Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lutego 2018 r., II GSK 1426/16

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lutego 2018 r., II GSK 1426/16

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz Sędzia NSA Krystyna Anna Stec (spr.) Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski Protokolant Mateusz Rogala po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2018 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej "A." Spółki z o.o. w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 listopada 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 1292/15 w sprawie ze skargi "A." Spółki z o.o. w G. na decyzję Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...] w przedmiocie indywidualnej interpretacji przepisów ustawy o opłatach abonamentowych 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia [...] października 2014 r., nr [...]; 3. zasądza od Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji na rzecz "A." Spółki z o.o. w G. kwotę 880 (osiemset osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie

2 Wyrokiem z dnia 5 listopada 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 1292/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. Sp. z o.o. w G. na decyzję Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia [...] lutego 2015 r. w przedmiocie indywidualnej interpretacji przepisów ustawy o opłatach abonamentowych.

3 Przedstawiając stan sprawy Sąd I instancji wskazał, że wnioskiem z dnia [...] września 2014 r. A. Sp. z o.o. zwróciła się do Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji o wydanie pisemnej interpretacji co do zakresu i sposobu stosowania przepisów ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 1204 ze zm.), w szczególności art. 5 ust. 2 pkt 3 tej ustawy. Spółka zaznaczyła, że jest przedsiębiorcą prowadzącym działalność gospodarczą, której przedmiotem pozostają m. in. wynajem i dzierżawa samochodów osobowych i furgonetek (wg PKD 77.11.Z), wynajem i dzierżawa pozostałych pojazdów samochodowych, z wyłączeniem motocykli (wg PKD 77.12.Z), wynajem i dzierżawa pozostałych maszyn, urządzeń oraz dóbr materialnych, niesklasyfikowanych (wg PKD 77.39.Z). Podklasa ta obejmuje wynajem profesjonalnego sprzętu radiowego. Zdaniem spółki, na tej podstawie można stwierdzić, że prowadzi ona działalność gospodarczą zarówno w zakresie wynajmu pojazdów samochodowych, jak i wynajmu odbiorników radiofonicznych, ponieważ pojazdy zastępcze, przeznaczone do wynajmu, są wyposażone w odbiorniki radiofoniczne. Spółka zawiera z klientami umowy najmu pojazdów, jednak zawierane umowy nie wskazują bezpośrednio, że pojazd jest wynajmowany razem z odbiornikiem radiofonicznym. Jedynie protokół przekazania pojazdu najemcy wskazuje, że częścią wyposażenia pojazdu pozostaje m.in. odbiornik radiofoniczny. Spółka, udostępniając więc najemcom pojazdy zastępcze, przekazuje im również m.in. radioodbiorniki, jako że są one integralnie połączone z pojazdem. W okresie, w którym pojazd zastępczy nie jest objęty najmem, pozostaje na parkingu, a odbiornik radiofoniczny znajdujący się w nim nie jest wówczas używany przez spółkę. Wobec tego - w jej ocenie - zasadnym jest pytanie, czy w świetle art. 5 ust. 2 pkt 3 ustawy o opłatach abonamentowych, w opisanym zdarzeniu przyszłym obowiązkowi rejestracji nie będą podlegały odbiorniki radiofoniczne będące wyposażeniem pojazdów zastępczych? Zdaniem spółki, odbiorniki radiofoniczne, które będą stanowiły wyposażenie pojazdów zastępczych, nie będą w takiej sytuacji podlegały rejestracji na podstawie powyższego przepisu, ponieważ przeznaczone one będą (wraz z pojazdami zastępczymi) wyłącznie do przekazania osobom trzecim do używania na podstawie umów, które z kolei należą do przedmiotu działalności spółki.

4 Decyzją z dnia [...] października 2014 r. Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji, stosując art. 10 ust. 5 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej: k.p.a.), uznała za nieprawidłowe stanowisko spółki, zgodnie z którym odbiorniki radiofoniczne, które będą stanowiły wyposażenie pojazdów zastępczych, nie będą podlegały rejestracji na podstawie art. 5 ust. 2 pkt 3 ustawy o opłatach abonamentowych.

