgodne z przepisami o zagospodarowaniu i planowaniu przestrzennym. Okoliczności faktyczne sprawy wykluczają zastosowanie postanowień art. 37 i 40 Prawa budowlanego z 1974 r., co przesądza o bezprzedmiotowości postępowania i stosownie do postanowień art. 105 § 1 k.p.a. uzasadnia umorzenie postępowania.

17 Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na powyższe rozstrzygnięcie wnieśli Z. i M. T.

18 W odpowiedzi na skargę Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu podtrzymał dotychczasową argumentację, wnosząc o oddalenie skargi.

19 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznając wyrokiem z dnia 15 października 2009 r. skargę za niezasadną wskazał, że zaskarżona decyzja wydana została na skutek orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 6 listopada 2008 r. W ocenie Sądu I instancji organ nadzoru uczynił zadość nałożonym w powyższym wyroku obowiązkom i rozpoznając ponownie sprawę, zapoznał się z postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla działki nr 159/5, uznając jednocześnie, iż kwestionowane roboty budowlane zgodne są z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.

20 Skargę kasacyjną od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 15 października 2009 r. złożyli M. i Z. T. zaskarżając wyrok w części, oddalającej skargę, zarzucając mu:

21 1) naruszenie przepisów postępowania, a to art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy zachodził obowiązek uchylenia decyzji administracyjnej z uwagi na bezpodstawne umorzenie postępowania administracyjnego zamiast zakończenia sprawy administracyjnej poprzez merytoryczne orzeczenie o żądaniu skarżących;

22 2) naruszenie przepisów postępowania, a to art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy zachodziły podstawy do uchylenia decyzji administracyjnej ze względu na nierozważnie i nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego przez organ administracyjny dla wyjaśnienia istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności, tj. czy nie zachodziły w sprawie podstawy do orzeczenia nakazu rozbiórki obiektu budowlanego na podstawie art. 37 ust. 2 Prawa budowlanego z 1974 r. wobec jego wzniesienia bez zezwolenia na cudzym gruncie;

23 3) naruszenie przepisów postępowania, a to art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c/ p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy zachodziły podstawy do uchylenia decyzji administracyjnej ze względu na arbitralne danie wiary przez organ administracyjny wyłącznie dowodom z dokumentów zgłaszanym przez S. M. – faktur VAT i innych rachunków – bez uwzględnienia okoliczności podawanych przez skarżących co do czasu zakończenia prowadzonych w warunkach samowoli budowlanej robót budowlanych oraz niewyjaśnieniu w uzasadnieniu decyzji powodów, dla których organ odmówił wiary zeznaniom skarżących;

24 4) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 134 § 1 p.p.s.a. polegające na tym, iż Sąd pierwszej instancji, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powoływanymi podstawami prawnymi, nie uchylił zaskarżonej decyzji wydanej z naruszeniem przepisów wyżej powołanych, mimo iż powinien to uczynić ze względu na oczywisty i istotny wpływ tych uchybień na zakończenie sprawy.

25 W skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w części zaskarżonej i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz o przyznanie kosztów udzielonej pomocy prawnej z urzędu według norm przepisanych.

26 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

27 Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 1 w zw. z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych w granicach ich zaskarżenia, a z urzędu bierze jedynie pod rozwagę nieważność postępowania.

28 W niniejszej sprawie nie dostrzeżono okoliczności mogących wskazywać na nieważność postępowania.

29 Skarga kasacyjna nie jest pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, chociaż nie wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej są w pełni uzasadnione.

30 Odnosząc się do zarzutu zamieszczonego w pkt 3 skargi kasacyjnej należy uznać, że nie ma on usprawiedliwionych podstaw, bowiem okres wykonywania robót budowlanych (przed 1 stycznia 1995 r.) organy ustaliły w oparciu o szereg przedstawionych przez inwestora faktur i rachunków na materiały budowlane z lat 1993-1994. Skarżący nie przedstawili żadnych takich dowodów, które by mogły skutecznie podważyć twierdzenia inwestora, że obiekty których dotyczyło postępowanie prowadzone przez organy nadzoru budowlanego, powstały po dacie 1 stycznia 1995 r. Istotne z punktu widzenia art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r., jest ustalenie daty zakończenia budowy obiektu, a w szczególności, czy budowa ta została zakończona przed datą wejścia w życie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, tj. przed dniem 1 stycznia 1995 r. Ustawodawca nie określa precyzyjnie co należy rozumieć przez zwrot użyty w ustawie: "budowa została zakończona". Jak wynika z orzecznictwa, uznaniu budowy za zakończoną nie powinien przeszkadzać częściowy brak wykonania robót wykończeniowych, wyposażeniowych lub innych o podobnym charakterze (które nie wymagały pozwolenia na budowę), które mogły być wykonywane w użytkowanym obiekcie nawet po dniu 1 stycznia 1995 r. (wyrok NSA z 21 sierpnia 1997 r., II SA/Kr 998/96, MoP – Zestawienie Tez 2000, nr 5, s. 326, Lex Polonica nr 344875; wyrok NSA z 7 maja 1997 r., SA/Rz 583/95, niepubl.; wyrok NSA z 20 marca 1997 r., SA/Ka 2178/95, niepubl.; wyrok NSA z 31 października 1996 r., SA/Kr 2859/95, glosa aprobująca W. Chróścielewskiego, OSP 1997, z. 12, poz. 224).

31 Powyższe ustalenia dotyczące tego, że budowa została zakończona przed dniem 1 stycznia 1995 r. pozwalają na rozstrzygnięcie kwestii, jakie w tej sprawie przepisy prawa budowlanego powinny mieć zastosowanie. W takiej sytuacji powinny mieć zastosowanie do samowoli budowlanej popełnionej przed 1 stycznia 1995 r. zgodnie z art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. przepisy dotychczasowe a więc przepisy Prawa budowlanego z 1974 r., co jest zgodne z poglądem przyjętym przez organy nadzoru budowlanego i przez Sąd w zaskarżonej decyzji.

32 Zarzut zamieszczony w pkt 1 skargi kasacyjnej zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżonym wyrokiem naruszono wskazane tam przepisy. Należy zgodzić się w całej rozciągłości z tym, że w sprawie prowadzonej przez organy nadzoru budowlanego, zgodnie z zawiadomieniem o wszczęciu postępowania, zakresem przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego i argumentacją organów przedstawioną w uzasadnieniach decyzji, należało wydać decyzję merytoryczną, a nie decyzję na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., brak bowiem podstaw do wydania takiego rozstrzygnięcia, gdyż postępowanie nie stało się bezprzedmiotowe. Skoro organy oceniały i szeroko uzasadniały, że brak podstaw do wydania nakazu rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r., to nie można twierdzić, że postępowanie jest bezprzedmiotowe. Należy odróżnić bezprzedmiotowość postępowania w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. od sytuacji, kiedy brak przesłanek materialnoprawnych do wydania decyzji pozytywnej, w tym przypadku do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego, czy też obiektów, które były przedmiotem tego postępowania (Borkowski, [w:] Adamiak/Borkowski, KPA. Komentarz, 7. wyd., Warszawa 2005, s. 486-487; wyrok NSA z 15 marca 1985 r., III SA 47/85, GAP 1986, nr 13, s. 44; wyrok NSA z 10 stycznia 1989 r., SA/Wr 957/88, ONSA 1989, nr 1, poz. 22; wyrok NSA z 7 czerwca 1994 r., I SA 815/93, ONSA 1995, nr 2, poz. 82; wyrok NSA z 16 stycznia 1992 r., I SA 1289/91, ONSA 1992, nr 1, poz., 17). Jeżeli organy doszły do wniosku, że brak jest podstaw do wydania decyzji na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r., to powinny wydać decyzję odmawiającą wydania takiego rozstrzygnięcia, gdyż takiemu rozstrzygnięciu odpowiadają uzasadnienia wydanych decyzji.

