Pelnora PrawoOtwórz aplikację

Art. 1

Tekst jednolity: Dz. U. z 2026 r. poz. 538 [PDF]. Stan prawny na

Tekst odtworzony z nowelizacji może zawierać rozbieżności. Aktualny tekst: ISAP (Internetowy System Aktów Prawnych).

Art. 1.

1. Ustawa określa: #

1) zasady kształtowania polityki przestrzennej przez jednostki samorządu terytorialnego i organy administracji rządowej, #

2) zakres i sposoby postępowania w sprawach przeznaczania terenów na określone cele oraz ustalania zasad ich zagospodarowania i zabudowy #

przyjmując ład przestrzenny i zrównoważony rozwój za podstawę tych działań.

2. W planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym uwzględnia się zwłaszcza: #

1) wymagania ładu przestrzennego, w tym urbanistyki i architektury; #

1a) potrzeby zrównoważonego rozwoju; #

2) walory architektoniczne i krajobrazowe; #

3) wymagania ochrony środowiska, w tym: #

a) gospodarowania wodami, #

b) ochrony gruntów rolnych i leśnych, #

c) ochrony złóż kopalin, #

d) zmniejszania podatności na zmiany klimatu; #

4) wymagania ochrony dziedzictwa kulturowego i zabytków oraz dóbr kultury współczesnej; #

5) wymagania ochrony zdrowia oraz bezpieczeństwa ludzi i mienia, a także potrzeby osób ze szczególnymi potrzebami, o których mowa w ustawie z dnia 19 lipca 2019 r. o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami (Dz. U. z 2024 r. poz. 1411); #

6) walory ekonomiczne przestrzeni; #

7) prawo własności; #

8) potrzeby obronności i bezpieczeństwa państwa; #

9) potrzeby interesu publicznego; #

10) potrzeby w zakresie rozwoju infrastruktury technicznej, w szczególności sieci szerokopasmowych; #

11) zapewnienie udziału społeczeństwa w pracach nad sporządzaniem aktów planowania przestrzennego, w tym przy użyciu środków komunikacji elektronicznej; #

12) zachowanie jawności i przejrzystości procedur planistycznych; #

13) potrzebę zapewnienia odpowiedniej ilości i jakości wody, do celów zaopatrzenia ludności; #

14) potrzeby zapobiegania poważnym awariom i ograniczania ich skutków dla zdrowia ludzkiego i środowiska; #

15) potrzeby związane z kształtowaniem rolniczej przestrzeni produkcyjnej i rozwoju produkcji rolniczej. #

3. Ustalając przeznaczenie terenu lub określając potencjalny sposób zagospodarowania i korzystania z terenu, organ waży interes publiczny i interesy prywatne, w tym zgłaszane w postaci wniosków i uwag, zmierzające do ochrony istniejącego stanu zagospodarowania terenu, jak i zmian w zakresie jego zagospodarowania, a także analizy ekonomiczne, środowiskowe i społeczne. #

4. W przypadku sytuowania nowej zabudowy, uwzględnienie wymagań ładu przestrzennego, walorów przyrodniczych przestrzeni, efektywnego gospodarowania przestrzenią oraz walorów ekonomicznych przestrzeni następuje poprzez: #

1) kształtowanie struktur przestrzennych przy uwzględnieniu dążenia do minimalizowania transportochłonności układu przestrzennego; #

2) lokalizowanie nowej zabudowy mieszkaniowej w sposób umożliwiający mieszkańcom maksymalne wykorzystanie publicznego transportu zbiorowego jako podstawowego środka transportu; #

3) zapewnianie rozwiązań przestrzennych, ułatwiających przemieszczanie się pieszych i rowerzystów; #