5 W motywach decyzji organ podał, że zgodnie ze wskazanym przepisem, obowiązkowi rejestracji nie podlegają odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne przeznaczone przez przedsiębiorcę wyłącznie do sprzedaży lub przekazania osobom trzecim do używania na podstawie umów, jeżeli czynności te należą do przedmiotu działalności gospodarczej danego przedsiębiorcy. Tym samym wyłącznie odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne przeznaczone przez przedsiębiorcę do sprzedaży lub przekazania osobom trzecim do używania na podstawie umów, jeżeli czynności te należą do przedmiotu działalności gospodarczej danego przedsiębiorcy, nie podlegają rejestracji. Wyłączenie to w opisie zdarzenia przyszłego, przedstawionego przez spółkę, nie występuje, gdyż nie dotyczy sprzedaży lub przekazania osobom trzecim do używania na podstawie umów odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, jako czynności należących do przedmiotu działalności gospodarczej przedsiębiorcy. Odbiorniki radiofoniczne, ze względu na integralność połączenia z pojazdem, nie spełniają przesłanki określonej w art. 5 ust. 2 pkt 3 ustawy o opłatach abonamentowych.

6 Decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji, m. in. utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję.

7 W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że zaskarżona decyzja, mimo wadliwego uzasadnienia, odpowiada prawu. Skoro przepis art. 5 ust. 2 pkt 3 ustawy o opłatach abonamentowych wyraźnie wskazuje, że elementem konstruującym odstępstwo od zasady rejestracji odbiorników radiowych i telewizyjnych jest to, że są one przeznaczone do oddania do używania na podstawie umów osobom trzecim, to jedynie istnienie umowy, na podstawie której wynajmujący oddaje do używania odbiornik radiowy zamontowany w pojeździe, jest warunkiem koniecznym niepodlegania obowiązkowi rejestracji, o którym mowa w art. 5 ust. 1 tej ustawy. Ze złożonego w sprawie wniosku o interpretację indywidualną wynika natomiast jednoznacznie, że spółka nie zawiera z najemcami pojazdów umów w zakresie używania odbiorników radiofonicznych w autach, a także że umowy na najem pojazdu nie wskazują, że wynajem obejmuje również zamontowany w pojeździe radioodbiornik. Wobec tego art. 5 ust. 2 pkt 3 ustawy o opłatach abonamentowych nie znajduje zastosowania, a spółka zobowiązana jest do rejestracji odbiorników radiofonicznych znajdujących się w autach przeznaczonych do przekazania osobom trzecim.

8 Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła spółka.

9 Sąd I instancji uzasadniając oddalenie skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), wskazał, że istota sprawy dotyczy interpretacji przepisów ustawy o opłatach abonamentowych i sprowadza się do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy odbiorniki radiofoniczne, stanowiące wyposażenie pojazdów zastępczych, przeznaczonych wyłącznie do przekazania osobom trzecim do używania na podstawie umów, objęte są obowiązkiem rejestracji, czy też korzystają z wyłączenia, o którym mowa w art. 5 ust. 2 pkt 3 ustawy o opłatach abonamentowych?

10 Sąd I instancji przytoczył treść art. 2 ust. 1 i art. 5 ust. 2 pkt 3 wskazanej ustawy i stwierdził, że przepis art. 5 ust. 2 pkt 3 wyłącza obowiązek rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych tylko wtedy, gdy są one przeznaczone przez przedsiębiorcę wyłącznie do sprzedaży lub przekazania osobom trzecim do używania na podstawie umów, pod warunkiem jednak, że czynności te należą do przedmiotu działalności tego przedsiębiorcy. Zatem wyłączenie obowiązku rejestracji na podstawie powołanego przepisu będzie miało miejsce wówczas, gdy odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne będą oferowane do sprzedaży lub używania na podstawie umów w ramach przedmiotu działalności danego przedsiębiorcy. Chodzi więc o sytuację, w której przedmiotem sprzedaży lub przekazania do używania na podstawie umów osobom trzecim są wyłącznie odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne.

