Art. 12
Tekst jednolity: Dz. U. z 2026 r. poz. 614 [PDF]. Stan prawny na
Art. 12.
§ 1. Wymagania, o których mowa w art. 11 pkt 4 i 5, nie dotyczą osób, które w Rzeczypospolitej Polskiej: #
1) uzyskały tytuł naukowy profesora lub stopień naukowy doktora habilitowanego nauk prawnych; #
2) zajmowały stanowisko sędziego lub prokuratora; #
2a) zajmowały stanowisko asesora sądowego przez okres co najmniej 2 lat; #
3) wykonywały zawód adwokata lub radcy prawnego przez okres co najmniej 3 lat; #
4) co najmniej przez 3 lata zajmowały stanowisko Prezesa Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej, jej wiceprezesa lub radcy. #
§ 2. Do egzaminu notarialnego składanego przed komisją, o której mowa w art. 71b § 1 lub 2, bez odbycia aplikacji notarialnej mogą przystąpić osoby, które w Rzeczypospolitej Polskiej: #
1) posiadają stopień naukowy doktora nauk prawnych; #
2) przez okres co najmniej 4 lat w okresie niedłuższym niż 6 lat przed złożeniem wniosku o dopuszczenie do egzaminu były zatrudnione na stanowisku referendarza sądowego, starszego referendarza sądowego, asystenta prokuratora, asystenta sędziego, starszego asystenta sędziego lub były zatrudnione w Sądzie Najwyższym lub w Trybunale Konstytucyjnym i wykonywały zadania odpowiadające czynnościom asystenta sędziego; #
3) po ukończeniu wyższych studiów prawniczych przez okres co najmniej 4 lat w okresie niedłuższym niż 6 lat przed złożeniem wniosku o dopuszczenie do egzaminu wykonywały na podstawie umowy o pracę lub umowy cywilnoprawnej wymagające wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związane z czynnościami wykonywanymi przez notariusza w kancelarii notarialnej; #
4) po ukończeniu wyższych studiów prawniczych przez okres co najmniej 4 lat w okresie niedłuższym niż 6 lat przed złożeniem wniosku o dopuszczenie do egzaminu były zatrudnione w urzędach organów władzy publicznej i wykonywały wymagające wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związane ze świadczeniem pomocy prawnej na rzecz tych urzędów; #
5) po ukończeniu aplikacji legislacyjnej przez okres co najmniej 4 lat w okresie niedłuższym niż 6 lat przed złożeniem wniosku o dopuszczenie do egzaminu były zatrudnione w urzędach organów władzy publicznej lub w państwowych jednostkach organizacyjnych i wykonywały wymagające wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związane z tworzeniem projektów ustaw, rozporządzeń lub aktów prawa miejscowego; #
6) zajmują stanowisko radcy Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej; #
7) zdały egzamin sędziowski, prokuratorski, adwokacki, radcowski lub komorniczy. #
§ 2a. Do egzaminu notarialnego składanego przed komisją, o której mowa w art. 71b § 1 lub 2, bez odbycia aplikacji notarialnej mogą przystąpić również osoby, które przez okres co najmniej 4 lat w okresie niedłuższym niż 6 lat przed złożeniem wniosku o dopuszczenie do egzaminu były zatrudnione w międzynarodowym organie sądowym, w szczególności w Trybunale Sprawiedliwości Unii Europejskiej lub Europejskim Trybunale Praw Człowieka i wykonywały zadania odpowiadające czynnościom asystenta sędziego. #
§ 2b. Do egzaminu notarialnego składanego przed komisją, o której mowa w art. 71b § 1 lub 2, bez odbycia aplikacji notarialnej mogą przystąpić również osoby, które nie złożyły wniosku o powołanie na notariusza w terminie określonym w art. 14a § 1, oraz osoby, o których mowa w art. 16a § 2 i art. 76 § 4b. #
§ 3. W przypadku wykonywania pracy w niepełnym wymiarze okresy, o których mowa w § 2 pkt 2–5 i w § 2a, podlegają proporcjonalnemu wydłużeniu. #
§ 4. Osoby, o których mowa w § 2–2b, muszą spełniać wymagania przewidziane w art. 11 pkt 1–3 i 7. #
Art. 12 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie Art. 12. § 1. Wymagania, o których mowa w art. 11 pkt 4 i 5, nie dotyczą osób, które w Rzeczypospolitej Polskiej: 1) uzyskały tytuł naukowy profesora lub stopień naukowy doktora habilitowanego nauk prawnych; 2) zajmowały stanowisko sędziego lub prokuratora; 2a) zajmowały stanowisko asesora sądowego przez okres co najmniej 2 lat; 3) wykonywały zawód adwokata lub radcy prawnego przez okres co najmniej 3 lat; 4) co najmniej przez 3 lata zajmowały stanowisko Prezesa Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej, jej wiceprezesa lub radcy. § 2. Do egzaminu notarialnego składanego przed komisją, o której mowa w art. 71b § 1 lub 2, bez odbycia aplikacji notarialnej mogą przystąpić osoby, które w Rzeczypospolitej Polskiej: 1) posiadają stopień naukowy doktora nauk prawnych; 2) przez okres co najmniej 4 lat w okresie niedłuższym niż 6 lat przed złożeniem wniosku o dopuszczenie do egzaminu były zatrudnione na stanowisku referendarza sądowego, starszego referendarza sądowego, asystenta prokuratora, asystenta