Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 września 2013 r., II OSK 1888/13

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 września 2013 r., II OSK 1888/13

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bożena Popowska po rozpoznaniu w dniu 3 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewody Dolnośląskiego od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 15 maja 2013 r., sygn. akt IV SAB/Wr 62/13 o umorzeniu postępowania sądowoadministracyjnego oraz zasądzeniu od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania sądowego w sprawie ze skargi E. G. na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w przedmiocie wydania decyzji potwierdzającej posiadanie obywatelstwa polskiego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu

Uzasadnienie

2 Pismem z dnia 26 lutego 2013 r. E. G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w przedmiocie wydania decyzji potwierdzającej posiadanie obywatelstwa polskiego.

3 W dniu [...] marca 2013 r. Wojewoda Dolnośląski wydał decyzję nr [...] potwierdzającą posiadanie obywatelstwa polskiego przez skarżącego.

4 Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 15 maja 2013 r., wydanym na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.) – umorzył postępowanie sądowoadministracyjne oraz zasądził od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz skarżącego kwotę 340 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

5 Jak wskazał Sąd, wobec wydania przez Wojewodę Dolnośląskiego żądanej decyzji, co potwierdził pełnomocnik skarżącego w piśmie z dnia 22 kwietnia 2013 r., uznać należy, że postępowanie w sprawie stało się bezprzedmiotowe. Orzeczenie co do zwrotu kosztów postępowania, podjęto na podstawie art. 201 § 1 w związku z art. 54 § 3 p.p.s.a. Sąd zważył, że w dniu wniesienia skargi na bezczynność organu, tj. w dniu 1 marca 2013 r., organ pozostawał bezczynny. Stan bezczynności został usunięty przez organ wydaniem w dniu [...] marca 2013 r. decyzji, którą to decyzją organ potwierdził posiadanie przez skarżącego obywatelstwa polskiego.

6 Od powyższego postanowienia Wojewoda Dolnośląski wniósł skargę kasacyjną, domagając się jego uchylenia, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

7 - art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), art. 3 § 1 i § 2 p.p.s.a. w związku z art. 141 § 3 ustawy p.p.s.a.,

8 - art. 174 pkt 2 ustawy p.p.s.a. - art 161 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 149 tej ustawy;

9 - art. 62 § 2 oraz art. 35 k.p.a.,

10 - art. 201 § 1 w związku z art. 54 § 3 p.p.s.a.

11 poprzez nie wyjaśnienie przez Sąd w sposób adekwatny do celu, jak wynika z tego przepisu, podstawy prawnej rozstrzygnięcia, a w konsekwencji błędnemu uznaniu, iż w przedmiotowej sprawie miała miejsce bezczynność organu.

12 W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że sam fakt wydania przez organ aktu nie jest wystarczający do umorzenia postępowania ze skargi na bezczynność organu. Konieczne jest również stwierdzenie, że chodzi o taki akt, co do którego organ pozostawał w bezczynności. Innymi słowy, aby mogło dojść do umorzenia postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., konieczne było stwierdzenie, że zanim organ wydał akt lub dokonał czynności, były podstawy do zastosowania art. 149 p.p.s.a., a więc uwzględnienia skargi na bezczynność (por. postanowienie NSA, I FSK 1838/11 z 19 stycznia 2012 r.). Wojewoda w uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawił argumenty mające przemawiać za tym, że nie pozostawał w sprawie w stanie bezczynności. W związku z powyższym, w ocenie organu, nie można zgodzić się ze stanowiskiem Sądu, że w momencie wniesienia skargi, organ pozostawał bezczynny. W tym stanie rzeczy Sąd winien skargę oddalić. Natomiast o kosztach postępowania orzec zgodnie z art. 199 p.p.s.a. w zw. z art. 209 p.p.s.a.

13 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

14 Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

15 Zgodnie z art. 161 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania:

16 1) jeżeli skarżący skutecznie cofnął skargę;

17 2) w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania;

18 3) gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe.

19 Należy przypomnieć, że w uchwale NSA z dnia 26 listopada 2008 r., I OPS 6/08 (ONSAiWSA 2009/4/63) przyjęto, że przepis art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. ma zastosowanie także w przypadku, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu - w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a tej ustawy - organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności. W uzasadnieniu powyższej uchwały wskazano, że sąd powinien skargę na bezczynność organu oddalić, jeżeli stwierdzi, że wbrew twierdzeniom skarżącego organ nie pozostawał w bezczynności w dacie wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Uznawszy zaś, że organ był bezczynny w tej dacie, ale przestał nim być, wydając stosowny akt lub podejmując właściwą czynność w trybie autokontroli, sąd powinien uznać, że przestała istnieć sprawa sądowoadministracyjna (rozumiana jako ustalenie, czy istnieje potrzeba zmuszenia organu do podjęcia nakazanych prawem aktów lub czynności), a co za tym idzie postępowanie to stało się bezprzedmiotowe. Powyższe ma o tyle istotne znaczenie, że w razie umorzenia postępowania skarżący ma możność ubiegania się o zasądzenie od organu na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw - art. 201 § 1 w zw. z art. 54 § 3 p.p.s.a. Natomiast, w przypadku oddalenia skargi skarżący pozbawiony byłby tej możliwości.

20 Przenosząc powyższe rozważania na stan faktyczny rozpoznawanej sprawy należy więc stwierdzić, że umorzenie postępowania w sprawie ze skargi E. G. na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w przedmiocie wydania decyzji potwierdzającej posiadanie obywatelstwa polskiego oraz zasądzenie na rzecz skarżącego od organu kosztów postępowania sądowego byłoby możliwe w sytuacji ustalenia, że w sprawie niewątpliwie miała miejsce bezczynność zawiniona przez organ. Tymczasem w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w jednym tylko zdaniu przesądził, że w dniu wniesienia skargi organ pozostawał bezczynny. Takie, zbyt lakoniczne, uzasadnienie swojego stanowiska przez Sąd, uznać należy za sprzeczne z art. 141 § 4 p.p.s.a., określającym co powinno zawierać prawidłowe uzasadnienie orzeczenia. Sąd nie wyjaśnił bowiem, dlaczego przyjął że organ pozostawał w stanie bezczynności. Wywołuje to tym samym uzasadnione wątpliwości, czy Sąd I instancji dokonał w ogóle analizy stanu faktycznego sprawy niniejszej w tym zakresie, opierając swoje rozstrzygnięcie na stwierdzeniu faktu bezczynności. Powyższe nie pozostało oczywiście bez wpływu na rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania. Tym samym za uzasadnione uznać należało podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty odnoszące się do przepisów prawa procesowego, tj.: art. 161 § 1 pkt 3 oraz art. 201 § 1 w zw. z art. 54 § 3 p.p.s.a., co uzasadniało uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł natomiast samodzielnie przesądzić kwestii, czy w sprawie doszło w istocie do bezczynności organu, gdyż naruszałoby to zasadę dwuinstancyjności postępowania sądowoadministracyjnego.

21 Wobec powyższego, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 182 § 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) orzeczono o uchyleniu zaskarżonego postanowienia i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania.