Pelnora PrawoOtwórz aplikację

Art. 242

Tekst jednolity: Dz. U. z 2026 r. poz. 1307 [PDF]. Stan prawny na

Art. 242.

§ 1. Jeżeli w części ogólnej niniejszego kodeksu używa się określenia „skazany”, odpowiednie przepisy mają zastosowanie także do tymczasowo aresztowanego oraz do sprawcy, wobec którego zastosowano środek zabezpieczający. #

§ 1a. Jeżeli niniejszy kodeks używa w znaczeniu ogólnym określenia „skazany”, należy przez to rozumieć również ukaranego karą orzeczoną za wykroczenie lub karą porządkową oraz osobę, wobec której zastosowano środek przymusu skutkujący pozbawienie wolności. #

§ 2. Jeżeli niniejszy kodeks używa w znaczeniu ogólnym określenia „oskarżony”, należy przez to rozumieć również podejrzanego. #

§ 3. Jeżeli niniejszy kodeks używa w znaczeniu ogólnym określenia „kara pozbawienia wolności”, należy przez to rozumieć również zastępczą karę pozbawienia wolności, karę aresztu wojskowego, karę aresztu lub zastępczą karę aresztu, karę porządkową oraz środek przymusu skutkujący pozbawienie wolności, chyba że ustawa stanowi inaczej. #

§ 3a. Użyte w niniejszym kodeksie określenie „zakład karny” oznacza także oddział zakładu karnego w areszcie śledczym, a określenie „areszt śledczy” oznacza także oddział aresztu śledczego w zakładzie karnym. #

§ 4. Określenie „sąd” bez bliższego sprecyzowania oznacza sąd powszechny lub wojskowy określony w art. 3 § 1, z tym zastrzeżeniem, że przepisy art. 6 § 1, art. 7, art. 8 § 2, art. 9 § 3 i 4, art. 10, art. 11 § 1, art. 13, art. 15 oraz art. 18–24 stosuje się odpowiednio do sądu penitencjarnego lub innego sądu właściwego na podstawie niniejszego kodeksu. #

§ 4a. Określenie „dyrektor” oznacza również zastępcę dyrektora aresztu śledczego lub zakładu karnego, a także funkcjonariusza lub pracownika zakładu karnego lub aresztu śledczego, który został upoważniony do zastępowania dyrektora zakładu karnego lub aresztu śledczego podczas jego nieobecności. #

§ 5. Użyte w niniejszym kodeksie określenie „przeciętne miesięczne wynagrodzenie pracowników” oznacza przeciętne wynagrodzenie miesięczne w poprzednim kwartale, obowiązujące od pierwszego dnia następnego miesiąca po ogłoszeniu przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski” do celów emerytalno-rentowych. #

§ 5a. Użyte w niniejszym kodeksie określenie „minimalne wynagrodzenie za pracę” oznacza minimalne wynagrodzenie ustalone na podstawie przepisów odrębnych. #

§ 6. Przez pojęcie nadzoru nad korespondencją rozumie się otwarcie listu i sprawdzenie jego zawartości. #

§ 7. Przez pojęcie cenzury korespondencji rozumie się zapoznawanie się z treścią pisma oraz usunięcie części jego tekstu lub uczynienie go nieczytelnym. #

§ 8. Przez pojęcie zatrzymania korespondencji rozumie się nieprzekazanie jej adresatowi i dołączenie do akt osobowych skazanego. #

§ 8a. Użyte w niniejszym kodeksie określenie „korespondencja urzędowa” oznacza korespondencję z organami i przedstawicielem, o których mowa w art. 8a § 3. #

§ 9. Przez pojęcie nadzoru nad widzeniem rozumie się zapewnienie porządku w czasie jego trwania. #

§ 10. Przez pojęcie kontroli rozmowy w trakcie widzenia, rozmowy telefonicznej lub rozmowy za pomocą innych środków łączności rozumie się zapoznawanie się z jej treścią oraz możliwość jej przerwania lub utrwalenia. #

