Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 października 2017 r., II FZ 389/17

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 października 2017 r., II FZ 389/17

Tekst

TEZY

1 1. Załączenie wymaganej liczby odpisów zażalenia (poza zażaleniami na postanowienie w przedmiocie prawa pomocy) stanowi jeden z warunków skutecznego wniesienia tego środka zaskarżenia, a nieuzupełnienie tego braku w wyznaczonym terminie powoduje jego odrzucenie stosownie do art. 178 w zw. z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369).

2 2. Odpisem (pisma procesowego) jest taka kopia dokumentu, która wskazuje wszystkie elementy oryginału.

Sentencja

3 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Jan Rudowski, po rozpoznaniu w dniu 31 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia L. A. i J. A. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 20 kwietnia 2017 r., sygn. akt I SA/Gd 139/17 w zakresie odrzucenia zażalenia w sprawie ze skargi L. A. i J. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 24 listopada 2016 r., nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2012 r. postanawia oddalić zażalenie.

Uzasadnienie

4 1. Postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2017 r., sygn. akt I SA/Gd 139/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił zażalenie L. A. i J. A. w sprawie z ich skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 24 listopada 2016 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2012 r.

5 2. Jak wskazano w uzasadnieniu tego orzeczenia, postanowieniem z dnia 8 marca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił wstrzymania wykonania wskazanej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Na powyższe postanowienia skarżący pismem z dnia 23 marca 2017 r. wnieśli zażalenie. Zarządzeniem z dnia 30 marca 2017 r., doręczonym w dniu 4 kwietnia 2017 r., wezwano pełnomocnika skarżących do usunięcia braków formalnych zażalenia poprzez nadesłanie odpisu podpisanego zażalenia wraz z załącznikami w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia zażalenia. W odpowiedzi na wezwanie Sądu przy piśmie z dnia 6 kwietnia 2017 r. przesłano odpis zażalenia wraz z załącznikami, który jednak nie został podpisany przez pełnomocnika skarżących.

6 Sąd pierwszej instancji odrzucając zażalenie na postanowienie z dnia 8 marca 2017 r. wskazał jako podstawę art. 178 w zw. z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718, zwanej dalej "p.p.s.a."). W ocenie sądu pierwszej instancji, skarżący nie wywiązali się z nałożonego na nich obowiązku i nie uzupełnili braków formalnych zażalenia, ponieważ przesłany do sądu przy piśmie z dnia 6 kwietnia 2017 r. odpis zażalenia wraz z załącznikami, nie został podpisany przez pełnomocnika skarżących.

7 3. Na powyższe postanowienie skarżący wnieśli zażalenie, w którym zarzucili sądowi pierwszej instancji:

8 - naruszenie art. 47 § 1 w zw. z art. 49 § 1p.p.s.a. poprzez uznanie, iż załączone przez stronę skarżącą odpisy zażalenia, omyłkowo niezawierające podpisu jednakże będące tożsamą kopią zażalenia, które zostało właściwie podpisane, nie stanowią odpisu zażalenia w rozumieniu ww. przepisu, co stanowi przeszkodę uniemożliwiającą rozpoznanie sprawy,

9 - w konsekwencji naruszenie art. 178 w zw. z art. 198 p.p.s.a. poprzez jego zastosowanie i odrzucenie zażalenia w sytuacji gdy brak było ku temu przesłanek.

10 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

11 Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

12 4.1. Istota sporu w rozpatrywanej sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy strona jest zobowiązana przesłać do sądu odpisy zażalenia na postanowienie z dnia 8 marca 2017 r., a jeśli tak – jakie pismo można uznać za taki odpis.

13 4.2. Zgodnie z art. 47 § 1 p.p.s.a. do pisma strony należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych. Stosownie natomiast do art. 49 § 1 p.p.s.a. jeżeli pismo nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Na podstawie art. 193 oraz art. 197 § 2 p.p.s.a. przepis ten ma zastosowanie do zażaleń. W przypadku nieuzupełnienia braków formalnych zażalenia podlega ono odrzuceniu - art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.

14 Przesłanie do sądu odpisów pisma procesowego jest konieczne dla doręczenia ich uczestnikom postępowania. Liczba odpisów uzależniona jest od liczby osób uczestniczących w postępowaniu. Obowiązek dostarczenia kopii pisma ciąży na wnioskodawcy, którego wezwano do uzupełnienia braku formalnego w zakreślonym terminie i pod stosownym rygorem. Niedostarczenie kopii pisma uniemożliwia Sądowi doręczenie go stronie przeciwnej i pozostałym uczestnikom, którzy posiadają uprawnienie do wypowiadania się w sprawie, również na temat stanowiska zajętego przez wnoszącego pismo. Niespełnienie warunku formalnego powoduje zatem niemożność uzyskania stanowiska innych stron, co z kolei łamie zasadę równości stron w postępowaniu przed sądem.

