Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2014 r., II FSK 409/12

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2014 r., II FSK 409/12

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jerzy Płusa, Sędzia NSA Tomasz Zborzyński (sprawozdawca), Sędzia NSA del. Zbigniew Romała, Protokolant Justyna Bluszko-Biernacka, po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2014 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej I. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 28 września 2011 r. sygn. akt I SA/Gl 359/11 w sprawie ze skargi I. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia 4 marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

2 Sygnatura akt II FSK 409/12

3 U z a s a d n i e n i e

4 Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę I.K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych.

5 Stan sprawy Sąd przedstawił w sposób następujący:

6 Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w K. dnia 3 grudnia 2010 r. wystawił przeciwko skarżącej tytuły wykonawcze, których podstawę stanowiły decyzje Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. z dnia 27 października 2010 r.; dnia 7 grudnia 2010 r. wymienionym tytułom wykonawczym nadano klauzulę skierowania ich do egzekucji, po czym dnia 23 grudnia 2010 r. dokonano zajęcia wierzytelności na rachunku bankowym skarżącej.

7 Dnia 28 grudnia 2010 r. skarżąca wniosła zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, podnosząc, że egzekwowany obowiązek nie istnieje wobec niedoręczenia i tym samym niewprowadzenia do obrotu prawnego decyzji, które stanowią jego podstawę.

8 Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w K. postanowieniem z dnia 31 stycznia 2011 r. stwierdził bezzasadność zarzutów, wskazując, że decyzje stanowiące podstawę tytułów wykonawczych zostały dnia 4 listopada 2010 r. doręczone skarżącej w trybie art. 153 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (obecnie: Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., dalej: O.p.).

9 Dyrektor Izby Skarbowej w K. postanowieniem z dnia 4 marca 2011 r. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w K., wskazując, że przesyłka zawierająca decyzje została skarżącej awizowana dnia 28 października 2010 r., a dnia 4 listopada 2010 r. skarżąca w urzędzie pocztowym odmówiła jej przyjęcia, co zgodnie z art. 153 § 2 O.p. powoduje uznanie pisma za doręczone w dniu odmowy jego przyjęcia. Odwołanie od doręczonych w ten sposób decyzji skarżąca wniosła dopiero dnia 26 listopada 2010 r., a więc z uchybieniem terminu.

10 W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca zarzuciła naruszenie art. 17 § 1, art. 18, art. 23 § 1 i § 4 pkt 1 oraz art. 34 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (obecnie: Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm., dalej: u.p.e.a.), podnosząc, że kwestia skuteczności doręczenia decyzji będzie przedmiotem oceny sądu administracyjnego w związku z zaskarżeniem postanowienia o pozostawieniu odwołania bez rozpatrzenia oraz że art. 153 O.p. nie ma zastosowania do doręczeń dokonywanych w trybie art. 148 i art. 149 O.p.; ponadto podniosła, ze nie odmówiła odebrania pisma, a jedynie oświadczyła, że zastanowi się, czy je odebrać, co potwierdza brak adnotacji na przesyłce o treści "adresat odmówił przyjęcia".

11 Uzasadniając oddalenie skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wskazał, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do samodzielnego rozstrzygania kwestii skuteczności doręczenia decyzji stanowiącej podstawę wszczęcia postępowania egzekucyjnego, toteż rozstrzygnięcie zarzutu kwestionującego istnienie obowiązku następuje w oparciu o stwierdzenie przez właściwy organ prawidłowości jej doręczenia oraz uchybienia terminu do wniesienia od niej odwołania; zaskarżenie tych rozstrzygnięć do sądu administracyjnego nie tamuje postępowania egzekucyjnego. Zarzut skarżącej, postawiony na podstawie art. 33 pkt 1 u.p.e.a., nie mógł więc być uwzględniony, skoro właściwy organ wydał postanowienie stwierdzające prawidłowość doręczenia decyzji oraz uchybienie terminu do wniesienia od niej odwołania.

12 W wywiedzionej od powyższego wyroku skardze kasacyjnej skarżąca wniosła o jego uchylenie w całości i zwrot kosztów postępowania.

13 Na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zarzuciła naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. przez nieuchylenie zaskarżonego postanowienia pomimo wydania go z naruszeniem art. 17 § 1, art. 18, art. 23 § 1 i § 4 pkt 1, art. 33 pkt 1 i art. 34 § 5 u.p.e.a., przez brak uwzględnienia zarzutu prowadzenia egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego, który został wystawiony na podstawie decyzji, które nie zostały skutecznie doręczone oraz naruszenie art. 134 § 1 P.p.s.a. polegające na braku rozpoznania skargi w granicach zaskarżenia przez brak uwzględnienia okoliczności, iż egzekucja została wszczęta na podstawie nieostatecznej i niewykonalnej decyzji organu pierwszej instancji ze względu na skuteczne wniesienie odwołania od tych decyzji.

14 W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca powołała się na okoliczność, że postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania zostało uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 30 listopada 2011 r. (III SA/Gl 236/11).

