Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 stycznia 2019 r., II FSK 2433/18
wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 stycznia 2019 r., II FSK 2433/18Otwórz w aplikacji
Sentencja
1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący, Sędzia NSA Andrzej Jagiełło (spr.), Sędzia NSA Krzysztof Winiarski, Sędzia WSA (del.) Marek Olejnik, po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej D.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 10 maja 2018 r. sygn. akt I SA/Ke 87/18 w sprawie ze skargi D.K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Kielcach z dnia 10 stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 r. oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
2 II FSK 2433/18
3 UZASADNIENIE 1.1 Wyrokiem z dnia 10 maja 2018 r., sygn. akt I SA/Ke 87/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę D.K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Kielcach z dnia 10 stycznia 2018 r. w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji. 1.2 Przedstawiając stan sprawy Sąd wyjaśnił, że zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z 30 czerwca 2017 r. odmawiającą D.K. (Skarżący) uchylenia ostatecznej decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z 10 października 2016 r. określającą zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 r. z tytułu sprzedaży nieruchomości w kwocie 248.231 zł. Organ wskazał, że Skarżący zwrócił się o wznowienie postępowania zakończonego wskazaną ostateczną decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego wywodząc, że w sprawie wystąpiła przesłanka określona w art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej (dalej: O.p.), bowiem nie z własnej winy nie brał udziału w postępowaniu podatkowym. Organ wyjaśnił, że organ pierwszej instancji przed wszczęciem postępowania podatkowego ustalił miejsce zamieszkania Skarżącego w oparciu o systemy informatyczne, w tym w oparciu o dokumentację rejestracyjną, z której wynikało, że adres nie był aktualizowany przez podatnika, a wszystkie dokumenty wpływające od podatnika do organu zawierały i zawierają dane adresowe: [...]. W związku z tym wszystkie pisma wydane w postępowaniu podatkowym, w tym także postanowienie o wszczęciu postępowanie podatkowego, postanowienie wyznaczające stronie siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego oraz decyzję z 10 października 2016 r. organ wysyłał na ten adres. Z akt sprawy wynika nadto, że Skarżący 30 kwietnia 2012 r. udzielił J.O. stosownie do art. 37 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 23 listopada 2012r. Prawo pocztowe (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1113 ze zm.), pełnomocnictwa pocztowego do odbioru przesyłek listowych, w tym m.in. przesyłek poleconych i przesyłek sądowych do odwołania. Część pism kierowanych przez organ do Skarżącego odebrał pełnomocnik a część, w tym wspomniana decyzja, została doręczona w trybie zastępczym uregulowanym w art. 150 O.p. Organ uznał, że w sprawie nie wystąpiła przesłanka wznowienia postępowania wymieniona w art. 240 § 1 pkt 4 O.p., bowiem niewystarczające jest samo stwierdzenie, że podatnik nie otrzymał z organu pism i nie brał udziału w postępowaniu, ale konieczne jest wykazanie przez stronę braku z jej strony zawinienia. Podatnik powinien zatem powołać się na okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności uniemożliwiły podatnikowi odbiór korespondencji. Okoliczności takiej nie stanowi powołanie się przez podatnika na naganne i nieodpowiedzialne zachowanie J.O., tj. zaniechanie osoby trzeciej. Wszelkie zaniedbania i inne zawinione zachowania podmiotów podejmujących się oddania pisma adresatowi obciążają właściwych adresatów. Strona jako adresat pism jest zobowiązana do dochowania należytej staranności w zakresie organizacji i odbioru kierowanej do niej korespondencji, także poprzez właściwy nadzór nad czynnościami, związanymi z odbiorem tej korespondencji 1.3 W skardze na tę decyzję Skarżący zarzucił naruszenie: a) art. 122, art 180 § 1, art. 187 § 1 i art. 191 O.p. poprzez niezebranie kompletnego materiału dowodowego w sprawie, przez co niemożliwe było ustalenie stanu faktycznego sprawy i rozpatrzenie całości materiału dowodowego, a tym samym niemożliwe było prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy,
