Art. 561

Pokaż w całym akcie

Art. 561 Kodeksu postępowania cywilnego
Art. 561.
§ 1. Zezwolenia na zawarcie małżeństwa kobiecie niemającej ukończonych lat osiemnastu udziela sąd opiekuńczy na jej wniosek. Postanowienie o udzieleniu zezwolenia staje się skuteczne z chwilą uprawomocnienia się i nie może być zmienione ani uchylone.
§ 2. Zezwolenia na zawarcie małżeństwa osobie dotkniętej chorobą psychiczną albo niedorozwojem umysłowym oraz osobom powinowatym w linii prostej udziela sąd na wniosek tych osób.
§ 3. W postanowieniu o udzieleniu zezwolenia wymienia się osobę, z którą małżeństwo ma być zawarte. Przed wydaniem postanowienia rozstrzygającego taki wniosek sąd wysłucha wnioskodawcę, osobę, z którą małżeństwo ma być zawarte, oraz w razie potrzeby osoby bliskie przyszłych małżonków. Gdy chodzi o udzielenie zezwolenia osobie dotkniętej chorobą psychiczną lub niedorozwojem umysłowym, sąd zasięgnie opinii biegłego lekarza, w miarę możności psychiatry.

art. 561 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2026 r. poz. 468, 473 i 830)

art. 561 k.p.c.

Orzecznictwo

1. Sąd Najwyższy, uchwała z 9 maja 2002 r., III CZP 7/02

   …na zawarcie związku małżeńskiego osobie dotkniętej chorobą psychiczną udziela sąd na wniosek tej osoby w postępowaniu nieprocesowym (art. 561 § 2 k.p.c.). W praktyce osoba taka występuje z wnioskiem o udzielenie jej wymaganego w art. 12 § 1 k.r.o. zezwolenia, gdy została częściowo…

2. Sąd Najwyższy, uchwała z 21 grudnia 2017 r., III CZP 66/17

   …będzie go mogła zawrzeć, chyba że sąd, kierując się przesłankami określonymi w art. 12 § 1 zdanie 2 k.r.o., zezwoli na jego zawarcie (por. art. 561 § 2 k.p.c.). Konsekwentna realizacja koncepcji, że zawarcie małżeństwa jest czynnością, której osoba posiadająca ograniczoną zdolność do czynności…

3. Sąd Najwyższy, wyrok z 10 listopada 1999 r., I CKN 202/98

   …najwyższego pogląd, że okoliczności wymienione w art. 12 § 1 zd. drugie k.r.o. mogą być rozważane jedynie w postępowaniu toczącym się w trybie art. 561 § 2 kpc, na skutek wniosku osoby dotkniętej chorobą psychiczną albo niedorozwojem umysłowym 4 o udzielenie zezwolenia na zawarcie małżeństwa, a…

4. Sąd Najwyższy, postanowienie z 25 października 2012 r., IV CZ 148/12

   …dziecka za granicę (Dz. U. z 1995 r., nr 108, poz. 528, sprostowanie Dz. U. z 1999 r., nr 93, poz. 1085), w trybie postępowania nieprocesowego (art. 561-605 k.p.c.). Wobec tego w takiej sprawie - jak słusznie wskazał Sąd Okręgowy – skarga kasacyjna jest niedopuszczalna. Sąd Najwyższy w składzie…

5. Sąd Rejonowy w Opocznie, postanowienie z 21 maja 2021 r., I Ns 186/19

   …na nieruchomość objętą żądaniem wniosku w postaci budynku mieszkalnego i budynku gospodarczego. Zatem w sprawie mają zastosowanie przepisy art. 561 § 1 i § 3 k.p.c. Sąd podkreśla, że spadkodawca A. K. (4) był właścicielem nieruchomości wymienionej we wniosku jeszcze przed zawarciem związku…

6. Sąd Rejonowy Szczecin-Centrum w Szczecinie, zarządzenie z 26 lipca 2018 r., XI GC 1044/17

   …pozostaje do wartości rzeczy bez wady (§3). Kupujący nie może odstąpić od umowy, jeżeli wada jest nieistotna (§4). Stosownie do treści art. 561 § 1 k.p.c. Jeżeli rzecz sprzedana ma wadę, kupujący może żądać wymiany rzeczy na wolną od wad albo usunięcia wady. Sprzedawca jest obowiązany wymienić…

7. Sąd Rejonowy w Głogowie, postanowienie z 16 stycznia 2017 r., III RNs 164/16

   …przyjmuje leki, przebywa w (...) od grudnia 2015 r. Sąd zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią § 2 art. 561 kpc zezwolenia na zawarcie małżeństwa osobie dotkniętej chorobą psychiczną albo niedorozwojem umysłowym oraz osobom powinowatym w linii prostej…

8. Sąd Rejonowy w Gorlicach, wyrok z 28 czerwca 2016 r., I C 103/14

   …powyższej analizy Sąd przyjął, że powód skutecznie od umowy odstąpił i zasadnie wezwał pozwanego do zwrotu ceny. Dlatego przy zastosowaniu art. 561, 560 oraz art. 494 k.p.c. orzekł jak w pkt I. Odsetek powód domagał się od dnia 07.12.2013r., ponieważ oświadczenie o odstąpieniu z dnia…

9. Sąd Najwyższy, postanowienie z 10 czerwca 2011 r., V CSK 450/10

   …między rodzicami a dziećmi (art. 579 k.p.c.), mieszczącej się przedmiotowo w sferze spraw z zakresu prawa rodzinnego, opiekuńczego i kurateli (art. 561 - 605 k.p.c.). Z mocy art. 5191 § 2 k.p.c. w sprawach z zakresu prawa rodzinnego, opiekuńczego i kurateli skarga kasacyjna przysługuje tylko w…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 561 (9)

Historia zmian

Bez zmian od 24 marca 2026 r.