11 Tymczasem spółka oferuje w ramach przedmiotu swojej działalności wynajem samochodów, w których znajdują się odbiorniki radiofoniczne będące jedynie ich częścią składową. W takiej sytuacji nie dochodzi do odrębnego wynajmu odbiorników radiofonicznych, lecz przedmiotem umowy pozostaje tylko wynajem auta wyposażonego w radioodbiornik. Spółka bowiem nie zawiera z najemcami pojazdów umów w zakresie używania odbiorników radiofonicznych w autach, a ponadto umowy najmu pojazdów nie wskazują, że wynajem obejmuje również zamontowany w aucie radioodbiornik. Wobec tego art. 5 ust. 2 pkt 3 ustawy o opłatach abonamentowych nie znajduje zastosowania w przedstawionych przez skarżącą okolicznościach, a spółka zobowiązana jest do rejestracji odbiorników radiofonicznych znajdujących się w pojazdach, które przeznaczone są do przekazania osobom trzecim.

12 Podsumowując WSA stwierdził, że KRRiT na tle zaprezentowanego przez skarżącą stanu faktycznego dokonała prawidłowej interpretacji przepisów ustawy o opłatach abonamentowych, w szczególności jej art. 5 ust. 2 pkt 3, bowiem fakt wynajmu auta wyposażonego w odbiornik radiofoniczny nie zwalnia spółki z obowiązku rejestracji tego radioodbiornika. Przedmiotem umowy najmu nie jest wszak odbiornik radiofoniczny lecz pojazd, którego jedynie częścią składową pozostaje taki radioodbiornik. Niezależnie więc od tego, czy w ramach przedmiotu działalności spółki mieściłby się wynajem profesjonalnego sprzętu radiowego czy też nie, w przedstawionej sytuacji nie dochodzi do przekazania osobom trzecim do używania na podstawie umowy radioodbiornika, lecz jej przedmiotem jest tylko najem auta, w którym radioodbiornik się znajduje.

13 Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła spółka zaskarżając to orzeczenie w całości. Wyrokowi zarzuciła:

14 I. naruszenie przepisów procedury:

15 1. art. 141 § 4 p.p.s.a. przez wybiórcze odniesienie się przez WSA do zarzutów wskazujących na niewłaściwe zastosowanie przepisów wskazanych w skardze, a mianowicie pominięcie rozważań w zakresie braku posiadania oraz używania przez skarżącą odbiorników radiofonicznych, ponieważ te będą znajdowały się w pojazdach zastępczych przekazanych najemcom oraz przez pominięcie przez WSA okoliczności, że protokół wydania pojazdu zawiera postanowienie potwierdzające fakt wydania odbiornika klientowi, a także poprzez skonstruowanie uzasadnienia opierającego się jedynie na ogólnikach uniemożliwiających prześledzenie toku rozumowania WSA,

16 2. art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 10 ust. 1-3, 5 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 584 ze zm.; dalej: u.s.d.g.) poprzez oddalenie skargi z uwagi na błędną ocenę co do treści zdarzenia przyszłego, polegającego na przyjęciu przez WSA, że odbiorniki radiofoniczne będą używane przez skarżącą, podczas gdy z treści zdarzenia przyszłego wynika, że odbiorniki samochodowe będące częścią składową pojazdów zastępczych będą przekazywane do używania najemcom oraz poprzez brak odniesienia się przez sąd do elementu zdarzenia przyszłego polegającego na podpisywaniu przez strony protokołu wydania pojazdu, który wskazuje, że przekazywany klientowi jest również odbiornik radiofoniczny; WSA zaakceptował dokonaną przez organ wykładnię przepisów z pominięciem opisu zdarzenia przyszłego; oddalenie skargi nastąpiło w sposób wyłączający możliwość przeprowadzenia prawidłowej kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku,

17 3. art. 7 Konstytucji RP polegające na naruszeniu obowiązku działania organu na podstawie i w granicach przepisów prawa,

18 - które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

19 II. naruszenie przepisów prawa materialnego:

20 1. art. 5 ust. 2 pkt 3 ustawy o opłatach abonamentowych przez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że skarżąca będzie zobowiązana do rejestracji odbiorników radiofonicznych, które będą stanowiły wyposażenie pojazdów zastępczych, tj. że odbiorniki radiofoniczne nie są objęte wyłączeniem wskazanym w tym przepisie, a w konsekwencji jego niezasadne niezastosowanie,