33 Zarzut zamieszczony w pkt 2 skargi kasacyjnej należy uznać za prawnie usprawiedliwiony i właściwie uzasadniony, gdyż prawdą jest, że organy nadzoru budowlanego podobnie, jak i Sąd w zaskarżonym wyroku, ograniczyli się jedynie do rozważenia, czy istnieje przesłanka do nakazania rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. Tymczasem należało również rozważyć czy nie mogą tu mieć zastosowania przepisy art. 37 ust. 1 pkt 2 lub ust. 2 tej ustawy.

34 Należy uznać, że pomimo błędnego rozstrzygnięcia opartego na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., zakres przeprowadzonego postępowania dowodowego, pozwolił na wykluczenie orzeczenia nakazu rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, jednak nie rozważono, czy w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy można również wykluczyć nakaz rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 oraz na podstawie art. 37 ust. 2 Prawa budowlanego z 1974 r., chociaż skarżący w postępowaniu administracyjny, ani ich pełnomocnik w skardze kasacyjnej nie wskazywali na realną możliwość zastosowania tych przepisów (wyrok NSA z 25 września 1981 r., I SA 1933/81, ONSA 1981, nr 2, poz. 94). Pogląd, że naruszenie własności nieruchomości skarżących, może stanowić samoistną przesłankę do nakazania rozbiórki obiektów budowlanych na podstawie art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r., nie znajduje uzasadnienia w przepisach ustawy ani w orzecznictwie sądowym, gdyż w takich przypadkach ma zastosowanie przepis art. 151 k.c. o czym wielokrotnie informowano skarżących (wyrok NSA z 21 kwietnia 1997 r., IV SA 1446/95, niepubl.; wyrok NSA z 8 czerwca 2006 r., II OSK 1111/05, niepubl.; postanowienie SN z 28 lutego 2006 r., III CZP 3/06, Biuletyn SN 2006, nr 2, Lex Polonica nr 401727; wyrok NSA we Wrocławiu z 12 maja 2005 r., II SA/Wr 1853, niepubl.).

35 Ochrona prawa własności na tle postanowień Konstytucji RP o czym szeroko wywodzi się w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, nie budzi wątpliwości, jednak ochrona tego prawa w pierwszej kolejności wynika z przepisów Kodeksu cywilnego, a nie z przepisów prawa administracyjnego materialnego. Poza tym o ile prawo administracyjne przewiduje sankcje administracyjne za naruszenie prawa własności w określonych ściśle sytuacjach, to są to regulacje, które muszą zachowywać właściwe proporcje w stosunku do stopnia naruszenia własności, niestanowiące konkurencji dla przepisów prawa cywilnego w tym zakresie. Przypomnieć wypada, że w rozpoznawanej sprawie przekroczono granicę nieruchomości skarżących (bez winy umyślnej) na długości 18,5 m o szerokości 23 cm do 63 cm, co stanowi naruszenie własności nieruchomości o powierzchni ok. 7,5 m2 działki. Trudno więc oczekiwać aby w takiej sytuacji w państwie prawnym, można orzec na podstawie przepisów Prawa budowlanego nakaz rozbiórki obiektu budowlanego, wyłącznie z powodu naruszenia własności nieruchomości.

36 Zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. zamieszczony w pkt 4 skargi kasacyjnej jest o tyle uzasadniony, o ile to wynika z wcześniejszy ustaleń, uwzględniających zarzuty skargi kasacyjnej, dotyczące naruszenia przepisów postępowania.

37 Wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej dotyczyły naruszenia przepisów postępowania, a więc zostały oparte na podstawie określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., co wymagało zgodnie z brzmieniem tego przepisu wykazania, że uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym najwyraźniej zapomniał pełnomocnik skarżących. Jednak w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadność uwzględnionych zarzutów skargi kasacyjnej, nie budziła wątpliwości i naruszenie wskazanych tam przepisów było na tyle oczywiste, że nie wymagało to dodatkowego wykazania ich wpływu na wynik sprawy.

38 Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.

39 Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżących wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a.

40 Stosownie do § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) pełnomocnik skarżącego powinien złożyć w wojewódzkim sądzie administracyjnym stosowne oświadczenie, o jakim mowa w tym przepisie.