sędziego, starszego asystenta sędziego lub były zatrudnione w Sądzie Najwyższym lub w Trybunale Konstytucyjnym i wykonywały zadania odpowiadające czynnościom asystenta sędziego; 3) po ukończeniu wyższych studiów prawniczych przez okres co najmniej 4 lat w okresie niedłuższym niż 6 lat przed złożeniem wniosku o dopuszczenie do egzaminu wykonywały na podstawie umowy o pracę lub umowy cywilnoprawnej wymagające wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związane z czynnościami wykonywanymi przez notariusza w kancelarii notarialnej; 4) po ukończeniu wyższych studiów prawniczych przez okres co najmniej 4 lat w okresie niedłuższym niż 6 lat przed złożeniem wniosku o dopuszczenie do egzaminu były zatrudnione w urzędach organów władzy publicznej i wykonywały wymagające wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związane ze świadczeniem pomocy prawnej na rzecz tych urzędów; 5) po ukończeniu aplikacji legislacyjnej przez okres co najmniej 4 lat w okresie niedłuższym niż 6 lat przed złożeniem wniosku o dopuszczenie do egzaminu były zatrudnione w urzędach organów władzy publicznej lub w państwowych jednostkach organizacyjnych i wykonywały wymagające wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związane z tworzeniem projektów ustaw, rozporządzeń lub aktów prawa miejscowego; 6) zajmują stanowisko radcy Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej; 7) zdały egzamin sędziowski, prokuratorski, adwokacki, radcowski lub komorniczy. § 2a. Do egzaminu notarialnego składanego przed komisją, o której mowa w art. 71b § 1 lub 2, bez odbycia aplikacji notarialnej mogą przystąpić również osoby, które przez okres co najmniej 4 lat w okresie niedłuższym niż 6 lat przed złożeniem wniosku o dopuszczenie do egzaminu były zatrudnione w międzynarodowym organie sądowym, w szczególności w Trybunale Sprawiedliwości Unii Europejskiej lub Europejskim Trybunale Praw Człowieka i wykonywały zadania odpowiadające czynnościom asystenta sędziego. § 2b. Do egzaminu notarialnego składanego przed komisją, o której mowa w art. 71b § 1 lub 2, bez odbycia aplikacji notarialnej mogą przystąpić również osoby, które nie złożyły wniosku o powołanie na notariusza w terminie określonym w art. 14a § 1, oraz osoby, o których mowa w art. 16a § 2 i art. 76 § 4b. § 3. W przypadku wykonywania pracy w niepełnym wymiarze okresy, o których mowa w § 2 pkt 2–5 i w § 2a, podlegają proporcjonalnemu wydłużeniu. § 4. Osoby, o których mowa w § 2–2b, muszą spełniać wymagania przewidziane w art. 11 pkt 1–3 i 7.
art. 12 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie (Dz. U. z 2026 r. poz. 614)Otwórz w aplikacji
Orzecznictwo
- Sąd Najwyższy, wyrok z , III SZ 4/99
- Sąd Najwyższy, wyrok z , III SZ 2/99
- Sąd Najwyższy, wyrok z , III SZ 1/99
- Sąd Najwyższy, wyrok z , III RN 56/96
- NSA w Warszawie (przed reformą), wyrok z , II SA 31/95
…którzy wykonywali ten zawód co najmniej przez 3 lata. Nie ulega wątpliwości, że skarżący spełnia warunki określone w art. 11 w związku z art. 12 pkt 2 powyższej ustawy, co umożliwia mu ubieganie się o powołanie go na stanowisko notariusza. Wbrew twierdzeniom skarżącego, Minister…
- NSA w Warszawie (przed reformą), wyrok z , II SA 79/95
…notariusz". W odpowiedzi na skargę wnoszono o jej oddalenie, podkreślając, że intencje ustawodawcy były jednoznaczne: osoby wymienione w art. 12 mogą zostać notariuszem pod warunkiem spełnienia wymagań określonych w art. 11 pkt 1-3 i 7 cytowanej ustawy. Naczelny Sąd Administracyjny w…
- NSA w Warszawie (przed reformą), wyrok z , II SA 1413/94
…odbył aplikację notarialną, 5/ złożył egzamin notarialny, 6/ pracował w charakterze asesora notarialnego co najmniej 2 lata, 7/ ukończył 26 lat. Art. 12. Wymagania, o których mowa w art. 11 pkt 4-6, nie dotyczą: 1/ profesorów i doktorów habilitowanych nauk prawnych, 2/ sędziów, prokuratorów,…
- NSA w Warszawie (przed reformą), wyrok z , II SA 333/99
…które należało rozstrzygnąć w niniejszej sprawie sprowadzało się do dokonania prawidłowej wykładni treści przepisu art. 12 pkt 2 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie /Dz.U. nr 22 poz. 91/, który stanowił podstawę materialnoprawną powołania Andrzeja K. na stanowisko notariusza. W…
- NSA w Warszawie (przed reformą), wyrok z , II SA 1304/94
…notarialną, 5/ złożył egzamin notarialny, 6/ pracował w charakterze asesora notarialnego co najmniej 2 lata, 7/ ukończył 26 lat. Z kolei według art. 12 omawianej ustawy wymagania, o których mowa w art. 11 pkt 4-6, nie dotyczą profesorów i doktorów habilitowanych nauk prawnych /pkt 1/ oraz…
- NSA w Warszawie (przed reformą), wyrok z , II SA 950/95
Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.
Wszystkie orzeczenia przy art. 12 (86)
Historia zmian
Bez zmian od 28 kwietnia 2026 r.