21 2. art. 5 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że skarżąca będzie zobowiązana do rejestracji w placówkach pocztowych operatora wyznaczonego odbiorników radiofonicznych, które będą stanowiły wyposażenie pojazdów zastępczych, a w konsekwencji niezasadne zastosowanie,

22 3. art. 2 ust. 1 i 2 ustawy o opłatach abonamentowych poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że skarżąca będzie posiadała odbiorniki radiofoniczne w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, tj. że będzie ich używała, podczas gdy radioodbiorniki te nie będą znajdowały się w posiadaniu skarżącej, tj. tym bardziej skarżąca nie będzie ich używała, a w konsekwencji jego błędne zastosowanie,

23 - które to naruszenia miały wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy.

24 Wskazując na powyższe autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, ewentualnie, jeżeli NSA uzna, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, o uchylenie zaskarżonego wyroku i uchylenie w całości zaskarżonej decyzji utrzymującej w mocy decyzję Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia 10 października 2014 r. oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

25 W piśmie z dnia 5 lipca 2016 r. organ wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

26 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

27 Zarzuty skargi kasacyjnej są uzasadnione i dlatego skarga została uwzględniona.

28 Przedmiotem rozpatrywanej sprawy jest interpretacja art. 5 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych, nawiązującego do określonej w art. 2 ust. 1 tej ustawy zasady, według której opłaty abonamentowe pobiera się za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych. Przepis art. 5 ust. 2 pkt 3 ustawy stanowi, że obowiązkowi rejestracji (a zatem również obowiązkowi ponoszenia opłat abonamentowych) nie podlegają odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne, przeznaczone przez przedsiębiorcę wyłącznie do sprzedaży lub przekazania osobom trzecim do używania na podstawie umów, jeżeli czynności te należą do przedmiotu działalności gospodarczej danego przedsiębiorcy.

29 Używanie rzeczy jest sposobem wykonywania faktycznego władztwa nad rzeczą. Mieści się w pojęciu korzystania z rzeczy, będącego atrybutem prawa własności (art. 140 k.c.). Jest także treścią posiadania (art. 336 k.c.) i prawa użytkowania (art. 252 k.c.). Używanie rzeczy stanowi również przedmiot takich umów jak np. umowa najmu (art. 659 § 1 k.c.), dzierżawy (art. 693 § 1 k.c.) albo umowa użyczenia (art. 710 k.c.). Treść tego prawa jest determinowania rodzajem rzeczy i jej przeznaczeniem. Używanie radioodbiornika, polega na słuchaniu nadawanego tą drogą programu, a używanie telewizora - również na oglądaniu emitowanego obrazu.

30 W świetle art. 2 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych podstawą pobierania tych opłat są stany faktyczne zawierające się w określeniu używania odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego. Prawne władztwo nad rzeczą nie musi łączyć się z jej używaniem przez uprawnionego. Dlatego ustawa przewiduje w art. 2 ust. 2 domniemanie, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. Z art. 2 ust. 1 ustawy wynika, że domniemanie to obala wykazanie, że radioodbiornik lub telewizor używa inna osoba niż właściciel (posiadacz samoistny). Właściciel nie traci posiadania przez to, że oddaje drugiemu rzecz w posiadanie zależne (art. 337 k.c.). Faktyczne władztwo nad rzeczą obejmujące używanie rzeczy przejmuje wówczas posiadacz zależny (najemca, użytkownik lub dzierżawca).

31 Już więc z treści art. 2 ust. 1 i 2 ustawy o opłatach abonamentowych można by wyprowadzić wniosek, że skoro opłatę abonamentową pobiera się za używanie radioodbiornika lub telewizora, to opłaty nie powinien ponosić właściciel tych rzeczy, który oddał rzecz do używania np. użyczając radioodbiornik lub wynajmując go innej osobie. Wówczas bowiem faktycznie sprawującym władztwo nad rzeczą – używającym radioodbiornik lub telewizor staje się posiadacz zależny.