15 W piśmie procesowym stanowiącym spóźnioną odpowiedź na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

16 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

17 Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

18 Na wstępie należy zauważyć, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 30 listopada 2011 r. (III SA/Gl 236/11), uchylający postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. stwierdzające uchybienie przez skarżącą terminu do wniesienia odwołania od decyzji stanowiących podstawę wydania tytułów wykonawczych - na który powołała się skarżąca w skardze kasacyjnej – został uchylony przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 5 marca 2013 r. (I FPS 658/12). W wyroku tym Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że art. 153 O.p. przewidując skutek w postaci pozostawienia pisma w aktach sprawy jako doręczonego w przypadku odmowy jego przyjęcia, nie określa żadnego wyjątku, jeśli chodzi o sposób doręczenia – pozostawiając Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu zbadanie skutków okoliczności faktycznych w postaci "zastanawiania się" nad odebraniem pisma oraz brakiem stosownej adnotacji na kopercie. Argument przywołany przez skarżącą w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, a dotyczący wyeliminowania z obrotu prawnego rozstrzygnięcia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania, nie ostał się więc.

19 Niezależnie jednak od powyższego należy powtórzyć wywody Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do samodzielnego rozstrzygania kwestii skuteczności doręczenia decyzji stanowiącej podstawę wszczęcia postępowania egzekucyjnego, toteż rozstrzygnięcie zarzutu kwestionującego istnienie obowiązku następuje w oparciu o stwierdzenie przez właściwy organ prawidłowości jej doręczenia oraz uchybienia terminu do wniesienia od niej odwołania. Ponadto zaskarżenie tych rozstrzygnięć do sądu administracyjnego nie tamuje postępowania egzekucyjnego – niezależnie od ewentualnych skutków następczych w przypadku uchylenia przez sąd administracyjny wymienionych rozstrzygnięć organów podatkowych. Zarzut skarżącej, postawiony na podstawie art. 33 pkt 1 u.p.e.a., nie mógł więc być uwzględniony, skoro właściwy organ wydał postanowienie stwierdzające prawidłowość doręczenia decyzji oraz uchybienie terminu do wniesienia od niej odwołania.

20 Nie jest więc uzasadnione twierdzenie o naruszeniu przez organ egzekucyjny art. 17 § 1 u.p.e.a. (określającego formę rozstrzygania w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego), art. 18 u.p.e.a. (odsyłającego do stosowania w sprawach nieuregulowanych w u.p.e.a. przepisów Kodeksu postępowania egzekucyjnego), art. 23 § 1 u.p.e.a. (określającego organy sprawujące nadzór nad egzekucją administracyjną), art. 23 § 4 pkt 1 u.p.e.a. (określającego, że organy sprawujące nadzór nad egzekucją administracyjną są jednocześnie organami odwoławczymi dla postanowień wydanych przez nadzorowane organy egzekucyjne), art. 33 pkt 1 u.p.e.a. (a właściwie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. – określającego podstawy zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej) i art. 34 § 5 u.p.e.a. (określającego sposób zaskarżania postanowień w sprawie zgłoszonych zarzutów). Można wręcz odnieść wrażenie, że wymienione podstawy kasacyjne – za wyjątkiem art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. - zostały wskazane przypadkowo, bez powiązania ich z merytoryczną treścią zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. W każdym razie żaden z nich nie koresponduje z – niezasadnym – twierdzeniem o prowadzeniu egzekucji na podstawie tytułów wykonawczych wydanych na podstawie decyzji nie wprowadzonej do obrotu prawnego; z kolei zarzut naruszenia art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. dotyczący prowadzenia egzekucji pomimo nieistnienia obowiązku, jest merytorycznie bezzasadny, skoro egzekwowany obowiązek istniał. W konsekwencji nieuprawnione jest także twierdzenie o naruszeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. wskutek niedostrzeżenia naruszeń wymienionych przepisów postępowania, jako że do naruszeń tych przepisów nie doszło.

21 Chybiony jest także zarzut naruszenia art. 134 § 1 P.p.s.a. wskutek nierozpoznania skargi w granicach zaskarżenia przez brak uwzględnienia okoliczności, iż egzekucja została wszczęta na podstawie nieostatecznej i niewykonalnej decyzji organu pierwszej instancji ze względu na skuteczne wniesienie odwołania od tych decyzji. Niezależnie od dalszych, odnoszących się do tej kwestii, rozstrzygnięć administracyjnych i sądowoadministracyjnych, w dacie rozstrzygnięcia zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego (31 stycznia 2011 r.) organ egzekucyjny związany był stanowiskiem Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 30 grudnia 2010 r. o skutecznym doręczeniu skarżącej decyzji stanowiących podstawę wystawienia tytułów wykonawczych, toteż – wbrew zarzutom skargi kasacyjnej - egzekucja nie była prowadzona na podstawie decyzji nieostatecznej i niewykonalnej.

22 Konkludując Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że ponieważ żaden z zarzutów skargi kasacyjnej nie okazał się uzasadniony, skarga ta nie ma usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu na podstawie art. 184 P.p.s.a.

23 Nie zasądzono kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz strony przeciwnej, a to wobec spóźnienia odpowiedzi na skargę kasacyjną i nieobecności pełnomocnika organu podatkowego na rozprawie.