Art. 155
Tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r. poz. 334 [PDF] z uwzględnieniem zmian: Dz. U. z 2024 r. poz. 1907 [PDF], Dz. U. z 2025 r. poz. 526 [PDF], Dz. U. z 2025 r. poz. 820 [PDF], Dz. U. z 2025 r. poz. 1178 [PDF], Dz. U. z 2025 r. poz. 1609 [PDF], Dz. U. z 2025 r. poz. 1172 [PDF], Dz. U. z 2026 r. poz. 370 [PDF]. Stan prawny na
Zapowiedziane zmiany wprowadzają: ustawa z dnia (Dz. U. z 2026 r. poz. 26), która w zakresie zmian tego aktu wejdzie w życie z dniem ; akt ogłoszony w Dz. U. z 2026 r. poz. 1123.
Art. 155.
§ 1. Asystent sędziego wykonuje czynności zmierzające do przygotowania spraw sądowych do rozpoznania oraz czynności z zakresu działalności administracyjnej sądów, o której mowa w art. 8 pkt 2. #
§ 1a. Na stanowisku młodszego asystenta sędziego może być zatrudniony ten, kto: #
1) jest obywatelem Rzeczypospolitej Polskiej i korzysta z pełni praw cywilnych i obywatelskich; #
2) jest nieskazitelnego charakteru; #
3) jest studentem jednolitych studiów magisterskich na kierunku prawo i ukończył trzeci rok tych studiów; #
4) ukończył 20 lat. #
§ 1b. Na stanowisku asystenta sędziego może być zatrudniony ten, kto spełnia wymagania określone w § 1a pkt 1, 2 i 4 oraz ukończył wyższe studia prawnicze w Polsce i uzyskał tytuł magistra lub zagraniczne uznane w Polsce. #
§ 1c. Na stanowisku starszego asystenta sędziego może być zatrudniony ten, kto spełnia wymagania określone w § 1a pkt 1, 2 i 4, ukończył wyższe studia prawnicze w Polsce i uzyskał tytuł magistra lub zagraniczne uznane w Polsce oraz: #
1) zajmował stanowisko młodszego asystenta sędziego lub asystenta sędziego przez co najmniej siedem lat, albo #
2) zdał egzamin sędziowski, prokuratorski, adwokacki, radcowski, notarialny albo komorniczy lub uzyskał wpis na listę adwokatów albo wpis na listę radców prawnych albo został powołany przez Ministra Sprawiedliwości na stanowisko notariusza albo na stanowisko komornika sądowego. #
§ 2. (uchylony) #
§ 2a. Nabór kandydatów następuje w drodze konkursu, który ma na celu wyłonienie kandydata o największej wiedzy i najwyższych kwalifikacjach, predyspozycjach i zdolnościach ogólnych, niezbędnych do wykonywania obowiązków asystenta sędziego. #
§ 3. Prezes sądu przed zatrudnieniem asystenta sędziego zasięga informacji o kandydacie z Krajowego Rejestru Karnego. #
§ 3a. (uchylony) #
§ 3b. (uchylony) #
§ 3c. Asystenta sędziego zatrudnia się na stanowisku: #
1) młodszego asystenta sędziego – na podstawie umowy o pracę na czas określony niedłuższy niż 33 miesiące; #
2) asystenta sędziego – na podstawie umowy o pracę na czas określony. #
§ 3d. Asystenta sędziego zatrudnionego na stanowisku młodszego asystenta sędziego, który ukończył wyższe studia prawnicze w Polsce i uzyskał tytuł magistra lub zagraniczne uznane w Polsce, przenosi się na stanowisko asystenta sędziego. #
§ 3e. Z asystentem sędziego zatrudnionym na stanowisku asystenta sędziego, który ukończył staż asystencki albo jest zwolniony z obowiązku jego odbycia, zawiera się umowę o pracę na czas nieokreślony. #
§ 3f. Asystent sędziego zatrudniony na stanowisku młodszego asystenta jest obowiązany niezwłocznie powiadomić prezesa sądu o skreśleniu z listy studentów. #
§ 4. Asystentowi sędziego przysługuje wynagrodzenie zasadnicze. Poza wynagrodzeniem zasadniczym asystentowi sędziego przysługuje dodatek za wieloletnią pracę, nagrody jubileuszowe oraz jednorazowa odprawa w razie ustania stosunku pracy w związku z przejściem na rentę z tytułu niezdolności do pracy lub emeryturę, na zasadach określonych w przepisach o pracownikach sądów i prokuratury. Na zasadach określonych w przepisach o pracownikach sądów i prokuratury asystentowi sędziego mogą być przyznane: #
1) dodatek specjalny z tytułu okresowego zwiększenia obowiązków lub powierzenia dodatkowych zadań; #
2) nagrody za szczególne osiągnięcia w pracy zawodowej. #
§ 5. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowy zakres i sposób wykonywania czynności przez asystentów sędziów, mając na uwadze zasady sprawności, racjonalności, ekonomicznego i szybkiego działania, zapewniając rzetelne wykonywanie powierzonych zadań. #
§ 6. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, minimalną i maksymalną wysokość wynagrodzenia zasadniczego asystentów sędziów zatrudnionych na stanowiskach młodszego asystenta sędziego, asystenta sędziego i starszego asystenta sędziego, biorąc pod uwagę kwalifikacje i doświadczenie zawodowe oraz rodzaj i charakter czynności wykonywanych przez asystentów sędziów. #
