Art. 149

Pokaż w całym akcie

Art. 149 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego
Art. 149.
§ 1. Gdy wzgląd na dobro pozostającego pod opieką nie stoi temu na przeszkodzie, opiekunem małoletniego powinna być ustanowiona przede wszystkim osoba wskazana przez ojca lub matkę, jeżeli nie byli pozbawieni władzy rodzicielskiej.
§ 2. Jeżeli opiekunem nie została ustanowiona osoba wymieniona w paragrafie poprzedzającym, opiekun powinien być ustanowiony spośród krewnych lub innych osób bliskich pozostającego pod opieką albo jego rodziców.
§ 3. W braku takich osób sąd opiekuńczy zwraca się o wskazanie osoby, której opieka mogłaby być powierzona, do właściwej jednostki organizacyjnej pomocy społecznej albo do organizacji społecznej, do której należy piecza nad małoletnimi, a jeżeli pozostający pod opieką przebywa w placówce opiekuńczo-wychowawczej albo innej podobnej placówce, w zakładzie poprawczym lub w schronisku dla nieletnich sąd może się zwrócić także do tej placówki albo do tego zakładu lub schroniska.
§ 4. W razie potrzeby ustanowienia opieki dla małoletniego umieszczonego w pieczy zastępczej, sąd powierza sprawowanie opieki, przede wszystkim:
1) w przypadku umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej – rodzicom zastępczym,
2) w przypadku umieszczenia dziecka w rodzinnym domu dziecka – osobom prowadzącym ten dom,
3) w przypadku umieszczenia dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej typu rodzinnego – osobom prowadzącym tę placówkę,
4) w przypadku umieszczenia dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej: socjalizacyjnej, specjalistyczno-terapeutycznej, interwencyjnej lub regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej – osobom bliskim dziecka
w terminie 7 dni od uprawomocnienia się postanowienia o pozbawieniu władzy rodzicielskiej.
§ 5. W wypadku, o którym mowa w art. 119¹ § 1, nie stosuje się przepisów § 1, 2 i 4 pkt 4.

art. 149 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2026 r. poz. 236)

art. 149 k.r.o.

Orzecznictwo

1. Sąd Najwyższy, postanowienie z 24 listopada 2016 r., II CA 1/16

   …Pożądane jest zatem zachowanie ciągłości w wychowywaniu S.. Sprawowanie opieki powinno być połączone z wykonywaniem pieczy zastępczej (art. 149 § 4 k.r.o.). Analiza potrzeb S. F. i ocena wnioskodawcy jako sprawującego dotychczas pieczę zastępczą, a wcześniej biorącego udział w jej…

2. Sąd Najwyższy, wyrok z 29 września 2020 r., I NSNC 42/20

   …art. 98 § 2 i 3, art. 101, art. 103, art. 106, art. 109-111, art. 113, art. 114, art. 125 § 1, art. 133 § 1, art. 141-144, art. 147 oraz art. 149 § 1 k.r.o., a także w licznych przepisach innych ustaw (uchwała SN z 27 lutego 2020 r., III CZP 56/19, LEX nr 2786143). Przepisy Kodeksu rodzinnego i…

3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, wyrok z 4 lipca 2023 r., II SA/Ke 340/23

   …opiekę, jeżeli żadnemu z rodziców nie przysługuje władza rodzicielska albo jeżeli rodzice są nieznani (art. 94 § 3 K.r.o.). Zgodnie z art. 149 § 4 pkt 1 K.r.o., w razie potrzeby ustanowienia opieki dla małoletniego umieszczonego w pieczy zastępczej, sąd powierza sprawowanie opieki, przede…

4. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, wyrok z 9 lipca 2020 r., III SA/Gd 237/20

   …sprawuje opiekun. Wspólne sprawowanie opieki nad dzieckiem sąd może powierzyć tylko małżonkom (art. 146 k.r.o.). Z kolei zgodnie z art. 149 § 4 pkt 1 k.r.o., w razie potrzeby ustanowienia opieki dla małoletniego umieszczonego w pieczy zastępczej, sąd powierza sprawowanie opieki, przede…

5. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, wyrok z 9 lipca 2020 r., III SA/Gd 240/20

   …sprawuje opiekun. Wspólne sprawowanie opieki nad dzieckiem sąd może powierzyć tylko małżonkom (art. 146 k.r.o.). Z kolei zgodnie z art. 149 § 4 pkt 1 k.r.o., w razie potrzeby ustanowienia opieki dla małoletniego umieszczonego w pieczy zastępczej, sąd powierza sprawowanie opieki, przede…

6. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, wyrok z 9 lipca 2020 r., III SA/Gd 356/20

   …sprawuje opiekun. Wspólne sprawowanie opieki nad dzieckiem sąd może powierzyć tylko małżonkom ( art. 146 k.r.o.). Z kolei zgodnie z art. 149 § 4 pkt 1 k.r.o., w razie potrzeby ustanowienia opieki dla małoletniego umieszczonego w pieczy zastępczej, sąd powierza sprawowanie opieki, przede…

7. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, wyrok z 9 lipca 2020 r., III SA/Gd 357/20

   …sprawuje opiekun. Wspólne sprawowanie opieki nad dzieckiem sąd może powierzyć tylko małżonkom ( art. 146 k.r.o.). Z kolei zgodnie z art. 149 § 4 pkt 1 k.r.o., w razie potrzeby ustanowienia opieki dla małoletniego umieszczonego w pieczy zastępczej, sąd powierza sprawowanie opieki, przede…

8. Sąd Rejonowy w Legionowie, postanowienie z 3 stycznia 2020 r., III RNs 19/19

   …opieki nad ubezwłasnowolnionym całkowicie stosuje się odpowiednio przepisy o opiece nad małoletnim z zachowaniem przepisów poniższych. Natomiast art. 149 § 1 i 2 k.r.o. stanowi, iż gdy wgląd na dobro pozostającego pod opieką nie stoi temu na przeszkodzie, opiekunem małoletniego powinna być…

9. Sąd Rejonowy dla m. st. Warszawy w Warszawie, postanowienie z 21 grudnia 2016 r., VI RNs 347/16

   …w miarę możliwości z najbliższej rodziny ( spośród krewnych i innych osób bliskich) przy odpowiednim zastosowaniu wskazówek z art. 149 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Założeniem ustawodawcy było, iż to przede wszystkim osoby bliskie i krewni mogą obdarzyć osobę podlegającą opiece życzliwością…

10. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, wyrok z 15 grudnia 2016 r., III SA/Gd 915/16

    …że organ wskazując kandydata na kuratora, nie wnioskował o jego ustanowienie, a jedynie realizował obowiązek nałożony przez ustawodawcę (art.149 § 3 k.r.o.). W reasumpcji stwierdzić trzeba, że sąd nie mógł uwzględnić skargi albowiem brak było podstaw prawnych do uznania żądania skarżącej. Sąd…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 149 (19)

Historia zmian

Bez zmian od 19 lutego 2026 r.