15 Nie może zatem budzić wątpliwości, że załączenie wymaganej liczby odpisów zażalenia stanowi jeden z warunków skutecznego wniesienia tego środka zaskarżenia, a nieuzupełnienie tego braku w wyznaczonym terminie powoduje, że stosownie do art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny zobowiązany jest odrzucić zażalenie (por. postanowienia NSA: z dnia 18 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 2120/10; z dnia 20 kwietnia 2011 r., sygn. akt I OZ 276/11; z dnia 26 maja 2011 r., sygn. akt II OZ 439/11, publik. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/, dalej w skrócie "CBOSA"). Jedyny wyjątek od tej zasady dotyczy zażaleń na postanowienia w przedmiocie prawa pomocy. Jak bowiem wskazano powyżej, obowiązek określony w art. 47 § 1 p.p.s.a. polegający na dołączeniu odpisów obciąża bowiem składającego pismo, jeżeli w sprawie występują jeszcze inne strony. W sprawach dotyczących natomiast przyznania prawa pomocy stroną jest jedynie osoba ubiegająca się o przyznanie tego prawa, gdyż to postępowanie dotyczy tylko jej interesów prawnych (por. postanowienia NSA: z dnia 7 marca 2008 r., sygn. akt I OZ 140/08; z dnia 24 czerwca 2008 r., sygn. akt I OZ 412/08, publik. CBOSA).

16 W rozpatrywanej sprawie postanowienie z dnia 8 marca 2017 r. dotyczyło wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, a zatem prawidłowo zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 30 marca 2017 r. doręczonym w dniu 4 kwietnia 2017 r. wezwano pełnomocnika skarżących do uzupełnienia braku formalnego zażalenia poprzez nadesłanie jego odpisu w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia zażalenia.

17 4.3. Pełnomocnik skarżących nie kwestionuje faktu, że przesłany do sądu przy piśmie z dnia 6 kwietnia 2017 r. odpis zażalenia nie został podpisany ("przez omyłkę sekretariatu"). W ocenie pełnomocnika taki brak formalny odpisu pisma procesowego jest na tyle nieistotny, że nie powinien stanowić podstawy do odrzucenia zażalenia. Odwołując się do orzecznictwa NSA autor zażalenia wskazał, że nadesłany wydruk komputerowy należało uznać za kopię pisma, która umożliwiała dalsze procedowanie w tej sprawie.

18 Wobec tak sformułowanego zarzutu, rozważyć zatem należy, co sąd administracyjny może uznać za odpis w rozumieniu art. 47 § 1 p.p.s.a.

19 Jak wskazuje orzecznictwo sądów administracyjnych, odpisem pisma procesowego jest każdy dalszy jego egzemplarz, zgodny z oryginałem (por. postanowienie NSA z dnia 30 czerwca 2009 r., sygn. akt II OSK 927/09, publik. CBOSA). Istotą odpisu jest odwzorowanie w dowolnej technice pełnej treści składanego pisma. Może to być kopia maszynowa, a także kopia wykonana przy użyciu każdej innej techniki powielania np.: wydruk komputerowy (zob. wyrok NSA z dnia 5 marca 2008 r., sygn. akt II OSK 774/06; postanowienie NSA z dnia 30 czerwca 2009 r., sygn. akt II OSK 927/09; publik. CBOSA). "Odwzorowanie pełnej treści pisma" oznacza również, że odpisem – w przypadku pism procesowych – jest kopia dokumentu, która wskazuje, iż oryginał zawiera wszystkie elementy pisma procesowego. Skoro bowiem jest to dokument przesyłany stronie przeciwnej i pozostałym uczestnikom postępowania celem ewentualnego wypowiedzenia się w danym przedmiocie, jego treść nie może być niepełna lub myląca.

20 4.4. Zgodnie z art. 46 § 1 p.p.s.a. każde pismo wnoszone do sądu powinno zawierać podpis strony, albo jej przedstawicieli ustawowych lub pełnomocników. Niezbędnym elementem każdego pisma procesowego jest więc umieszczenie na niej podpisu osoby, która takie pismo składa do sądu. Podpis musi być własnoręczny, z wyjątkiem przypadków, o których mowa w art. 46 § 4 p.p.s.a.