§ 7. (uchylony) #
§ 7a. (uchylony) #
§ 8. Do asystentów sędziów stosuje się odpowiednio przepis art. 82a § 1. #
§ 9. W sprawach nieuregulowanych w ustawie do asystentów sędziów stosuje się odpowiednio przepisy o pracownikach sądów i prokuratury. #
Art. 155 Prawa o ustroju sądów powszechnych Art. 155. § 1. Asystent sędziego wykonuje czynności zmierzające do przygotowania spraw sądowych do rozpoznania oraz czynności z zakresu działalności administracyjnej sądów, o której mowa w art. 8 pkt 2. § 1a. Na stanowisku młodszego asystenta sędziego może być zatrudniony ten, kto: 1) jest obywatelem Rzeczypospolitej Polskiej i korzysta z pełni praw cywilnych i obywatelskich; 2) jest nieskazitelnego charakteru; 3) jest studentem jednolitych studiów magisterskich na kierunku prawo i ukończył trzeci rok tych studiów; 4) ukończył 20 lat. § 1b. Na stanowisku asystenta sędziego może być zatrudniony ten, kto spełnia wymagania określone w § 1a pkt 1, 2 i 4 oraz ukończył wyższe studia prawnicze w Polsce i uzyskał tytuł magistra lub zagraniczne uznane w Polsce. § 1c. Na stanowisku starszego asystenta sędziego może być zatrudniony ten, kto spełnia wymagania określone w § 1a pkt 1, 2 i 4, ukończył wyższe studia prawnicze w Polsce i uzyskał tytuł magistra lub zagraniczne uznane w Polsce oraz: 1) zajmował stanowisko młodszego asystenta sędziego lub asystenta sędziego przez co najmniej siedem lat, albo 2) zdał egzamin sędziowski, prokuratorski, adwokacki, radcowski, notarialny albo komorniczy lub uzyskał wpis na listę adwokatów albo wpis na listę radców prawnych albo został powołany przez Ministra Sprawiedliwości na stanowisko notariusza albo na stanowisko komornika sądowego. § 2. (uchylony) § 2a. Nabór kandydatów następuje w drodze konkursu, który ma na celu wyłonienie kandydata o największej wiedzy i najwyższych kwalifikacjach, predyspozycjach i zdolnościach ogólnych, niezbędnych do wykonywania obowiązków asystenta sędziego. § 3. Prezes sądu przed zatrudnieniem asystenta sędziego zasięga informacji o kandydacie z Krajowego Rejestru Karnego. § 3a. (uchylony) § 3b. (uchylony) § 3c. Asystenta sędziego zatrudnia się na stanowisku: 1) młodszego asystenta sędziego – na podstawie umowy o pracę na czas określony niedłuższy niż 33 miesiące; 2) asystenta sędziego – na podstawie umowy o pracę na czas określony. § 3d. Asystenta sędziego zatrudnionego na stanowisku młodszego asystenta sędziego, który ukończył wyższe studia prawnicze w Polsce i uzyskał tytuł magistra lub zagraniczne uznane w Polsce, przenosi się na stanowisko asystenta sędziego. § 3e. Z asystentem sędziego zatrudnionym na stanowisku asystenta sędziego, który ukończył staż asystencki albo jest zwolniony z obowiązku jego odbycia, zawiera się umowę o pracę na czas nieokreślony. § 3f. Asystent sędziego zatrudniony na stanowisku młodszego asystenta jest obowiązany niezwłocznie powiadomić prezesa sądu o skreśleniu z listy studentów. § 4. Asystentowi sędziego przysługuje wynagrodzenie zasadnicze. Poza wynagrodzeniem zasadniczym asystentowi sędziego przysługuje dodatek za wieloletnią pracę, nagrody jubileuszowe oraz jednorazowa odprawa w razie ustania stosunku pracy w związku z przejściem na rentę z tytułu niezdolności do pracy lub emeryturę, na zasadach określonych w przepisach o pracownikach sądów i prokuratury. Na zasadach określonych w przepisach o pracownikach sądów i prokuratury asystentowi sędziego mogą być przyznane: 1) dodatek specjalny z tytułu okresowego zwiększenia obowiązków lub powierzenia dodatkowych zadań; 2) nagrody za szczególne osiągnięcia w pracy zawodowej. § 5. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowy zakres i sposób wykonywania czynności przez asystentów sędziów, mając na uwadze zasady sprawności, racjonalności, ekonomicznego i szybkiego działania, zapewniając rzetelne wykonywanie powierzonych zadań. § 6. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, minimalną i maksymalną wysokość wynagrodzenia zasadniczego asystentów sędziów zatrudnionych na stanowiskach młodszego asystenta sędziego, asystenta sędziego i starszego asystenta sędziego, biorąc pod uwagę kwalifikacje i doświadczenie zawodowe oraz rodzaj i charakter czynności wykonywanych przez asystentów sędziów. § 7. (uchylony) § 7a. (uchylony) § 8. Do asystentów sędziów stosuje się odpowiednio przepis art. 82a § 1. § 9. W sprawach nieuregulowanych w ustawie do asystentów sędziów stosuje się odpowiednio przepisy o pracownikach sądów i prokuratury.
