Art. 338

Pokaż w całym akcie

Art. 338 Kodeksu postępowania cywilnego
Art. 338.
§ 1. Uchylając lub zmieniając wyrok, któremu nadany został rygor natychmiastowej wykonalności, sąd na wniosek pozwanego orzeka w orzeczeniu kończącym postępowanie o zwrocie spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia lub o przywróceniu poprzedniego stanu.
§ 2. Przepis paragrafu poprzedzającego nie wyłącza możliwości dochodzenia w osobnym procesie naprawienia szkody poniesionej wskutek wykonania wyroku.

art. 338 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2026 r. poz. 468, 473 i 830)

art. 338 k.p.c.

Orzecznictwo

1. Sąd Najwyższy, uchwała z 11 lipca 2012 r., II PZP 1/12

   …stało się możliwe nie tylko w razie uchylenia lub zmiany nieprawomocnego wyroku, któremu nadano rygor natychmiastowej wykonalności (art. 338 § 1 k.p.c.), ale także w razie uchylenia lub zmiany prawomocnego wyroku w następstwie wznowienia postępowania (art. 415 k.p.c.) lub rewizji…

2. Sąd Najwyższy, wyrok z 10 czerwca 2005 r., II CK 712/04

   …restytucyjnego w zarzutach od nakazu zapłaty. Orzekające w sprawie Sądy uznały taki wniosek za dopuszczalny poprzez analogiczne zastosowanie art. 338 k.p.c., którego naruszenie skarżący także zarzucał. W ocenie Sądu Najwyższego, zastosowanie per analogiam art. 338 k.p.c. w postępowaniu toczącym…

3. Sąd Najwyższy, wyrok z 6 czerwca 2001 r., V CKN 1240/00

   …praktyka dopuszczająca możliwość zgłoszenia wniosku restytucyjnego w postępowaniu przed sądem drugiej instancji, pomimo usytuowania art. 338 k.p.c. wśród przepisów regulujących postępowanie pierwszoinstancyjne. (...) Mieszany charakter restytucji wymaga – w zakresie podstaw i zasad…

4. Sąd Najwyższy, postanowienie z 25 lutego 2010 r., II PZ 3/10

   …odwoławczego, którego nie ma w procedurze, czyli apelacji od wyroku sądu drugiej instancji orzekającego o zwrocie świadczenia na podstawie art. 338 § 1 k.p.c. Uważa takie rozwiązanie za nieprawidłowe, gdyż apelacja w tej sytuacji winna być dopuszczalna niezależne od tego czy sprawa podlega…

5. Sąd Najwyższy, wyrok z 25 kwietnia 2014 r., II PK 200/13

   …natychmiastowej wykonalności, bez wniosku o zwrot spełnionego świadczenia, wyklucza wydanie orzeczenia restytucyjnego z urzędu na podstawie art. 338 k.p.c. Przepis ten wymaga złożenia przez pozwanego wniosku o zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia lub przywrócenie do poprzedniego…

6. Sąd Najwyższy, wyrok z 12 lutego 2010 r., I CSK 374/09

   …orzeczenia o ogłoszeniu upadłości”. Zdaniem skarżącego, za takim stanowiskiem miałaby przemawiać wykładnia logiczna a contrario przepisu art. 338 § 2 k.p.c. w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Tymczasem przepis art. 338 k.p.c. reguluje skutki prawne uchylenia rygoru natychmiastowej wykonalności…

7. Sąd Najwyższy, postanowienie z 10 lutego 2012 r., II PK 180/11

   …wykonania wyroku. Nadto, obowiązek sądu polegający na orzeczeniu o zwrocie spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia jest uregulowany w art. 338 k.p.c., zgodnie z którym, uchylając lub zmieniając wyrok, któremu nadany został rygor natychmiastowej wykonalności, sąd na wniosek pozwanego orzeka…

8. Sąd Najwyższy, wyrok z 11 lutego 2016 r., II PK 344/14

   …nieujawnioną podstawę prawną i nieznane motywy uzasadnienia wyroku Sądu drugiej instancji w zaskarżonej części (art. 328 § 2 w związku z art. 338 § 1 k.p.c.). Sąd ten nie wskazał żadnych poddających się weryfikacji kasacyjnej podstaw prawnych ani nie uzasadnił oddalenia restytucyjnego wniosku…

9. Sąd Najwyższy, uchwała z 26 kwietnia 2006 r., III CZP 125/05

   …do szkody powstałej w wyniku wydania nieprawomocnego wyroku zaopatrzonego w rygor natychmiastowej wykonalności obowiązywał i obowiązuje art. 338 § 2 k.p.c., który stanowi, że sąd uchylając lub zmieniając taki wyrok może na wniosek pozwanego orzec o restytucji, co nie wyłącza możliwości…

10. Sąd Najwyższy, wyrok z 22 marca 2006 r., III CSK 30/06

    …niewykonanych, zamiennych i dodatkowych. Regulacja dotycząca orzekania o zwrocie spełnionego świadczenia lub o przywróceniu poprzedniego stanu (art. 338, art. 39815 § 1, art. 39816 k.p.c. i art. 415 k.p.c.) jest niepełna, w związku z tym wywołuje wątpliwości interpretacyjne przy jej stosowaniu.…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 338 (257)

Historia zmian

Bez zmian od 24 marca 2026 r.