21 Skoro zatem pismo procesowe (w tym przypadku zażalenie) musi być (i w rozpatrywanej sprawie jest) podpisane, to również odpis musi wskazywać, że na oryginale znajduje się stosowny podpis. Sporządzając odpis można zatem:

22 a) dokument ten podpisać (tworząc niejako drugi egzemplarz zażalenia),

23 b) kopię z odwzorowanym mechanicznie podpisem poświadczyć swoim podpisem "za zgodność z oryginałem",

24 c) wydruk komputerowy bez kopii podpisu poświadczyć swoim podpisem z oznaczeniem "na oryginale właściwy podpis".

25 Osoba poświadczająca przyjmuje odpowiedzialność za zgodność pisma z oryginałem. Za takim poglądem przemawia także treść art. 47 § 2 p.p.s.a., który, mówiąc o przykładowych odpisach (fotokopiach i wydrukach poczty elektronicznej), wymaga ich uwierzytelnienia. Uwierzytelnić pismo może strona, która jest jego autorem, lub jej pełnomocnik (por. postanowienie NSA z dnia 29 grudnia 2011 r., sygn. akt I OSK 2351/11, publik. CBOSA).

26 4.5. Niniejsze rozstrzygnięcie nie jest sprzeczne – wbrew twierdzeniom autora zażalenia – z poglądem wyrażanym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym w sytuacji, gdy wezwanie Sądu zostało wykonane w ten sposób, że strona lub jej pełnomocnik nadesłali kserokopie, a więc egzemplarze odpowiadające treści złożonego środka zaskarżenia, a jedynie nie poświadczono ich za zgodność z oryginałem, to jego odrzucenie byłoby dotknięte nadmiernym rygoryzmem. Podkreśla się w nim, że odrzucenie takiego pisma nie znajduje uzasadnienia w treści art. 47 § 1 w związku z art. 49 p.p.s.a., ponieważ nie ma przeszkód, żeby pismo – mimo wspomnianych niedociągnięć – mogło otrzymać prawidłowy bieg (por. wyroki NSA z dnia 23 listopada 2005 r. sygn. akt I OSK 133/05 i z dnia 8 stycznia 2016 r. sygn. akt I OSK 1676/15 oraz postanowienia: z dnia 14 lutego 2012 r. sygn. akt I OZ 84/12; z dnia 30 września 2012 r. sygn. akt II GZ 280/12 i II GZ 281/12; z dnia 3 września 2015 r. sygn. akt II GSK 1848/15; z dnia 3 marca 2015 r. sygn. akt II OZ 157/15; z dnia 21 września 2015 r., sygn. akt II OSK 1953/15ł publik. CBOSA). Prawidłowości tego poglądu nie zmienia także stanowisko przyjęte w uchwale 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2013 r. sygn. akt I OPS 13/13 (publik. ONSAiWSA z 2014 r. nr 3, poz. 39), odnoszące się do sytuacji nie dołączenia przez skarżącego prawidłowej liczby odpisów i ich załączników oraz ich złożenia po terminie zakreślonym w zarządzeniu wzywającym do usunięcia braków, a więc odmiennej od analizowanej.

27 Wskazane powyżej orzeczenia dotyczą kserokopii pisma procesowego (a zatem dokumentu zawierającego mechanicznie odwzorowany podpis). W podobnym stanie faktycznym wydano powołane przez pełnomocnika skarżącego postanowienie NSA z dnia 12 maja 2016 r., sygn. akt II OZ 455/16. Jak wynika bowiem z przedstawionego w nim stanu faktycznego, strona – będąc zobowiązaną przez sąd do nadesłania 5 egzemplarzy odpisów skargi - przesłała "jeden egzemplarz podpisany własnoręcznie i 4 jego kopie", co oznacza, że na kopiach pismach znajdował się podpis odwzorowany mechanicznie. W rozpoznawanej natomiast sprawie przesłano wydruk komputerowy zażalenia, ale bez podpisu w jakiejkolwiek formie (nawet bez wskazania, że na oryginale taki podpis się znajduje).

28 4.6. Podsumowując, załączenie wymaganej liczby odpisów zażalenia (poza zażaleniami na postanowienie w przedmiocie prawa pomocy) stanowi jeden z warunków skutecznego wniesienia tego środka zaskarżenia, a nieuzupełnienie tego braku w wyznaczonym terminie powoduje jego odrzucenie stosownie do art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. Odpisem (pisma procesowego) jest zaś taka kopia dokumentu, która wskazuje wszystkie elementy oryginału.

29 4.7. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.