§ 11. (uchylony) #

§ 11a. Użyte w niniejszym kodeksie określenie „osoba kontrolowana” oznacza skazanego lub tymczasowo aresztowanego, który: #

1) jest poddany kontroli pobieżnej lub kontroli osobistej; #

2) przebywa w kontrolowanych celach i pomieszczeniach; #

3) posiada lub do którego należą kontrolowane paczki, przedmioty i bagaże; #

4) jest przewożony kontrolowanym pojazdem do i z miejsca zatrudnienia poza zakładem karnym lub aresztem śledczym; #

5) przebywa w kontrolowanym miejscu pracy poza terenem zakładu karnego lub aresztu śledczego. #

§ 12. Użyte w niniejszym kodeksie określenia „kościół”, „inny związek wyznaniowy” należy rozumieć jako kościół, inny związek wyznaniowy o ustawowo uregulowanej sytuacji prawnej. #

§ 12a. Użyte w niniejszym kodeksie określenie „substancja psychoaktywna” oznacza alkohol, środki odurzające, substancje psychotropowe, ich prekursory, środki zastępcze lub nowe substancje psychoaktywne. #

§ 13. Przez użyte w art. 91 pkt 7, art. 92 pkt 9 oraz w art. 139 § 3 i 4 określenie „w roku” należy rozumieć okres 12 miesięcy poprzedzających dzień rozpoczęcia korzystania z kolejnej przepustki lub zezwolenia na opuszczenie zakładu karnego. #

§ 14. Przez użyte w niniejszym kodeksie określenia „zakład pracy” i „podmiot zatrudniający” należy rozumieć pracodawcę jako jednostkę organizacyjną zatrudniającą pracowników. #

§ 15. Przez pojęcie wynagrodzenia przypadającego skazanemu rozumie się kwotę, pozostałą po dokonaniu potrąceń z wynagrodzenia przysługującego składek na ubezpieczenie społeczne, kwoty na Fundusz Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej i kwoty na Fundusz Aktywizacji Zawodowej Skazanych oraz Rozwoju Przywięziennych Zakładów Pracy, stanowiącą podstawę do naliczenia zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych. #

§ 16. Przez pojęcie przedmiotów niedozwolonych rozumie się: #

1) przedmioty, które mogą utrudniać prawidłowy tok postępowania karnego; #

2) przedmioty, które mogą utrudniać realizację ustalonego porządku wewnętrznego obowiązującego w zakładzie karnym lub areszcie śledczym; #

3) przedmioty niebezpieczne, które mogą stanowić zagrożenie dla bezpieczeństwa zakładu karnego lub aresztu śledczego lub osób w nich przebywających, w tym broń, amunicję lub materiały wybuchowe; #

4) środki łączności, dokumenty, środki pieniężne, przedmioty wartościowe i inne przedmioty, których skazany lub tymczasowo aresztowany nie może posiadać w zakładzie karnym lub areszcie śledczym poza depozytem; #

5) przedmioty, których posiadanie jest niezgodne z prawem. #

Pokaż w całym akcie

Otwórz w aplikacji

Orzecznictwo

  1. Sąd Najwyższy, uchwała z , I KZP 17/05

    …się”. Podobnej techniki legislacyjnej ustawodawca użył w przepisach art. 223 § 3 i § 5 k.k.w., a odmiennej, lecz równie jasnej w art. 242 § 1 k.k.w. 5 Poza powyższymi przypadkami Kodeks karny kilkakrotnie posługuje się terminem „skazany” bez jakiegokolwiek dookreślenia, przy czym…

  2. Sąd Najwyższy, uchwała z , I KZP 18/13

    …miejscowej sądu penitencjarnego z aktualnym (podkr. – SN) miejscem pobytu skazanego (tymczasowo aresztowanego, oskarżonego, podejrzanego – art. 242 § 1 i 2 k.k.w.), w sytuacji, gdy z powodów nie tylko procesowych osoba taka, po wydaniu decyzji przez podmiot określony w art. 7 § 1 k.k.w. w zw.…