32 Będący przedmiotem interpretacji art. 5 ust. 2 pkt 3 ustawy o opłatach abonamentowych obala wprowadzone art. 2 ust. 2 tej ustawy domniemanie używania przez posiadacza odbiornika radiowego i telewizyjnego i zarazem zwolnienia od opłat abonamentowych, w przypadku, gdy są one przeznaczone przez przedsiębiorcę wyłącznie do sprzedaży lub przekazania osobom trzecim do używania na podstawie umów, jeżeli czynności te należą do przedmiotu działalności gospodarczej danego przedsiębiorcy.

33 Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyłączność, o której mowa w tym przepisie odnosi się do przeznaczenia odbiorników - do sprzedaży lub przekazania osobom trzecim do używania. Przepis wyklucza więc z zakresu zwolnienia odbiorniki posiadane (używane w sposób domniemany) przez przedsiębiorcę prowadzącego działalność polegającą na sprzedaży lub przekazywaniu tego rodzaju urządzeń osobom trzecim. W związku z tym NSA nie podziela stanowiska zaprezentowanego przez organ i zaakceptowanego przez Sąd I instancji, że na podstawie art. 5 ust. 2 pkt 3 ustawy zwolnione od opłat abonamentowych są wyłącznie odbiorniki stanowiące przedmiot umowy sprzedaży lub przekazania osobom trzecim do używania przez przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą w tym zakresie. Wadliwy jest pogląd, że z tego zwolnienia nie mogą zatem korzystać przedsiębiorcy, którzy oferują do sprzedaży lub np. wynajmują samochody wyposażone w radioodbiorniki, nie zawierając odrębnych umów dotyczących radioodbiorników.

34 Przyjęta przez Sąd I instancji interpretacja art. 5 ust. 2 pkt 3 ustawy o opłatach abonamentowych nie ma dostatecznego uzasadnienia w treści tego przepisu. Przede wszystkim jednak pomija obowiązujące i niebudzące wątpliwości interpretacyjnych przepisy prawne, regulujące obrót (dokonywanie czynności cywilnoprawnych) dotyczących rzeczy ruchomych. Należy zauważyć, że w decyzji z 10 października 2014 r. organ uznał radioodbiornik samochodowy za integralnie połączony z samochodem. Natomiast Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku określił radioodbiornik jako cześć składową samochodu. Mimo tych stwierdzeń zarówno organ, jak i Sąd uzależniają korzystanie ze zwolnienia przewidzianego w art. 5 ust. 2 pkt 3 omawianej ustawy od zawarcia odrębnej umowy dotyczącej sprzedaży lub np. wynajmu radioodbiornika samochodowego.

35 Prawo cywilne zna pojęcia: części składowej i przynależności. Według art. 47 § 1 k.c. część składowa rzeczy nie może być odrębnym przedmiotem własności i innych praw rzeczowych. Częścią składową rzeczy jest zaś wszystko, co nie może być od niej odłączone bez uszkodzenia lub istotnej zmiany całości albo bez uszkodzenia lub istotnej zmiany przedmiotu odłączonego (art. 47 § 2). Jeżeli zatem, zdaniem Sądu radioodbiornik samochodowy jest częścią składową samochodu, to prawo nie pozwala uczynić go przedmiotem odrębnej umowy sprzedaży lub umowy przekazania osobie trzeciej do używania.

36 Przynależnościami są natomiast rzeczy ruchome potrzebne do korzystania z innej rzeczy (rzeczy głównej) zgodnie z jej przeznaczeniem, jeżeli pozostają z nią w faktycznym związku odpowiadającym temu celowi (art. 51 § 1 k.c.). Czynność prawna mająca za przedmiot rzecz główną odnosi skutek także względem przynależności, chyba że co innego wynika z treści czynności albo z przepisów szczególnych (art. 52 k.c.).

