Art. 159

Pokaż w całym akcie

Art. 159 Prawa o ustroju sądów powszechnych
Art. 159.
§ 1. Ławnikami nie mogą być:
1) osoby zatrudnione w sądach powszechnych i innych sądach oraz w prokuraturze;
2) osoby wchodzące w skład organów, od których orzeczenia można żądać skierowania sprawy na drogę postępowania sądowego;
3) funkcjonariusze Policji oraz inne osoby zajmujące stanowiska związane ze ściganiem przestępstw i wykroczeń;
4) adwokaci i aplikanci adwokaccy;
5) radcy prawni i aplikanci radcowscy;
6) duchowni;
7) żołnierze w czynnej służbie wojskowej;
8) funkcjonariusze Służby Więziennej;
9) radni gminy, powiatu i województwa.
§ 2. Nie można być ławnikiem jednocześnie w więcej niż jednym sądzie.

art. 159 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 334 i 1907, z 2025 r. poz. 526, 820, 1172, 1178 i 1609 oraz z 2026 r. poz. 370)

art. 159 u.s.p.

Orzecznictwo

1. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 12 października 2022 r., III OSK 4686/21

   …zakazu łączenia mandatu radnego z wykonywaniem określonych w odrębnych przepisach funkcji lub działalności. Zakaz taki wynika z art. 159 § 1 pkt 9 u.s.p., zgodnie z którym radni gminy, powiatu i województwa nie mogą być ławnikami. Jeżeli radny przed dniem wyboru wykonywał funkcję lub…

2. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 28 kwietnia 2017 r., II OSK 577/17

   …złożenia ślubowania (art. 383 § 5 K.w.). Przepisem odrębnym wskazującym na zakaz łączenia mandatu radnego gminy z funkcją ławnika jest art. 159 § 1 pkt 9 u.s.p. Mówi on jednoznacznie, że ławnikami nie mogą być radni gminy. Bezspornym w sprawie jest, że skarżąca złożyła ślubowanie na radnego Rady…

3. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 22 kwietnia 2016 r., II OSK 670/16

   …na uwadze, należy uznać za uprawniony zarzut skargi kasacyjnej naruszenia przez Sąd I instancji art. 383 § 1 pkt 5 k.w. w zw. z art. 159 § 1 pkt 9 u.s.p. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zarządzenie zastępcze Wojewody Warmińsko-Mazurskiego uznając, że przedłożony na rozprawie…

4. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 17 września 2013 r., II OSK 1813/13

   …9 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych w brzmieniu nadanym przez ustawę zmieniającą z dnia 1 lipca 2005 r. Zmiana art. 159 § 1 pkt 9 Prawa o ustroju sądów powszechnych dokonana ustawą nowelizującą z dnia 15 kwietnia 2011 r. mocą której uniemożliwiono łączenie funkcji ławnika z pełnieniem…

5. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 16 grudnia 2011 r., II OSK 2489/11
6. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 22 lutego 2013 r., II OSK 111/13

   …bez możliwości jakiegokolwiek działania skutkującego eliminację kolizji. W skardze kasacyjnej powołano się również na poprzednie zmiany przepisu art. 159 § 1 pkt 9 wprowadzone ustawą z dnia 1 lipca 2005 r. o zmianie ustawy – p.u.s.p. (Dz.U. Nr 169, poz. 1413) w której w art. 5 wprowadzono przepisy…

7. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 23 lutego 2022 r., III OSK 4221/21
8. Sąd Najwyższy, postanowienie z 2 stycznia 2002 r., V KZ 50/01

   …r., art. 115 u.s.p. z 1985 r.). Uprawnienia orzecznicze ławnika ograniczają się natomiast do jednego sądu (art. 133 § 2 u.s.p. z 1985 r. i art. 159 § 2 u.s.p. z 2001 r.). W podsumowaniu należy stwierdzić, że pogląd wiążący pojęcie „osoby uprawnionej do orzekania” z całkowitym brakiem uprawnień…

9. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrok z 11 stycznia 2013 r., VI SA/Wa 2473/11

   …względów oraz którzy kandydaci i z jakich powodów - w ocenie zespołu - nie spełniają materialnoprawnych przesłanek określonych w art. 158 i art. 159 u.s.p. Natomiast to radni w głosowaniu tajnym, po zapoznaniu się z opiniami zespołu, podejmują decyzję, czy dany kandydat powinien brać udział w…

10. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrok z 28 lutego 2018 r., II SA/Wa 833/17

    …a także którzy kandydaci i z jakich powodów - w ocenie zespołu - nie spełniają materialnoprawnych przesłanek określonych w art. 158 i art. 159 u.s.p. Jednak to radni w głosowaniu tajnym, po zapoznaniu się z opiniami zespołu, podejmują decyzję, czy dany kandydat powinien brać udział w…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 159 (22)

Historia zmian

Bez zmian od 3 kwietnia 2026 r.