  3. Sąd Najwyższy, uchwała z , I KZP 30/09

    …że brak jest w Kodeksie karnym wykonawczym przepisu określającego, co należy rozumieć pod pojęciem grzywny, analogicznego do przepisu art. 242 § 3 k.k.w. znajdującego się w rozdziale XXI Kodeksu karnego wykonawczego zatytułowanym „Objaśnienie wyrażeń ustawowych”, z którego wynika, że jeżeli…

  4. Sąd Najwyższy, postanowienie z , IV KK 641/21

    …Zażalenie na to postanowienie wniósł obrońca ukaranego D. B., zarzucając: obrazę prawa materialnego tj. art. 65a § 1 k.k.w. w związku z art. 242 § 3 k.k.w. polegające na bezzasadnym przyjęciu, iż możliwym jest jedynie wstrzymanie wykonania zastępczej kary pozbawienia wolności, podczas gdy…

  5. Sąd Apelacyjny w Krakowie, postanowienie z , II AKz 458/22

    …z jej odbywania, nadal jednak możliwe jest zastosowanie wobec niego instytucji przerwy w wykonaniu kary (art. 153 § 1 i 2 k.k.w. w zw. z art. 242 § 3 k.k.w.), udzielenie mu – biorąc pod uwagę łączny wymiar kar (t. IV, k. 574-575) – zezwolenia na odbywanie ich w systemie dozoru elektronicznego…

  6. Sąd Rejonowy Poznań-Stare Miasto w Poznaniu, wyrok z , I C 361/19

    …kto był zobowiązany do zapewnienia odpowiedniej czystości i dezynfekcji cel. Warunki osadzenia: P. odzieży. Zgodnie z art. 111 k.k.w. w zw. z art. 242 § 1 i § 3a k.k.w. skazany lub tymczasowo aresztowany otrzymuje do użytku, z zakładu karnego lub aresztu śledczego, odpowiednią do pory roku…

  7. Sąd Apelacyjny w Katowicach, wyrok z , V ACa 159/18

    …i innymi organami państwowymi nie podlega cenzurze, nadzorowi oraz zatrzymaniu i powinna być bezzwłocznie przekazywana do adresata. Zgodnie z art. 242 § 6 i 7 k.k.w. przez pojęcie nadzoru nad korespondencją rozumie się otwarcie listu i sprawdzenie jego zawartości, a przez pojęcie cenzury…

  8. Sąd Apelacyjny w Katowicach, wyrok z , V ACa 808/17

    …są zgodnie z § 8 § 3 k.k.w. rozmowy telefoniczne m.in. z obrońcą, pełnomocnikiem będącym adwokatem lub radcą prawnym. Natomiast zgodnie z art. 242 § 10 k.k.w. przez pojęcie kontroli rozmowy telefonicznej rozumie się zapoznanie się z jej treścią oraz możliwość jej przerwania lub utrwalenia. W…

  9. Sąd Apelacyjny w Warszawie, wyrok z , II AKa 239/17

    …należy, że zgodnie z art. 1 k.k.w. wykonywanie kar porządkowych odbywa się według przepisów kodeksu karnego wykonawczego. Zgodnie z art. 242 § 3 k.k.w., jeżeli kodeks używa w znaczeniu ogólnym określenia „ kara pozbawienia wolności”, należy przez to rozumieć również karę porządkową. Zgodnie…

  10. Sąd Apelacyjny w Katowicach, wyrok z , I ACa 696/14

    …powołanymi na podstawie ratyfikowanych przez Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych dotyczących ochrony praw człowieka. Zgodnie z art. 242 § 7 k.k.w. przez pojęcie cenzury korespondencji rozumie się zapoznawanie się z treścią pisma oraz usunięcie części jego tekstu lub uczynienie go…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 242 (27)

Historia zmian

Bez zmian od 1 stycznia 2026 r.