4) dążenie do planowania i lokalizowania nowej zabudowy: #

a) na obszarach o w pełni wykształconej zwartej strukturze funkcjonalno-przestrzennej, w granicach jednostki osadniczej w rozumieniu art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 2003 r. o urzędowych nazwach miejscowości i obiektów fizjograficznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1443), w szczególności poprzez uzupełnianie istniejącej zabudowy, #

b) na terenach położonych na obszarach innych niż wymienione w lit. a, wyłącznie w sytuacji braku dostatecznej ilości terenów przeznaczonych pod dany rodzaj zabudowy położonych na obszarach, o których mowa w lit. a; przy czym w pierwszej kolejności na obszarach w najwyższym stopniu przygotowanych do zabudowy, przez co rozumie się obszary charakteryzujące się najlepszym dostępem do sieci komunikacyjnej oraz najlepszym stopniem wyposażenia w sieci wodociągowe, kanalizacyjne, elektroenergetyczne, gazowe, ciepłownicze oraz sieci i urządzenia telekomunikacyjne, adekwatnych dla nowej, planowanej zabudowy. #

Pokaż w całym akcie

Otwórz w aplikacji

Orzecznictwo

  1. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z , II OSK 2233/13

    …miało podstawę prawną. Stanowił ją właśnie ten przepis w zestawieniu z pozostałymi przepisami wskazanymi w skardze kasacyjnej. Przywołany w niej art. 1 ust. 2 upzp wskazuje czynniki, które winny być uwzględnione w planowaniu przestrzennym w tym między innymi wymagania ochrony środowiska (pkt 3)…

  2. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z , II OSK 1580/18

    …było, ze względu na brak spełnienia przesłanek z art.61 ust. 1 pkt 1, pkt 2, pkt 3 oraz pkt 5 u.p.z.p.; b) art. 61 ust. 1 w zw. z art. 56 w zw. z art. 1 ust. 2 w zw. z art. 2 pkt 1-4 u.p.z.p., poprzez błędną wykładnię pojęcia sąsiedztwa, która nie wzięła pod uwagę wpływu inwestycji na otoczenie w…

  3. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z , II OSK 743/17

    …jednak, że warunki zabudowy i zagospodarowania terenu ustalone w decyzji mają realizować przede wszystkim wymogi ładu przestrzennego, zgodnie z art. 1 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 u.p.z.p., to wskazane jest aby teren inwestycji określony był przy wykorzystaniu jednostek obszarowych, jakimi są działki…

  4. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z , II OSK 329/12

    …zarzutów skargi kasacyjnej zarówno o naruszeniu przez Sąd pierwszej instancji przepisów art. 9 ust. 4, art. 15 ust. 1 i art. 20 ust. 1 jak i art. 1 ust. 2 pkt 1-3 i art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717 ze zm.), a to…

  5. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z , II OSK 229/11
  6. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z , II OSK 952/10

    …że organy określając warunki zabudowy w decyzji w sposób prawidłowy zinterpretowały przepisy szczegółowe, uwzględniając zasady wynikające z art. 1 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 1 u.p.z.p. Należy podkreślić, że jeżeli w analizowanym obszarze stwierdzono występowanie zabudowy jednorodzinnej i…

  7. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z , II FSK 1489/09
  8. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z , II OSK 465/09

    …należało uznać podstawę skargi kasacyjnej opartą na zarzucie naruszenia art. 140 k.c. w związku z art. 1 ust. 2 pkt 7 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717 z późn. zm. – zwaną dalej: ustawą o planowaniu i zagospodarowaniu…

  9. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z , II OSK 1862/08

    …mogą stanowić wymagania ładu przestrzennego, w tym urbanistyki i architektury, o których mowa w art. 1 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. nr 80, poz. 717 z późn. zm.). Zagadnienia tego dotyczą zarzuty sformułowane przez stronę…

  10. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z , II OSK 1281/16

    …nie są to więc argumenty prawne przemawiające za uchyleniem wyroku Sądu I instancji. Nie zasługują na uwzględnienie zarzuty dotyczące naruszenia art. 1 ust. 2 pkt 7 w zw. z art. 21, 31 i 64 Konstytucji RP oraz art. 3 ust. 1 w zw. z art. 4 ust. 1 i art. 6 ust. 1 i 2 ustawy z 27 marca 2003 r. o…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 1 (1567)

Historia zmian

Bez zmian od 23 marca 2026 r.