art. 155 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 334 i 1907, z 2025 r. poz. 526, 820, 1172, 1178 i 1609 oraz z 2026 r. poz. 370)
art. 155 u.s.p.
Orzecznictwo
- Sąd Najwyższy, uchwała z , I KZP 28/09
…formalne. W świetle wymagań stawianych asystentowi sędziego i zadań przewidzianych dla niego, a sformułowanych zarówno w ustawie (art. 155 § 2 pkt 3 u.s.p.), jak i w regulaminie Sądu Najwyższego oraz w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 5 listopada 2002 r. w sprawie szczegółowego…
- Sąd Najwyższy, wyrok z , II PK 315/11
…ze zm.) i miał zastosowanie - przez art. 29 ustawy Prawa o ustroju sądów administracyjnych - także do powódki. Zgodnie z art. 155 § 2 Prawa o ustroju sądów powszechnych, w dacie zatrudniania powódki na stanowisku asystenta sędziego wystarczające było jedynie ukończenie przez kandydata na…
- Sąd Najwyższy, wyrok z , IV CNP 32/10
…16 września 1982 r. – Prawo spółdzielcze, Dz.U. z 1995 r. Nr 54, poz. 288 ze zm. – dalej: "Pr.spółdz."). W tym zakresie dawniej obowiązywały art. 155-157 u.sp.zw., a następnie art. 232-237 Pr.spółdz. Po wejściu w życie ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, przepisy art. 232 § 4 oraz art. 233,…
- Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z , II GSK 372/22
…o dopuszczenie do egzaminu sędziowskiego asystentów Sądu Najwyższego, za którym to stanowiskiem, zdaniem organu, przemawia okoliczność, iż art. 155 § 7 u.s.p. ma wyłącznie zastosowanie do asystentów sądów powszechnych oraz przez odpowiednie zastosowanie ustawy o sądach powszechnych do asystentów…
- Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z , II GSK 1834/12
…tak jak i sędzia, ma obowiązek stale podnosić kwalifikacje zawodowe, w tym uczestniczyć w szkoleniach i innych formach doskonalenia zawodowego (art. 155 § 8 usp w zw. z art. 82a usp). Ponadto praca na stanowisku asystenta sędziego (właśnie dzięki wymaganiom kwalifikacyjnym i rodzajowi czynności,…
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrok z , VI SA/Wa 1793/21
…21 czerwca 2017 r., na mocy art. 26 tej ustawy) jest zatrudniona na stanowisku asystenta sędziego i nie spełnia warunku, o którym mowa w art. 155 § 7 u.s.p. w brzmieniu dotychczasowym, lub warunku, o którym mowa w art. 15 ust. 4 ustawy zmieniającej z 2015 r., może po spełnieniu tego warunku, do…
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrok z , VI SA/Wa 1871/21
…21 czerwca 2017 r., na mocy art. 26 tej ustawy) jest zatrudniona na stanowisku asystenta sędziego i nie spełnia warunku, o którym mowa w art. 155 § 7 u.s.p. w brzmieniu dotychczasowym, lub warunku, o którym mowa w art. 15 ust. 4 ustawy zmieniającej z 2015 r., może - po spełnieniu tego warunku,…
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, wyrok z , III SA/Gd 573/10
…przewidziane w ustawie oraz w odrębnych przepisach ( art.22 § 1 pkt 2 i 3 u.s.p.). Asystent sędziego , jakim jest skarżący, zgodnie z art. 155 § 1 u.s.p. wykonuje samodzielnie czynności administracji sądowej oraz czynności przygotowania spraw sądowych do ich rozpoznania. W świetle wyżej…
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrok z , VI SA/Wa 1994/09
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, wyrok z , III SA/Lu 491/10
…sądu apelacyjnego pełniącym czynności z zakresu administracji sadowej, co wynika z art. 21 § 1 pkt 3 usp, zaś asystent sędziego zgodnie z art. 155 § 1 usp wykonuje samodzielnie czynności administracji sądowej oraz czynności przygotowania spraw sądowych do ich rozpoznania. Wobec powyższego…
Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.
Wszystkie orzeczenia przy art. 155 (17)
Historia zmian
Bez zmian od 3 kwietnia 2026 r.