Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 kwietnia 2005 r., FSK 1675/04

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 kwietnia 2005 r., FSK 1675/04

Tekst

TEZY

1 W przypadku złożenia skargi przez pełnomocnika działającego w imieniu osoby prawnej /art. 34 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/ przy dokonaniu pierwszej czynności, pełnomocnik był obowiązany dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo /art. 37 par. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/ oraz dokument wskazujący umocowanie osób upoważnionych do działania w imieniu tej osoby prawnej. Ratio legis tych przepisów nakazuje stosować te same zasady w przypadku składania pisma procesowego przez organ osoby prawnej jak i przez ustanowionego przez ten organ pełnomocnika.

Sentencja

2 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Bogucki, Sędziowie NSA Marian Jaździński, Jan Rudowski (sprawozdawca), Protokolant Krzysztof Kołtan, po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2005 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A. spółki z o.o. ANTUR w W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 22 marca 2004 r. sygn. akt I SA/Wr 3199/03 w sprawie ze skargi A. spółki z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za październik 2002r. 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od A. spółki z o.o. w W. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu kwotę 1.800 zł (tysiąc osiemset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego;

Uzasadnienie

3 Postanowieniem z dnia 22 marca 2004 r. Sygn. akt I SA/Wr 3199/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę A. sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za października 2002 r.

4 W motywach uzasadnienia postanowienia wskazano, iż sąd wszczyna postępowanie na podstawie skargi wniesionej przez uprawniony podmiot. Stosownie do przepisu art. 28 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) – zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. Organy, o których mowa, mają obowiązek wskazania swojego umocowania do wniesienia skargi lub do udzielenia pełnomocnictwa do jej wniesienia dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu (art. 29 p.p.s.a.).

5 W rozpoznawanej sprawie skargę wniósł radca prawny W. P. na podstawie pełnomocnictwa udzielonego przez D. J. Do pełnomocnictwa nie dołączono dokumentów, z których wynikało umocowanie D. J. do jednoosobowego ustanowienia pełnomocnictwa. Pismem z dnia 16 grudnia 2003 r. (doręczonym w dniu 22 grudnia 2003 r.) pełnomocnik strony skarżącej został wezwany do uzupełnienia w terminie 7 dni braków skargi pod rygorem jej odrzucenia, poprzez uiszczenie opłaty sądowej, dostarczenie umowy spółki i wypisu z Krajowego Rejestru Sądowego. Termin siedmiodniowy upłynął w dniu 29 grudnia 2003 r. Strona skarżąca w zakreślonym terminie uiściła należną opłatę sądową. Nie usunęła natomiast pozostałych braków formalnych skargi. W tej sytuacji wobec nieusunięcia braków formalnych skargi na mocy art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. skargę odrzucono.

6 W skardze kasacyjnej na powyższe postanowienie pełnomocnik A. sp. z o.o. wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu zarzucając naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, a w szczególności art. 28 § 1, art. 29 i art. 58 § 1 p.p.s.a.

7 W motywach skargi kasacyjnej podniesiono, że w sprawie nie zachodziły przesłanki do odrzucenia złożonej skargi. Skarga została złożona przez pełnomocnika Spółki. Pełnomocnictwo to odpowiadało wymogom określonym w art. 37 § 1 p.p.s.a. Przy dokonaniu tej czynności, wbrew wywodom Sądu pełnomocnik nie był zobowiązany do przedłożenia dokumentów zawierających umocowanie prezesa zarządu spółki do udzielenia pełnomocnictwa. Wymogi formalne pism wnoszonych w postępowaniu sądowym oraz samej skargi określone zostały w art. 46, art. 47 oraz art. 57 p.p.s.a. Wynikający z treści art. 46 § 3 p.p.s.a. wymóg dołączenia do skargi pełnomocnictwa został w rozpoznawanej sprawie spełniony. Nie istniały zatem podstawy do uzupełnienia braków formalnych skargi w tym zakresie, a tym samym brak było przesłanek faktycznych i prawnych do jej odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Ponadto wyjaśniono, że tylko występujące osobiście osoby uprawnione do działania w imieniu osoby prawnej mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności procesowej (art. 29 p.p.s.a.). Obowiązek ten nie dotyczy ustanowionego w sprawie pełnomocnika, który w myśl art. 37 § 1 p.p.s.a. obowiązany był dołączyć do akt sprawy przy pierwszej czynności procesowej pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub uwierzytelniony odpis pełnomocnictwa. Wymóg dołączenia pełnomocnictwa został w rozpoznawanej sprawie spełniony. Ponadto do skargi dołączono postanowienie Sądu Rejonowego dla Wrocławia – Fabrycznej z dnia 8 sierpnia 2002 r. potwierdzające wpis skarżącej Spółki A. sp. z o.o. do Krajowego Rejestru Sądowego zawierającego wpis organu uprawnionego do jej reprezentacji i osobę wchodzącą w skład organu – Prezesa Zarządu D. J. Osoba ta udzieliła prawidłowego pełnomocnictwa, które dołączono do skargi Spółki z dnia 27 listopada 2003 r.