4 b) art. 210 § 4 pkt 4 O.p. poprzez jego niezastosowanie, pomimo że strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. 1.4 Sąd pierwszej instancji uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Sąd przypomniał, że zaskarżona decyzja została wydana w wyniku wznowienia postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 4 O.p. , zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Do wznowienia postępowania na tej podstawie prawnej niewystarczające jest stwierdzenie, że strona nie brała w nim udziału, ale konieczne jest też wykluczenie jej zawinienia. Konieczne jest to, aby strona wykazała brak zawinienia w związku z faktem, że nie brała udziału w postępowaniu. Zadaniem strony jest więc powołanie takich okoliczności i zdarzeń, które – mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw – uniemożliwiły jej udział w postępowaniu podatkowym. Sąd zauważył, że akt sprawy wynika , iż decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego z 10 października 2016 r., będąca przedmiotem postępowania wznowieniowego, została doręczona Skarżącemu w trybie art. 150 O.p. i stała się ostateczna. Skarżący podnosił nieprawidłowe, jego zdaniem, doręczenia mu decyzji oraz zaniedbania przy odbiorze korespondencji po stronie ustanowionego pełnomocnika pocztowego. W ocenie Sądu organy podatkowe prawidłowo uznały, że nie zaistniała podstawa aby przyjąć, że Skarżący bez własnej winy nie brał udziału w prowadzonym przez organ pierwszej instancji postępowaniu. Przesyłki kierowane były przez organ podatkowy na adres do korespondencji podany przez Skarżącego, który nie jest kwestionowany. Przesyłki były pozostawione w placówce pocztowej przez 14 dni z możliwością ich podjęcia, a zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki w urzędzie pocztowym umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Na wszystkich potwierdzeniach odbioru widnieją jednoznaczne zapisy co do dat awizowania (awizowanie dwukrotne), a na kopertach, w których znajdowały się przesyłki zwrócone organowi podatkowemu pierwszej instancji znajdują się pieczątki i adnotacje "awizowano powtórnie" wraz z datą awizowania, datą niepodjęcia w terminie przesyłki oraz datą jej zwrotu do nadawcy. Zatem wysłane w trybie art. 150 § 1, 2 i 3 O.p.: postanowienie z 13 lipca 2016 r. przedłużające termin załatwienia sprawy, pisma o złożenie wyjaśnień; postanowienie z 1 września 2017 r. dotyczące art. 200 O.p. oraz decyzja z 10 października 2016 r., uznać należy za skutecznie doręczone. Nieodejmowanie przez Skarżącego wysyłanej na jego adres korespondencji nie oznacza, że nie wywarła ona skutku doręczenia. Z akt sprawy wynika, że miał on wystarczającą wiedzę o wszczęciu i prowadzeniu przeciwko niemu postępowania podatkowego w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych w związku ze sprzedażą nieruchomości. Powinien zatem we własnym interesie dołożyć staranności, aby uniknąć przyjęcia fikcji prawnej doręczenia pisma zgodnie z art. 150 § 1, 2 i 3 O.p. Brak jakiejkolwiek inicjatywy z jego strony zmierzającej do podjęcia przesyłanej przez organ podatkowy korespondencji oraz powzięcia informacji co do stanu zainicjowanej sprawy świadczy wyłącznie o braku dołożenia należytej staranności celem skorzystania z przysługujących mu uprawnień, w tym czynnego udziału w postępowaniu. Tym samym zasadnie organ uznał, że twierdzenia Skarżącego o niezawinionym nieuczestniczeniu w postępowaniu są gołosłowne i niepoparte jakimikolwiek dowodami a wobec tego nie mogą odnieść pożądanego skutku. Zdaniem Sądu nie zasługują na uwzględnienie także te zarzuty skargi i przywołana na ich poparcie argumentacja wskazująca na zawinione działanie ustanowionego przez stronę pełnomocnika do doręczeń w osobie J.O. Analiza akt sprawy potwierdza, że pełnomocnik odebrał postanowienia: z 29 stycznia 2016 r. o wszczęciu postępowania podatkowego oraz postanowienia z 14 marca 2016 r., z 11 kwietnia 2016 r., z 13 maja 2016 r. i z 16 września 2016 r. - przedłużające termin załatwienia sprawy. Taka forma doręczenia przesyłek jest prawnie dopuszczalna, ponieważ wynika ona z art. 37 ust. 2 pkt 2 Prawa pocztowego. Skarżący udzielił bowiem pełnomocnictwa pocztowego do odbioru m.in. przesyłek sądowych od dnia 30 kwietnia 2012 r. do odwołania. Prawidłowy jest wniosek organu, że doręczenie korespondencji pełnomocnikowi ma taki sam skutek prawny jak doręczenie dokonane bezpośrednio stronie postępowania. Zatem wszystkie doręczane przesyłki na adres Skarżącego weszły do obiegu prawnego, w tym decyzja objęta wnioskiem o wznowienie postępowania. Wobec tego nie