Art. 183

Pokaż w całym akcie

Art. 183 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego
Art. 183.
§ 1. Jeżeli pełnoletnia osoba niepełnosprawna potrzebuje wsparcia w prowadzeniu wszelkich spraw, spraw określonego rodzaju albo załatwieniu określonej sprawy, ustanawia się dla niej kuratora. Zakres obowiązków i uprawnień kuratora określa sąd opiekuńczy.
§ 1¹. Kurator dla osoby niepełnosprawnej jest powołany do jej reprezentowania tylko wtedy, gdy sąd tak postanowi. Sąd opiekuńczy może określić sprawę lub zakres spraw wskazanych w postanowieniu o ustanowieniu kuratora, w których jest on uprawniony do reprezentowania osoby niepełnosprawnej.
§ 1². Kuratorem może zostać ustanowiona osoba pełnoletnia, która wyraziła na to zgodę i której kwalifikacje osobiste uzasadniają przekonanie, że będzie należycie wywiązywała się z powierzonych jej obowiązków kuratora osoby niepełnosprawnej. Osoba niepełnosprawna może wskazać kandydata na kuratora.
§ 1³. Przy wyborze kuratora i określeniu zakresu jego obowiązków oraz uprawnień sąd opiekuńczy uwzględnia w szczególności sposób funkcjonowania osoby niepełnosprawnej, w tym w zakresie jej funkcji intelektualnych oraz sposobu porozumiewania się z otoczeniem.
§ 1⁴. Kurator uzgadnia z osobą niepełnosprawną sposób prowadzenia lub załatwienia spraw, o których mowa w § 1, i informuje osobę niepełnosprawną o podjętych działaniach oraz ich wynikach, tak aby mogła podejmować decyzje i działania odpowiednie do aktualnego stanu sprawy.
§ 2. Kuratelę uchyla się na żądanie osoby niepełnosprawnej, dla której była ustanowiona.

art. 183 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2026 r. poz. 236)

art. 183 k.r.o.

Orzecznictwo

1. Sąd Najwyższy, postanowienie z 25 lipca 2019 r., III CZP 16/19

   …dnia 5 kwietnia 2013 r., III CSK 222/12, nie publ.). W niniejszej sprawie, w postępowaniu opiekuńczym o ustanowienie kuratora na podstawie art. 183 § 1 k.r.o., Sąd doręczał J. R. pisma sądowe, zawiadomienia oraz odpisy orzeczeń, mimo że J. R. ze względu na stan psychiczny i umysłowy wywołany…

2. Sąd Najwyższy, postanowienie z 25 czerwca 2024 r., III CZ 97/24

   …nastąpiło w ścisłym powiązaniu z wykonywaniem przez pełnomocniczkę funkcji kuratora skarżącej jako osoby niepełnosprawnej w rozumieniu art. 183 § 1 k.r.o., wyłącznie na czas pełnienia tej funkcji przez B. K.. Istotne znaczenie ma tu oświadczenie przez uczestniczkę, że „ustanawia pełnomocnikiem…

3. Sąd Okręgowy w Kielcach, postanowienie z 24 listopada 2014 r., II Ca 1127/14

   …potrzebny jest przedstawiciel ustawowy, którego funkcja jest w sposób zasadniczy odmienna od funkcji kuratora ustanawianego w trybie art. 183§1 k.r.o. Kuratela w rozumieniu cytowanego przepisu obejmuje pomoc przy czynnościach faktycznych i prawnych związanych z codziennym życiem. Chodzi…

4. Sąd Okręgowy w Szczecinie, uzasadnienie z 23 lipca 2020 r., II Ca 1462/19

   …osoby ubezwłasnowolnionej częściowo, a jedynie kuratorem dla osoby niepełnosprawnej. Tymczasem kurator ustanowiony w trybie art. 183 § 1 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego nie jest przedstawicielem ustawowym osoby ułomnej. Z treści przepisu art. 183 § 1 k.r.o., jednoznacznie wynika, że…

5. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, wyrok z 6 maja 2009 r., IV SAB/Gl 13/09
6. Sąd Okręgowy w Olsztynie, postanowienie z 23 lutego 2017 r., IX Ca 843/16

   …potrzebny jest przedstawiciel ustawowy, którego funkcja jest w sposób zasadniczy odmienna od funkcji kuratora ustanawianego w trybie art. 183 § 1 k.r.o. Kuratela w rozumieniu cytowanego przepisu obejmuje pomoc przy czynnościach faktycznych i prawnych związanych z codziennym życiem. Chodzi…

7. Sąd Apelacyjny w Rzeszowie, postanowienie z 27 marca 2024 r., I ACa 990/23

   …kierowania swoimi sprawami, osoby z niepełnosprawnością intelektualną mogą uzyskać pomoc sądu opiekuńczego, poprzez ustanowienie kurateli z art. 183 k.r.o., bez potrzeby utraty zdolności do czynności prawnych w wyniku ubezwłasnowolnienia (por. cytowane już wyżej postanowienie Sądu Najwyższego z 6…

8. Sąd Apelacyjny w Lublinie, wyrok z 10 października 2023 r., I ACa 331/23

   …przez powódkę. To właśnie na podstawie wniosków płynących z jednej z tych opinii umożliwiono A. W. dokonanie wyboru osoby kuratora z art. 183 k.r.o., w wyniku czego nie została nim wnioskująca o to powódka, lecz pozwana K. R.. W opinii tej jednoznacznie stwierdzono, iż mimo, że A. W.…

9. Sąd Rejonowy w Grudziądzu, postanowienie z 20 lipca 2022 r., I Ns 576/20

   …i metabolizm neuronów. W dniu 28 grudnia 2017 r. J. S. złożył do sądu rodzinnego wniosek o ustanowienie dla ojca opiekuna na podstawie art. 183 k.r.o. W dniu 28 marca 2018 r. sąd rodzinny przesłuchał K. S. w miejscu jego zamieszkania. Podczas przesłuchania zeznawał on z rozeznaniem, wskazał,…

10. Sąd Rejonowy w Człuchowie, postanowienie z 5 kwietnia 2018 r., III RNs 26/18

    …wyjątków przewidzianych w ustawie, organ państwowy, który ustanowił kuratora, uchyli kuratelę, gdy odpadnie jej cel. Według zaś art. art. 183 § 2 k.r.o. kuratelę uchyla się na żądanie osoby niepełnosprawnej, dla której była ustanowiona. Uczestniczka postępowania nie złożyła wniosku o…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 183 (24)

Historia zmian

Bez zmian od 19 lutego 2026 r.