8 Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

9 Skarga kasacyjna nie może być uwzględniona, gdyż nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, a w szczególności nie jest uzasadniony zarzut naruszenia przepisów postępowania art. 28 § 1, art. 29 i art. 58 § 1 p.p.s.a.

10 Podany w petitum skargi kasacyjnej zarzut naruszenia art. 58 § 1 p.p.s.a. został doprecyzowany w jej uzasadnieniu w ten sposób, iż wskazano art. 58 § 1 pkt 3 tej ustawy tj. przepis, na podstawie którego oparte zostało zaskarżone postanowienie.

11 Sąd uznał w tym wypadku, iż prawidłowe powołanie podstaw skargi kasacyjnej mogło nastąpić również przez precyzyjne wskazanie przepisów naruszonych zaskarżonym postanowieniem w jej uzasadnieniu.

12 Sformułowany w ten sposób w skardze kasacyjnej zarzut opierał się na podstawie określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Wskazano bowiem przepisy postępowania sądowoadministracyjnego stosowane w sprawie przez sąd pierwszej instancji, wskazując jednocześnie na to, iż uchybienie tym przepisom miało istotny wpływ na wynik sprawy – odrzucenie złożonej skargi powodujące, iż nie została ona rozpoznana merytorycznie. Rozpoznając sprawę w tak określonych granicach wyznaczonych przez autora skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.) nie można było jednak zgodzić się z przedstawioną w jej uzasadnieniu argumentacją.

13 Stosownie do przepisu art. 34 p.p.s.a. (odpowiednikiem tego przepisu jest art. 86 k.p.c.) strony i ich organy lub przedstawiciele ustawowi mogą działać przed sądem osobiście lub przez pełnomocników. Przepis ten ustanawia zasadę wolnego wyboru sposobu działania przed sądem administracyjnym. Zasada ta ulega ograniczeniu w postępowaniu kasacyjnym (art. 175 § 1 p.p.s.a.). W przypadku ustanowienia przez stronę pełnomocnika jest on obowiązany przy pierwszej czynności procesowej (w tym wypadku złożeniu skargi na decyzję organu podatkowego) dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa (art. 37 § 1 p.p.s.a.). Niedołączenie pełnomocnictwa do skargi stanowi brak formalny, który może być usunięty w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a. (podobnie tę kwestię reguluje art. 89 § 1 i 2 k.p.c.). Przedstawione zasady na tle rozpoznawanej sprawy nie budziły wątpliwości. Kwestią sporną natomiast było stwierdzenie przez Sąd, iż brakiem formalnym skargi było niedołączenie do pełnomocnictwa wypisu z Krajowego Rejestru Sądowego celem potwierdzenia umocowania do podpisania pełnomocnictwa w imieniu A. sp. z o.o. jednoosobowo przez Prezesa jej zarządu. Zatem istota sporu sprowadza się do istnienia podstaw do przeprowadzenia przez Sąd postępowania naprawczego z art. 49 § 1 p.p.s.a. Uznając przyjęte w tej spornej kwestii stanowisko za odpowiadające obowiązującym przepisom przypomnieć należało, że do udzielenia (podpisania) pełnomocnictwa w imieniu osoby prawnej upoważnione są osoby wchodzące w skład jej organów. Przepisy regulujące ustrój poszczególnych osób prawnych (art. 38 k.c.) wskazują kiedy do ważności podjętej czynności – a więc także udzielenia pełnomocnictwa – konieczne jest działanie dwu lub więcej osób fizycznych, jeżeli organ osoby prawnej jest kolegialny. W zakresie działania spółek kapitałowych kwestie te uregulowane zostały w przepisach art. 204 i 205 § 1, art. 372 § 1 i art. 373 § 1 k.s.h.

