Art. 81

Pokaż w całym akcie

Art. 81 Prawa o ustroju sądów powszechnych
Art. 81.
§ 1. Za wykroczenie sędzia odpowiada tylko dyscyplinarnie, z zastrzeżeniem § 2.
§ 2. Sędzia może wyrazić zgodę na pociągnięcie go do odpowiedzialności karnej za wykroczenia, o których mowa w § 3, w trybie określonym w tym przepisie.
§ 3. W przypadku popełnienia przez sędziego wykroczenia, o którym mowa w rozdziale XI ustawy z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń (Dz. U. z 2023 r. poz. 2119), przyjęcie przez sędziego mandatu karnego albo uiszczenie grzywny, w przypadku ukarania mandatem karnym zaocznym, o którym mowa w art. 98 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. – Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz. U. z 2022 r. poz. 1124 oraz z 2023 r. poz. 1963), stanowi oświadczenie o wyrażeniu przez niego zgody na pociągnięcie go do odpowiedzialności w tej formie.
§ 4. Wyrażenie przez sędziego zgody na pociągnięcie go do odpowiedzialności karnej w trybie określonym w § 3 wyłącza odpowiedzialność dyscyplinarną.

art. 81 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 334 i 1907, z 2025 r. poz. 526, 820, 1172, 1178 i 1609 oraz z 2026 r. poz. 370)

art. 81 u.s.p.

Orzecznictwo

1. Sąd Najwyższy, wyrok z 4 kwietnia 2014 r., II CSK 407/13

   …do wyłączenia odpowiedzialności cywilnej. Takich podstaw nie stwarza również immunitet materialny przyznany w sprawach o wykroczenia ( art. 81 u.s.p.) ograniczający w tym zakresie odpowiedzialność sędziego do odpowiedzialności dyscyplinarnej, o ile czyn spełnia jednocześnie jej przesłanki…

2. Sąd Najwyższy, wyrok z 17 stycznia 2005 r., SNO 55/04

   …Zatem do zarzucanego obwinionemu przewinienia opisanego w punkcie 3 wyroku, popełnionego przed dniem 1 października 2001 r., ma zastosowanie art. 81 u.s.p. z 1985 r., który stanowi, że po upływie trzech lat od chwili czynu nie można wszcząć postępowania dyscyplinarnego, a w razie wszczęcia – ulega…

3. Sąd Najwyższy, wyrok z 13 października 2009 r., SNO 77/09

   …na temat zasad podlegania przez sędziów odpowiedzialności za wykroczenia, to jest za popełnienie drobniejszych czynów karalnych. W przepisie art. 81 u.s.p. ustanowiony został sędziowski immunitet w zakresie odpowiedzialności za wykroczenia. Sędzia nie podlega z tytułu popełnienia wykroczenia…

4. Sąd Najwyższy, uchwała z 9 kwietnia 2008 r., SNO 20/08

   …karnego. Przedawnienie dyscyplinarne w tym przypadku następowało więc według przepisów Kodeksu karnego (art. 101 i 102 k.k.). Przepis art. 81 § 2 u.s.p. z 1985 r. (tak jak art. 108 § 4 u.s.p. z 2001 r.) wiąże dłuższy okres przedawnienia przewinienia dyscyplinarnego z ustaleniem, że zawiera…

5. Sąd Najwyższy, wyrok z 26 kwietnia 2010 r., SNO 16/10

   …odstąpienie od wymierzenia kary jest możliwe w przypadku mniejszej wagi „przewinienia dyscyplinarnego lub wykroczenia”. Za taką interpretacją art. 81 u.s.p., wyrażaną również w literaturze przedmiotu (por. W. Kozielewicz: Odpowiedzialność dyscyplinarna sędziów. Komentarz, Warszawa 2005, s. 68 – 69;…

6. Sąd Najwyższy, wyrok z 8 października 2008 r., SNO 75/08

   …i rażącej obrazie prawa, oraz 2) czyny które stanowią uchybienia godności urzędu. Sędzia odpowiada także dyscyplinarnie za wykroczenia (art. 81 u.s.p.). Oczywiście możliwe 5 są też takie zachowania, które jednocześnie wyczerpują zarówno znamiona przewinienia służbowego jak i uchybienia…

7. Sąd Najwyższy, wyrok z 22 października 2007 r., SNO 74/07

   …wykroczeń, ale popełnienie przewinienia dyscyplinarnego wynikającego, czy raczej związanego z wykroczeniem (art. 107 p 1 u.s.p. w związku z art. 81 u.s.p.). Za wykroczenia sędzia odpowiada dyscyplinarnie (art. 81), jeśli stanowią one przewinienia służbowe w rozumieniu art. 107 § 1 u.s.p. Przy…

8. Sąd Najwyższy, wyrok z 12 listopada 2003 r., SNO 72/03

   …umorzył, nie orzekając „o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego”. W istocie, pomimo powołania jako podstawy prawnej umorzenia art. 81 u.s.p. z 1985 r., zastosował art. 108 § 2 u.s.p. Zasadnicza różnica między obu tymi przepisami, poza okresem przedawnienia, jest taka, że na gruncie…

9. Sąd Najwyższy, wyrok z 18 lutego 2009 r., SNO 6/09

   …III. Zastępcę Rzecznika Dyscyplinarnego Sądu Apelacyjnego, który także podniósł zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 81 u.s.p. w zw. z art. 107 § 1 u.s.p., polegającą na wadliwym przyjęciu, że sędzia odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie wykroczenia jedynie wtedy,…

10. Sąd Najwyższy, wyrok z 3 lutego 2005 r., SNO 2/05

    …1 u.s.p. w zw. z art. 90 u.s.p. w zw. z art. 109 § 1 pkt 1 u.s.p. wymierzył mu karę upomnienia, II. na podstawie art.204 § 1 u.s.p. w zw. z art.81 § 1 u.s.p. z 1985 r. umorzył postępowanie w przedmiocie przewinienia służbowego zarzuconego w pkt 2, III. uniewinnił obwinionego od zarzutu popełnienia…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 81 (28)

Historia zmian

Bez zmian od 3 kwietnia 2026 r.