zaistniały w sprawie żadne błędy proceduralne organu pierwszej instancji, które uniemożliwiałyby Skarżącemu uczestniczenie w postępowaniu. Nie wskazał on powodów, dla których nie odbierał lub nie mógł odebrać kierowanej do niego korespondencji, czy to osobiście, czy za pośrednictwem ustanowionego pełnomocnika pocztowego. Twierdzenie, że nie wiedział o wydaniu decyzji, a w dobrej wierze czekał na jej wydanie potwierdza brak dołożenia należytej staranności w prowadzeniu własnej sprawy. Ponadto wszelkie zaniedbania ustanowionego pełnomocnika do doręczeń obciążają Skarżącego jako stronę postępowania. Zdaniem Sądu bezzasadny był w związku z tym zarzut skargi nieprzesłuchania jako świadka J.O. W tych okolicznościach brak jest zatem podstaw do przyjęcia niezawinionego braku uczestnictwa w prowadzonym postępowaniu podatkowym. Skarżący nie został pozbawiony przysługujących uprawnień, co w konsekwencji prowadzi do słusznego wniosku organów podatkowych, iż w sprawie nie wystąpiła przesłanka wznowienia postępowania określona w art. 240 § 1 pkt 4 O.p. . Tym samym nie zaistniały podstawy do uchylenia przez organ ostatecznej decyzji z 10 października 2016 r. W konsekwencji zdaniem Sądu w sprawie nie doszło do naruszenia art. 122, art 180 § 1, art. 187 § 1 i art. 191 oraz art. 240 § 1 pkt 4 O.p. 2.1 W skardze kasacyjnej od tego wyroku Skarżący, zaskarżając go w całości, na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012, poz. 270 ze zm.) dalej: p.p.s.a. zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy: 1. art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art.240 § 1 pkt 4 O.p. polegające na uznaniu zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej jako odpowiadającej przepisom prawa decyzji organu podatkowego II instancji, mimo że utrzymana w mocy tą decyzją decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 30 czerwca 2017 r. dotknięta była wadą wynikającą z art. 240 § 1 pkt 4 O.p.; 2. art. 3 w zw. z art. 134 p.p.s.a. zobowiązujących Sąd do zbadania, czy przy wydaniu zaskarżonej decyzji podatkowy organ odwoławczy nie dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, nie będąc przy tym związany granicami skargi w związku z przepisami art. 122 O.p. statuującymi zasadę prawdy obiektywnej, zobowiązującymi organ podatkowy do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym w związku z przepisami art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., zobowiązującymi Sąd do uchylenia decyzji w całości lub w części w razie stwierdzenia, że naruszenie przez organ podatkowy lub organ podatkowy odwoławczy przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przy tak sformułowanych zarzutach Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów poniesionych przed Sądem pierwszej instancji i kosztów postępowania kasacyjnego. 2.2 Organ nie złożył odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 3.1 Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
5 Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która w analizowanej sprawie nie występuje. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez jej podstawy i wnioski. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem to autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku ani prawa do domyślania się i uzupełniania argumentacji skargi kasacyjnej. Przytoczenie podstawy kasacyjnej musi więc być precyzyjne, gdyż z uwagi na związanie sądu kasacyjnego granicami skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Nie jest natomiast władny badać, czy sąd pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów. Ponadto zarzuty kasacyjne powinny zawierać uzasadnienie, a w przypadku zarzutów naruszenia przepisów procesowych, opartych na art. 174 pkt 2 p.p.s.a., także wskazanie jaki wpływ na wynik sprawy miało zarzucane uchybienie procesowe. Sąd nie może zastępować strony i precyzować czy uzupełniać przytoczone podstawy kasacyjne (por. np. wyroki NSA z 19 lutego 2009 r., sygn. akt II FSK 97/08; z 10 czerwca 2009 r., sygn. akt II FSK 241/08; z 3 listopada 2010 r. sygn. akt I FSK 1663/09; z 26 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1667/09 oraz z 10 grudnia 2010 r., sygn. akt II FSK 1387/09; wszystkie cyt. orzeczenia dost. na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W tym zakresie istotnych zmian nie wprowadziła uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09 , w której stwierdzono, że przytoczenie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, które - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 1 p.p.s.a., obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych (por. wyrok NSA z 8 czerwca 2016 r., sygn. akt I FSK 2080/14). W rozpoznawanej skardze kasacyjnej sformułowano zarzuty oparte na podstawie kasacyjnej wymienionej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. a więc naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W podstawach kasacyjnych wskazano na naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a. w z art. 240 § 1 pkt 4 O.p (pkt 1) przez uznanie, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem w sytuacji, gdy utrzymana w mocy tą decyzją decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego z 30 czerwca 2017 r. była dotknięta wadą z art. 240 § 1 pkt 4 O.p. Nadto zarzucono naruszenie art. 3 w zw. z art. 134 p.p.s.a. (pkt 2) wskazując na obowiązek sądu administracyjnego, niezwiązanego granicami skargi, zbadania czy organ odwoławczy nie dopuścił się naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania w związku z zasadą wynikającą z art. 122 O.p. oraz przepisem art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. zobowiązującym Sąd do uchylenia decyzji w razie stwierdzenia przez organy podatkowe naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wypada wobec tego przypomnieć, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Natomiast niezwiązanie granicami skargi oznacza, że sąd ma prawo, a jednocześnie obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Sąd administracyjny nie jest zatem związany granicami skargi, ale zawsze jest związany granicami sprawy, w której skarga została wniesiona i nie może swoimi ocenami prawnymi wykraczać tę sprawę. Z kolei zgodnie z § 2 przepisu Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądowym, art. 134 § 1 p.p.s.a. może stanowić usprawiedliwioną podstawę kasacyjną w sytuacji, gdy sąd administracyjny pierwszej instancji - nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - nie wyszedł poza ich granice, mimo że w danej sprawie powinien był to uczynić lub rozpoznając skargę dokonał oceny pod względem zgodności z prawem innej sprawy (w znaczeniu przedmiotowym i podmiotowym), niż sprawa rozstrzygnięta zaskarżonym aktem lub rozpoznał skargę z przekroczeniem granic danej sprawy lub nie rozpoznał istoty sprawy. Przepis ten można naruszyć wtedy, gdy strona w postępowaniu sądowym wskazywała na istotne dla sprawy uchybienia popełnione na etapie postępowania administracyjnego, bądź powołała w postępowaniu sądowym dowody, które zostały przez sąd pominięte, względnie, gdy w postępowaniu administracyjnym popełniono uchybienia na tyle istotne, a przy tym oczywiste, że bez względu na treść zarzutów sąd nie powinien był przechodzić nad nimi do porządku. W ramach zarzutu naruszenia tego przepisu, nie można natomiast kwestionować prawidłowości zajętego stanowiska i wyrażonych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku poglądów (por. wyroki NSA z dnia 17 kwietnia 2013 r., sygn. akt I GSK 1151/11; z dnia 11 września 2012 r., sygn. akt I OSK 1234/12; z dnia 10 kwietnia 2018 r., sygn. akt II OSK 284/18, z dnia 14 czerwca 2018 r., sygn. akt II FSK 1597/16 oraz z dnia 12 października 2018 r., sygn. akt II GSK 3348/16). W sformułowanych w skardze kasacyjnej zarzutach nie wskazano na czym, w ocenie jej autora, miało polegać naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a., a w przypadku drugiego z zarzutów nie wskazano także, w jakim zakresie przepis ten został naruszony (§ 1 czy § 2). Wątpliwości tych nie wyjaśnia także lektura uzasadnienia skargi kasacyjnej. Wynika z niego w istocie jedynie to, że Skarżący kwestionuje prawidłowość stanowiska Sądu, który podzielił pogląd organów podatkowych, iż postępowanie wymiarowe, zakończone ostateczną decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego z 10 października 2016 r. nie zostało dotknięte wadą wskazaną w art. 240 § 1 pkt 4 O.p. Podnosząc z kolei naruszenie art. 3 p.p.s.a. nie wskazano, której z regulacji zawartych w tym przepisie uchybił Sąd ani na czym uchybienie to polegało. Wypada zauważyć, że art. 3 § 1 p.p.s.a. jest przepisem ogólnym (ustrojowym) o charakterze kompetencyjnym, stanowiącym, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W pozostałych jednostkach redakcyjnych tego przepisu sprecyzowano zakres właściwości rzeczowej sądów administracyjnych. Przepis art. 3 p.p.s.a. określa zatem kryterium kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne i zakres ich właściwości rzeczowej. Przepis ten, określając cele działania i zakres kognicji sądów administracyjnych, w żadnej z jednostek redakcyjnych nie odnosi się, przynajmniej wprost, do obowiązku sądu w zakresie sposobu procedowania przed tym sądem (por. wyrok NSA z dnia 4 września 2008 r., sygn. akt I OSK 266/08). Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wskazywał, że naruszenie art. 3 § 1 lub § 2 p.p.s.a. ma miejsce w sytuacji, gdy sąd rozpoznający skargę uchyla się od obowiązku wykonania kontroli, o której mowa w tym przepisie, gdy wyjdzie poza zakres przedmiotowy postępowania sądowoadministracyjnego, bądź gdy zastosuje środki nieznane ustawie a okoliczność, że autor skargi kasacyjnej nie zgadza się z wynikiem kontroli sądowej (jak w niniejszej sprawie), nie oznacza naruszenia tego przepisu (por. np. wyroki NSA z dnia 5 kwietnia 2012 r., sygn. akt I OSK 1636/11, z dnia 27 kwietnia 2018 r., sygn. akt II 2761/17 oraz z dnia 18 lipca 2018 r., sygn. akt I FSK 1301/16). W świetle powyższych uwag tak skonstruowane zarzuty kasacyjne nie mogły odnieść zamierzonego skutku. Niezależnie od powyższego Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Sąd pierwszej instancji w prawidłowy sposób wywiązał się z obowiązku kontroli zgodności z prawem kwestionowanej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, wynikającego z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2012 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ) oraz art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach zakreślonych przepisem art. 134 § 1 p.p.s.a., a więc wskazanych wyżej granicach sprawy. Sąd zastosował przy tym adekwatny do wyniku tej kontroli środek. Skoro bowiem stwierdził, że kwestionowane orzeczenie nie narusza zarówno prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, to na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił. W wyczerpujących i przekonujących rozważaniach zawartych w uzasadnieniu wyroku, Sąd odniósł się do wszelkich aspektów podnoszonych przez Skarżącego oraz wynikających z akt postępowania administracyjnego okoliczności, istotnych z punktu widzenia prawidłowości kwestionowanego rozstrzygnięcia sprawy tj. zasadności odmowy uchylenia po wznowieniu postępowania kwestionowanej decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego określającej wysokość zobowiązania podatkowego za 2010 r. Sam zaś fakt, że Sąd nie podzielił argumentów Skarżącego nie oznacza , że dopuścił się naruszenia przepisów postępowania. Sąd nie miał przy tym obowiązku odnoszenia się do okoliczności, które wykraczają poza zakres sprawy w rozumieniu art. 134 § 1 p.p.s.a. Zarzuty skargi kasacyjnej stanowią w istocie polemikę ze stanowiskiem Sądu ale go skutecznie nie podważają. W świetle okoliczności sprawy należy podzielić konstatację Sądu, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa oraz argumentację prowadzącą do takiego wniosku. Kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie poddana została decyzja organu podatkowego wydana w sprawie wznowienia postępowania podatkowego. Badając legalność zaskarżonej decyzji należało zatem mieć na względzie to, że wznowienie postępowania jest trybem nadzwyczajnym, który toczy się w zakresie zbadania i oceny, czy w danej sprawie wystąpiły określone w art. 240 § 1 O.p. kwalifikowane wady procesowe, stanowiące ustawowe przesłanki wznowienia postępowania. Przedmiotem tego postępowania jest stworzenie prawnej możliwości wzruszenia ostatecznych decyzji organów podatkowych, których wydanie poprzedziło postępowanie dotknięte jedną z wad enumeratywnie wymienionych w art. 240 § 1 O.p. (por. np. wyroki NSA: z dnia 12 marca 2015 r., sygn. akt II FSK 265/13 oraz z dnia 8 marca 2016 r., sygn. akt II FSK 305/14) . Ocenie Sądu pierwszej instancji podlegały więc okoliczności, czy organ podatkowy prawidłowo ocenił wystąpienie w sprawie przesłanki z art. 240 § 1 pkt 4 O.p., na którą powoływał się Skarżący żądając wznowienia postępowania. Rozważaniu podlegały jedynie aspekty prawne wzruszenia w trybie nadzwyczajnym ostatecznej decyzji w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 r. z tytułu sprzedaży nieruchomości. Sąd pierwszej instancji prawidłowo przyjął , że dla wznowienia postępowania z powodu przesłanki wymienionej w art. 240 § 1 pkt 4 O.p. niewystarczające jest samo stwierdzenie, że strona nie brała w nim udziału, ale konieczne jest wskazanie przez stronę swego braku zawinienia. W konsekwencji strona powinna powołać się na okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw uniemożliwiły udział strony w postępowaniu podatkowym. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego słusznie Sąd pierwszej instancji uznał, że takie okoliczności w niniejszej sprawie nie wystąpiły. We wniosku o wznowienie postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 4 O.p. Skarżący nie wskazał żadnych okoliczności uzasadniających twierdzenie, że nie z własnej winy nie brał udziału w postępowaniu a jedynie podnosił argument o braku doręczenia mu kwestionowanej decyzji wymiarowej. Z kolei w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji wskazał na zawinienie J.O., któremu udzielił pełnomocnictwa pocztowego do odbioru przesyłek, także przesyłek poleconych i sądowych. Argumentację tę Skarżący podtrzymał na dalszych etapach postępowania, w tym w skardze kasacyjnej. Nie budzi wątpliwości okoliczność, że wszystkie pisma kierowane do Skarżącego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w trakcie prowadzonego postępowania podatkowego, począwszy od postanowienia o wszczęciu tego postępowania, przesyłane były na właściwy adres - wskazany przez niego w dokumentach rejestracyjnych, w dokumentach i pismach kierowanych do organu podatkowego a także w aktach notarialnych, których był stroną. Poza sporem jest także to, że Skarżący 30 kwietnia 2012 r. udzielił J.O., na podstawie art. 37 ust. 2 pkt 2 Prawa pocztowego, pełnomocnictwa pocztowego do odbioru przesyłek listowych, w tym m.in. przesyłek poleconych i przesyłek sądowych do odwołania. Część pism kierowanych przez organ do Skarżącego odebrał pełnomocnik (w tym postanowienie o wszczęciu postępowania) a część, także wspomniana decyzja organu z dnia 10 października 2016 r. w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego, została doręczona w trybie zastępczym uregulowanym w art. 150 O.p. Wszystkie te pisma zostały zatem doręczone zgodnie z przepisami o postępowaniu podatkowym. Skarżący nie zakwestionował przy tym w skardze kasacyjnej prawidłowości doręczenia kwestionowanej decyzji w trybie zastępczym. Bezsporne jest także to, że posiadał wiedzę o wszczętym i prowadzonym wobec niego postępowaniu podatkowym. Trafnie zatem Sąd pierwszej instancji zauważył, że w tej sytuacji Skarżący jako strona postępowania we własnym interesie powinien wykazać się co najmniej minimalną starannością w zapewnieniu niezakłóconego odbioru kierowanych przez organ pod prawidłowy adres pism. Udzielenie dopuszczalnego prawem pełnomocnictwa pocztowego do odbioru przesyłek w postępowaniu administracyjnym i sądowym nie zwalnia strony z obowiązku wykazania staranności w dbałości o własne interesy. Trafnie przy tym Sąd skonstatował, że ewentualne zaniedbania ze strony pełnomocnika do odbioru przesyłek obciążają stronę postępowania i nie skutkują uznaniem, że nie ponosi ona z tego powodu winy w wykonywaniu czynności procesowych (np. odbioru pisma). Powoływanie się zatem przez Skarżącego na zaniedbania ze strony J.O. w odbiorze przesyłek, nawet jeśli miało to miejsce, nie pozwala na uznanie, że w sprawie wystąpiła przesłanka wznowienia postępowania wymieniona w art. 240 § 1 pkt 4 O.p. Wypada jeszcze raz przypomnieć, że doręczenie kwestionowanej decyzji ostatecznej nastąpiło w trybie zastępczym stosownie do art. 150 O.p. Skarżący nie wskazał natomiast na takie obiektywne okoliczności i zdarzenia, które pozwoliłyby uznać, że nie z własnej winy nie brał udziału w postępowaniu podatkowym w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego za 2010 r. z tytułu sprzedaży nieruchomości . 3.2 W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., skargę kasacyjną oddalił.
Powołane przepisy
- Ordynacja podatkowa, art. 122
- Ordynacja podatkowa, art. 150 (§ 1)
- Ordynacja podatkowa, art. 187 (§ 1)
- Ordynacja podatkowa, art. 191
- Ordynacja podatkowa, art. 200
- Ordynacja podatkowa, art. 210 (§ 4)
- Ordynacja podatkowa, art. 240 (§ 1)
- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 3 (§ 1)
- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 134 (§ 1)
- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 145 (§ 1)
- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 151
- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 174
- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 183 (§ 1)
- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 184