14 W razie wątpliwości co do umocowania osoby (osób) fizycznych działających w imieniu osoby prawnej sąd może żądać potwierdzenia na podstawie stosownych dokumentów (w tym wypadku wypisu z Krajowego Rejestru Sądowego) tego umocowania.

15 Uzupełnienie to następuje z zachowaniem zasad określonych w art. 49 § 1 p.p.s.a. Ocena, czy wniesione pismo procesowe i dołączone do tego pisma dokumenty zachowują minimum warunków formalnych pozwalających na nadanie mu prawidłowego biegu należy do przewodniczącego wydziału lub przewodniczącego posiedzenia labo sędziego sprawozdawcy. Powołany przepis znajduje zastosowanie w przypadku takich braków, które uniemożliwiają nadanie pismu strony prawidłowego biegu, tzn. wywołaniu przez pismo procesowe właściwych skutków procesowych – w tym wypadku rozpoznania skargi na decyzję organów podatkowych. Zarządzenie przewodniczącego o wezwaniu strony (lub jej pełnomocnika) do usunięcia braków formalnych powinno być sformułowane precyzyjnie tzn. jednoznacznie określać braki formalne podlegające usunięciu w tym trybie, zakreślać termin do usunięcia braków oraz określać rygor, polegający na pozostawieniu pisma w aktach sprawy bez nadania im dalszego biegu (w wypadku skargi rygor polegający na jej odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.).

16 Do tych wymogów wynikających z treści art. 49 § 1 p.p.s.a. Sąd się zastosował w rozpoznawanej sprawie. Świadczy o tym treść wezwania Sądu z dnia 16 grudnia 2003 r. skierowanego do pełnomocnika strony. Wyjaśnienie bowiem kwestii umocowania do udzielenia pełnomocnictwa mogło w tym wypadku nastąpić wyłącznie na podstawie dokumentów (wypis z Krajowego Rejestru Sądowego). Dokument taki powinien być złożony przy pierwszej czynności w postępowaniu. Za osobę uprawnioną, o której mowa w art. 28 § 1 należy bowiem uznać również pełnomocnika ustanowionego zgodnie z art. 34 p.p.s.a.

17 Skoro skarga w imieniu Spółki została złożona przez pełnomocnika (art. 34 p.p.s.a.), to przy dokonaniu pierwszej czynności pełnomocnik był obowiązany dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo (art. 37 § 1 p.p.s.a.) oraz dokumenty wskazujące umocowania osób upoważnionych do działania w imieniu Spółki (art. 28 § 1 i art. 29 p.p.s.a.). Ratio legis tych przepisów nakazuje bowiem stosować te same zasady w przypadku składania pisma procesowego przez organ osoby prawnej jak i przez ustanowionego przez ten organ pełnomocnika.

18 Niedołączenie tych dokumentów do pełnomocnictwa stanowiąc brak formalny skargi podlegało uzupełnieniu na podstawie art. 49 § 1 p.p.s.a. Skoro jednak braki w tym zakresie nie zostały uzupełnione w zakreślonym terminie to złożona skarga podlegała odrzuceniu na mocy art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Wyraźne bowiem brzmienie przepisu art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. nie pozwalało sądowi na jakikolwiek luz decyzyjny w zakresie podjętego rozstrzygnięcia. Niepodporządkowanie się pełnomocnika skarżącej Spółki do usunięcia wskazanych przez Sąd braków formalnych w zakreślonym terminie obligowało Sąd do odrzucenia skargi, co też Sąd uczynił.

19 Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 tej ustawy.