37 Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, radioodbiornikowi samochodowemu należy przypisać status przynależności samochodu (takie też stanowisko zajął NSA w wyroku z 11 sierpnia 2017 r., sygn. akt II GSK 3166/15). Rozwijając tę myśl, można przytoczyć co najmniej te poglądy wypowiadane na temat istoty przynależności, które mogą uzasadnić postawioną tezę. Przynależność (rzecz pomocnicza) musi pozostawać w faktycznym, funkcjonalnym i gospodarczym związku z rzeczą główną, co oznacza, że korzystający z rzeczy pomocniczej korzysta jednocześnie z rzeczy głównej. Związek ten musi być trwały, jednakże korzystaniu z rzeczy głównej nie musi zawsze towarzyszyć korzystanie z przynależności. Rzecz główna może bowiem spełniać swe funkcje gospodarcze bez przynależności. Przynależność musi być rzeczą potrzebną do korzystania z rzeczy głównej. Przyjmuje się, że tego rodzaju zależność istnieje, gdy przynależność umożliwia, ułatwia lub tylko uprzyjemnia korzystanie z rzeczy głównej (szerzej na ten temat: M. Bednarek, Komentarz do art. 51 k.c., Lex, i podana tam literatura przedmiotu).

38 We współczesnych samochodach radioodbiorniki są powszechnie spotykanym elementem wyposażenia. Stanowią stały fragment zabudowy kokpitu samochodu, ich faktyczny związek z samochodem nie jest zatem sporadyczny albo chwilowy. Z radioodbiornika samochodowego korzysta się, co do zasady podczas jazdy samochodem. Zachodzi więc również funkcjonalny, gospodarczy związek pomiędzy radioodbiornikiem i samochodem. Można wreszcie przyjąć, że radioodbiornik jest potrzebny do korzystania z samochodu w znaczeniu wyżej podanym. Radio w samochodzie to nie tylko źródło doznań ułatwiających i uprzyjemniających jazdę. To także dostęp do informacji czasami niezbędnych dla bezpiecznego podróżowania (dotyczących warunków pogodowych, ruchu na drogach).

39 Wspomniano już, że w myśl art. 52 k.c. czynność prawna mająca za przedmiot rzecz główną odnosi skutek także względem przynależności, chyba że co innego wynika z treści czynności albo z przepisów szczególnych. Przynależność stanowi samoistną rzecz ruchomą i w związku z tym zachowuje samodzielny byt prawny. Jednakże ze względu na związki funkcjonalne i gospodarcze przynależności i rzeczy głównej przyjęto, że co do zasady przynależności dzielą los prawny rzeczy głównej. Wobec tego skutki umowy sprzedaży lub najmu samochodu wyposażonego w radioodbiornik dotyczą również radioodbiornika. Można powiedzieć, że umowa sprzedaży lub najmu samochodu jest zarazem umową sprzedaży lub najmu radioodbiornika, chyba że co innego wynika z treści tej umowy albo z przepisów szczególnych. Jeżeli zatem w umowie o przekazaniu samochodu wyposażonego w radioodbiornik osobie trzeciej do używania strony umowy nie postanowiły inaczej co do radioodbiornika (nie wymieniły radioodbiornika), zachodzi stan faktyczny wypełniający dyspozycję art. 5 ust. 2 pkt 3 ustawy o opłatach abonamentowych. Nie ma bowiem żadnych podstaw prawnych, aby w treści tego przepisu dopatrywać się odstępstwa od zasady określonej w art. 52 k.c. Można dodać, że z przepisu art. 5 ust. 2 pkt 3 ustawy nie wynika też, że obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych nie dotyczy jedynie przedsiębiorców, których działalność gospodarcza polega wyłącznie na oferowaniu odbiorników radiowych albo telewizyjnych do sprzedaży lub do używania przez osoby trzecie. Wynika natomiast, że czynności te mają należeć do przedmiotu ich działalności gospodarczej.

40 Z tych wszystkich powodów Naczelny Sąd Administracyjny uznał przede wszystkim za uzasadnione zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 5 ust. 2 pkt 3 ustawy o opłatach abonamentowych przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Dlatego też działając na podstawie art. 188 p.p.s.a., uznając istotę sprawy za dostatecznie wyjaśnioną, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok, uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję utrzymaną nią w mocy. O kosztach postępowania Sąd orzekł stosownie do art. 200, art. 203 pkt 1 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490 ze zm.) oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265). Koszty postępowania obejmowały: wynagrodzenie pełnomocnika za pierwszą instancję postępowania sądowoadministracyjnego – 240 zł, za reprezentację przed Sądem kasacyjnym – 240 zł, wpis od skargi – 200 zł, wpis od skargi kasacyjnej 100 zł oraz opłatę za odpis wyroku z uzasadnieniem – 100 zł.