Art. 196

Pokaż w całym akcie

Art. 196 Ordynacji podatkowej
Art. 196.
§ 1. Nikt nie ma prawa odmówić zeznań w charakterze świadka, z wyjątkiem małżonka strony, wstępnych, zstępnych i rodzeństwa strony oraz powinowatych pierwszego stopnia, jak również osób pozostających ze stroną w stosunku przysposobienia, opieki lub kurateli. Prawo odmowy zeznań trwa także po ustaniu małżeństwa, przysposobienia, opieki lub kurateli.
§ 2. Świadek może odmówić odpowiedzi na pytania, gdy odpowiedź mogłaby narazić jego lub jego bliskich wymienionych w § 1 na odpowiedzialność karną, karną skarbową albo spowodować naruszenie obowiązku zachowania ustawowo chronionej tajemnicy zawodowej.
§ 3. Przed odebraniem zeznania organ podatkowy poucza świadka o prawie odmowy zeznań i odpowiedzi na pytania oraz uprzedza o odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania.
§ 4. Minister właściwy do spraw finansów publicznych w porozumieniu z Ministrem Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, sposób sporządzania oraz przechowywania protokołów zeznań obejmujących okoliczności, na które rozciąga się obowiązek ochrony informacji niejawnych lub dochowania tajemnicy zawodowej.

art. 196 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2026 r. poz. 622, 825, 846 i 1154)

art. 196 o.p.

Orzecznictwo

1. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 21 maja 2009 r., I FSK 382/08

   …Za chybiony także należy zarzut naruszenia art. 1 § 1 i § 2 P.u.s.a., art. 3 § 1, art. 141 § 4 i art. 145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a. w zw. z art. 196 § 2 O.p. Organ odwoławczy jednoznacznie wywiódł bowiem z faktu odmowy przez P. C. na podstawie art. 196 § 2 O.p. odpowiedzi na pytanie czy faktycznie…

2. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 29 stycznia 2013 r., II FSK 854/11

   …mógł skutecznie uchylić się do przesłuchania jego osoby w charakterze świadka. Tym niemniej, w ocenie Sądu, naruszenie przez organy art. 196 § 1 Ordynacji podatkowej nie było na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przyjął zatem, że nawet w sytuacji przymuszenia świadka do składania…

3. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 6 marca 2012 r., I FSK 579/11

   …196 § 1 i 2 O.p., nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy. 5.10. Nie można się przy tym zgodzić z zarzutem naruszenia z tego powodu przez Sąd art. 196 § 1 O.p. Uwzględnić w tym zakresie należy, że A. S. złożył pisemne oświadczenie, w którym odmówił składania zeznań w charakterze świadka, z uwagi na…

4. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 20 stycznia 2016 r., II FSK 3226/13

   …konieczne jest określenie kolejności ich badania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zaaprobował przyjętą przez organy podatkowe wykładnię art. 196 § 1 O.p., której istota sprowadza się do konkluzji, że prawo do odmowy zeznań przysługuje wyłącznie osobie bliskiej strony, którą jest osoba fizyczna…

5. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 14 stycznia 2016 r., II FSK 3104/13

   …instancji, NSA odniesie się do zarzutów zawartych w skardze kasacyjnej B.K. K. Najistotniejszy i najdalej idący jest zarzut naruszenia art. 196 § 1 o.p. Zgodnie z jego treścią nikt nie ma prawa odmówić zeznań w charakterze świadka, z wyjątkiem małżonka strony, wstępnych, zstępnych i…

6. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 19 lipca 2012 r., II FSK 131/11

   …skargę kasacyjną, co zostanie przedstawione w dalszej części uzasadnienia wyroku. Natomiast zarzut naruszenia przez niezastosowanie art. 196 § 3 O.p.. jest o tyle chybiony (oczywiście bezzasadny), że przepisowi temu można uchybić jedynie przez zaniechanie organu w konkretnej sytuacji…

7. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 11 maja 2017 r., I FSK 1704/15

   …O.p. Literalnie przepisy postępowania podatkowego nie stoją na przeszkodzie, by uprawnieniem tym obejmowano zeznania osób, o jakich mowa w art. 196 § 1 O.p. Również systemowo nie można doszukać się sprzeczności pomiędzy włączeniem dowodu z zeznań brata złożonych w innym postępowaniu niż…

8. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 24 stycznia 2020 r., II GSK 1195/19

   …wezwany bowiem w charakterze świadka ma obowiązek złożyć nie wyjaśnienia, lecz zeznania, korzystając z pełni praw jakie świadkowi stwarza art. 196 o.p., co dotyczy prawa odmowy zeznań w określonych w § 1 i § 2 tego artykułu sytuacjach. Nie ma racji skarżący kasacyjnie organ, który wywodzi…

9. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 22 kwietnia 2021 r., II GSK 822/18

   …art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a., art.151 p.p.s.a., art. 141 § 4 p.p.s.a. a zwłaszcza z art. 155 § 1 o.p. i art.196 § 2 o.p. i art. 262 § 1 pkt 2 o.p. poprzez błędne uznanie, że zaskarżone postanowienie zapadło z naruszeniem art. 196 § 2 o.p., poprzez błędne…

10. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 14 lutego 2013 r., I GSK 375/12

    …Rafał, Etel Leonard, Kosikowski Cezary, Pietrasz Piotr, Popławski Mariusz, Presnarowicz Sławomir, LEX 100342). Natomiast z treści art. 196 § 1 Ordynacji podatkowej zamieszczonego jest w rozdziale 11 Działu IV tej ustawy wynika obowiązek składania zeznań w postępowaniu podatkowym, gdyż "nikt nie…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 196 (244)

Historia zmian

Bez zmian od 21 kwietnia 2026 r.