Art. 42

Pokaż w całym akcie

Art. 42 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Art. 42.
1. Pracownikami kolejowymi w rozumieniu ustawy są osoby pozostające w stosunku pracy w:
1) jednostkach organizacyjnych przedsiębiorstwa „Polskie Koleje Państwowe”, z wyłączeniem biur projektów kolejowych;
2) innych jednostkach (komórkach) organizacyjnych, których pracownicy byli objęci dotychczasowymi przepisami o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników kolejowych i ich rodzin;
3) podmiotach wydzielonych z przedsiębiorstwa państwowego „Polskie Koleje Państwowe” w okresie od dnia 1 września 1999 r. do dnia wpisu spółki „Polskie Koleje Państwowe Spółka Akcyjna” do rejestru handlowego.
2. Zatrudnienie pracowników kolejowych w jednostkach (komórkach) organizacyjnych, określonych w ust. 1, zwanych dalej „kolejowymi jednostkami organizacyjnymi”, uważa się w rozumieniu ustawy za zatrudnienie na kolei.
3. Od dnia wpisu spółki „Polskie Koleje Państwowe Spółka Akcyjna” do rejestru handlowego pracownikami kolejowymi, w rozumieniu ustawy, są również pracownicy zatrudnieni w tej spółce oraz w innych podmiotach wydzielonych z tej spółki na podstawie ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego „Polskie Koleje Państwowe” (Dz. U. z 2024 r. poz. 561).

art. 42 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1749)

Orzecznictwo

1. Sąd Najwyższy, wyrok z 24 października 2013 r., II UK 127/13

   …kolejowych i ich rodzin (Dz. U. Nr 23, poz. 99 ze zm., dalej jako ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników kolejowych), podobnie jak i art. 42 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, będąc zatrudniona w jednostce organizacyjnej przedsiębiorstwa państwowego „Polskie…

2. Sąd Najwyższy, wyrok z 25 czerwca 2008 r., II UK 324/07

   …materialnego skarżąca zarzuciła naruszenie art. 6 ust. 1 pkt 9 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w związku z art. 42 ust. 1 i w związku z art. 41 ust. 4 w związku z art. 16 ust. 4 ustawy z dnia 9 listopada 2000 r. o repatriacji wskutek zastosowania…

3. Sąd Najwyższy, wyrok z 4 lutego 2008 r., I PK 218/07

   …dla pracownika kolejowego urodzonego przed dniem 1 stycznia 1949 r., z art. 42 ustawy, który określa zakres podmiotowy ustawy. Ze sformułowania art. 42, że pracownikami kolejowymi w rozumieniu ustawy są osoby pozostające w stosunku pracy w kolejowych jednostkach organizacyjnych, Sąd drugiej…

4. NSA w Warszawie (przed reformą), wyrok z 17 lipca 2003 r., II SA 1215/03

   …regulacje z ustawy o zaopatrzeniu pracowników kolejowych zostały, na okres przejściowy, przejęte do nowej ustawy emerytalno-rentowej. Przepis art. 42 nowej ustawy zawiera powtórzenie treści art. 5 ust. 1 i 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników kolejowych, określającego pojęcie…

5. Sąd Okręgowy w Gliwicach, wyrok z 9 lipca 2014 r., VIII U 103/14
6. Sąd Apelacyjny w Lublinie, wyrok z 24 lipca 2019 r., III AUa 957/18

   …Ponadto zarzucił, że zastosowanie przelicznika z art. 43 ust. 2 ustawy emerytalnej nastąpiło nieprawidłowo gdyż dokonując wykładni przepisu art. 42 ust. 2 z uwzględnieniem wnioskowania argumentum a maiori od minus należy przyjąć, że skoro pełny rok liczony jest za 14 miesięcy to niepełny rok…

7. Sąd Apelacyjny w Lublinie, wyrok z 20 grudnia 2018 r., III AUa 373/18
8. Sąd Apelacyjny w Szczecinie, wyrok z 26 kwietnia 2018 r., III AUa 417/17

   …rentowe w wysokości określonej przepisami o systemie ubezpieczeń społecznych jest opłacana przez okres sprawowania opieki. Zgodnie zaś z ust. 5 art. 42 w brzmieniu obowiązującym w dacie, w której ubezpieczona zaczęła korzystać ze świadczeń z opieki społecznej składka na ubezpieczenia emerytalne i…

9. Sąd Apelacyjny w Katowicach, wyrok z 15 marca 2018 r., III AUa 2336/17
10. Sąd Okręgowy w Olsztynie, wyrok z 31 października 2017 r., IV U 1161/17

    …z 2009 r., Nr 153, poz. 1227 ze zm) urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku emerytalnego określonego w art. 42 1b. ( 67 lat w przypadku wnioskodawcy ) i tej przesłanki skarżący bezspornie nie spełnia. Prawo do emerytury z tytułu osiągnięcia niższego wieku…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 42 (16)

Historia zmian

Bez zmian od 22 października 2025 r.