Art. 1

Pokaż w całym akcie

Art. 1 Kodeksu postępowania cywilnego
Art. 1. Kodeks postępowania cywilnego normuje postępowanie sądowe w sprawach ze stosunków z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego oraz prawa pracy, jak również w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych oraz w innych sprawach, do których przepisy tego Kodeksu stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy cywilne).

art. 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2026 r. poz. 468, 473 i 830)

art. 1 k.p.c.

Orzecznictwo

1. Sąd Najwyższy, uchwała z 12 marca 2003 r., III CZP 85/02

   …nie mogą powstawać stosunki cywilnoprawne, lecz wyłącznie administracyjnoprawne. W orzecznictwie Sądu Najwyższego, w związku z interpretacją art. 1 k.p.c., podkreśla się, że sprawa ma charakter sprawy cywilnej, jeżeli treść łączących strony stosunków prawnych, obejmująca ich wzajemne prawa i…

2. Sąd Najwyższy, uchwała z 27 czerwca 2007 r., III CZP 152/06

   …drogi sądowej – nie może poprzestać na stwierdzeniu, że sprawa przedstawiona do rozstrzygnięcia nie jest sprawą cywilną w rozumieniu art. 1 k.p.c., lecz zobowiązany jest także wskazać sąd, dla którego właściwości rozpoznanie tej sprawy zostało ustawowo zastrzeżone. Co więcej, stwierdził…

3. Sąd Najwyższy, uchwała z 8 czerwca 2010 r., II PZP 5/10

   …jak dalece wcześniejszy i jakimi przesłankami przy ustaleniu tego okresu należy się kierować. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 k.p.c., sprawami cywilnymi są sprawy ze stosunków z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego oraz prawa pracy, jak również sprawy z zakresu…

4. Sąd Najwyższy, uchwała z 17 grudnia 2002 r., III CZP 76/02

   …postanowienia z dnia 19 marca 1999 r., II CKN 984/98 (OSNC 1999, nr 10, poz. 180) Sąd Najwyższy przyjął, że ocena danej sprawy na tle art. 1 k.p.c. zależy przede wszystkim od przedmiotu procesu oraz wskazanego przez stronę powodową stanu faktycznego. Te elementy bowiem konkretyzują…

5. Sąd Najwyższy, uchwała z 6 lipca 2011 r., II PZP 1/11

   …powyższego unormowania jest niemożność uznania spraw wynikających ze stosunku służbowego policjanta za sprawy cywilne w rozumieniu art. 1 k.p.c., dla których dochodzenia przewidziana jest - zgodnie z art. 2 k.p.c. - droga postępowania cywilnego. Według poglądów doktryny, konstrukcja…

6. Sąd Najwyższy, uchwała z 5 października 2001 r., III CZP 46/01

   …ustawie, skierowane przeciwko Fundacji „Polsko-Niemieckie Pojednanie”, ma charakter sprawy cywilnej w znaczeniu, jakie temu terminowi nadaje art. 1 k.p.c. Ustawodawca niemiecki w ustawie z dnia 2 sierpnia 2000 r. nie przyjął odpowiedzialności prawnej (cywilnej) Niemiec i niemieckich firm za czyny…

7. Sąd Najwyższy, uchwała z 23 lutego 2005 r., III CZP 85/04

   …umorzeniu postępowania oddłużeniowego podlegałaby kontroli w drodze sądowoadministracyjnej. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: (...) Na tle art. 1 k.p.c. należy rozróżnić dwa rodzaje spraw cywilnych, tj. sprawy cywilne w znaczeniu materialnym, wynikające ze stosunków z zakresu prawa cywilnego,…

8. Sąd Najwyższy, uchwała z 20 kwietnia 2006 r., III CZP 20/06

   …sprawie dopuszczalności drogi sądowej wymaga stwierdzenia, że jest to sprawa cywilna w znaczeniu materialnym albo w znaczeniu formalnym (art. 1 k.p.c.) oraz że nie istnieje przepis szczególny, wyłączający w danej sprawie kompetencję sądów powszechnych (art. 2 § 3 k.p.c.). Niedopuszczalność…

9. Sąd Najwyższy, uchwała z 26 września 2002 r., III CZP 48/02

   …sprawie dopuszczalna jest droga sądowa, konieczne jest wyjaśnienie, czy jest to sprawa cywilna (w znaczeniu materialnym lub formalnym – art. 1 k.p.c.) oraz czy istnieje przepis szczególny, wyłączający w danej sprawie drogę sądową. W pierwszej zatem kolejności rozważenia wymaga kwestia…

10. Sąd Najwyższy, postanowienie z 19 grudnia 2003 r., III CK 319/03

    …10 tematów, co stanowi warunek zaliczenia studium podyplomowego i przedstawienia pracy dyplomowej”, nie jest sprawą cywilną w rozumieniu art. 1 k.p.c. Dokonana przez Sądy obydwu instancji ocena żądania powoda i wywołanej tym żądaniem sprawy jest więc trafna. Oczywiście, oceny tej nie mogą…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 1 (1888)

Historia zmian

Zmiany od 24 marca 2026 r.

1. 8 lipca 2026 r.: zmiana brzmienia tekst z tego dnia