Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 6 grudnia 2016 r., IV SA/Wr 450/16
wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 6 grudnia 2016 r., IV SA/Wr 450/16
Sentencja
1 |Sygn. akt IV SA/Wr 450/16 | | , , [pic], , WYROK, , W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ, , , Dnia 6 grudnia 2016 r., , , Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, w składzie następującym:, Przewodniczący:, , Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków (sprawozdawca), , Sędziowie:, Sędzia NSA Henryk Ożóg, Sędzia WSA Lidia Serwiniowska, , , Protokolant:, sekretarz sądowy Aneta Januszkiewicz, , , po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 6 grudnia 2016 r., sprawy ze skargi W. Ł., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G., z dnia [...] września 2016 r., nr [...], w przedmiocie skierowania do domu opieki społecznej, , uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji., , , , , , ,
Uzasadnienie
2 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G. decyzją z dnia [...] września 2016 r. Nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.) oraz art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2016 r., poz. 930), po rozpatrzeniu odwołania W.Ł., od decyzji wydanej przez działającą z upoważnienia Burmistrza Miasta P. Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z [...] lipca 2016 r., nr [...], o skierowaniu W. Ł. do Domu Pomocy Społecznej w J., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
3 W uzasadnieniu podano, że opisaną wyżej decyzją z [...] lipca 2016 r., skierowano W.Ł. do Domu Pomocy Społecznej w J. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wyjaśnił, że skarżąca z powodu stanu zdrowia jest osobą wymagającą całodobowej opieki i wymaga opieki innych osób, a usługi opiekuńcze nie rozwiązują problemu. Stąd też zaistniała potrzeba skierowania do domu pomocy społecznej.
4 W. Ł. pismem z 8 sierpnia 2016 r. wniosła odwołanie od powyższej decyzji. W odwołaniu wyraziła niezadowolenie ze skierowania do Domu Pomocy Społecznej w J.
5 W piśmie z 12 sierpnia 2016 r. skierowanym bezpośrednio do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. zainteresowana oświadczyła, że zadowoliłoby ją, gdyby w domu pomocy społecznej otrzymała pokój jednoosobowy. Natomiast w odpowiedzi na pismo organu odwoławczego z 23 sierpnia 2016 r. w piśmie z 30 sierpnia 2016 r. poprosiła jednak o skierowanie jej do Domu Pomocy Społecznej w J.
6 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G. rozpoznając sprawę zważyło, co następuje:
7 Przesłanki uprawniające do skierowania danej osoby do domu pomocy społecznej, określone zostały w art. 54 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2016 r., poz. 930). W myśl art. 54 ust. 1 ustawy osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Zgodnie z art. 54 ust. 2 ustawy osobę kieruje się do domu pomocy społecznej odpowiedniego typu, zlokalizowanego jak najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej, chyba że okoliczności sprawy wskazują inaczej. Na podstawie art. 59 ust. 1 ustawy decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Z tych przepisów wynika więc, że prowadząc postępowanie w sprawie skierowania danej osoby do domu pomocy społecznej organ administracji publicznej zobowiązany jest ocenić stan zdrowia tej osoby oraz możliwości korzystania przez nią z usług opiekuńczych. Innymi słowy podstawą skierowania do domu pomocy społecznej jest ustalenie, że dana osoba wymaga całodobowej opieki (z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności), nie może samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu i opieka nie może być jej zapewniona w formie usług opiekuńczych. Podnieść przy tym należy, że prawo do skierowania do domu pomocy społecznej przysługiwać może nie tylko osobie niemogącej samodzielnie funkcjonować w życiu codziennym i wymagającej całodobowej opieki z powodu niepełnosprawności, ale również osobie niemogącej samodzielnie funkcjonować w życiu codziennym i wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku lub z powodu choroby. Oznacza to tym samym, że organ pomocy społecznej prowadząc dane postępowanie powinien dokonać oceny wszystkich wskazanych wyżej przesłanek, por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 19 stycznia 2011 r., sygn. akt IV SA/Wr 556/10, czy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 marca 2011 r., sygn. akt VIII SA/Wa 1085/10.
8 Z akt rozpoznawanej sprawy wynika, że podaniem z 13 lipca 2016 r. W. Ł. zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. o umieszczenie w domu pomocy społecznej. Z ustaleń faktycznych poczynionych przez organ pierwszej instancji, w tym z zaświadczenia lekarskiego z 17 lipca 2016 r., wynika, że W.Ł., urodzona [...] r., wymaga stale całodobowej opieki. Orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS nr [...] z 13 listopada 2008 r. W.Ł. została uznana za trwale całkowicie niezdolną do pracy. W. Ł. ma swój własny dochód z tytułu renty w wysokości 787,23 zł miesięcznie, gospodaruje samodzielnie, a warunki, w jakich mieszka nie pozwalają na zaspokojenie jej potrzeb bytowych.
9 Powyższe ustalenia faktyczne pozwalają na stwierdzenie, że odwołująca się nie może samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, wymaga pomocy drugiej osoby i jest zgodne z jej interesem skierowanie do domu pomocy społecznej, o co zresztą wnosi.
10 W tych warunkach Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji.
11 Skargę na powyższą decyzję wniosła W. Ł.
12 Podała, że:
13 Zaskarżoną decyzją została skierowana do domu pomocy społecznej przeznaczonego dla osób przewlekle somatycznie chorych.
14 Jest to niezgodne z prawem.
15 Zgodnie z art. 54 ust. 2 ustawy osobę kieruje się do domu pomocy społecznej odpowiedniego typu.
16 Lekarz w zaświadczeniu z dnia 14 lipca 2016 r. wskazał profil domu opieki – dom pomocy społecznej dla osób niepełnosprawnych fizycznie.
17 Pisała, wyrażając swoje oburzenie i niezadowolenie ze skierowania do DSP w J., motywując go tym, że nie otrzyma 1 osobowego pokoju; opisywała jak zachowują się osoby przewlekle somatycznie chore.
18 Nie można wśród takich osób w jednym pokoju mieszkać.
19 Po drugie pracownicy Ośrodka rozmawiają ze skarżącą jakby była somatycznie chora.
20 Na pytania dotyczące np. windy – nie ma odpowiedzi tylko krzyki. Podobnie reakcja jest na pytanie o łazienkę i balustrady.
21 Śmiał się również dyrektor, później wyszedł z pokoju. Jeszcze tam nie mieszka a już ją nie szanują, co będzie później.
22 Nie chce zamieszkać w DPS w J. z dwóch powodów, że:
23 1) nie dostanie pokoju 1 osobowego,
24 2) "wydzierają się" na skarżącą gdy zadaje logiczne pytania – traktują ją jak głupią.
25 Ponadto oświadczyli, że przyjadą do domu aby zawieść skarżącą do DPS, teraz oświadczyli, że nie muszą.
26 Traktują skarżącą jak "śmiecia" a jest skarżąca "wyżej wykształcona od nich wszystkich".
27 Nie posiadają kultury osobistej, powinni wstydzić się swojego zachowania. Jest osobą samotną – dlatego "jeżdżą mi po głowie". Prosi o skierowanie do DPS "[...]" poza kolejką. Ludzie w tragicznych warunkach nie mieszkają, mogę poczekać. W DPS "[...]" są tylko 1 osobowe pokoje. Wniosła o uchylenie decyzji MOPS i skierowanie do DPS "[...]" w J. G.. "To nie przeszkadza, że nie jest z J. G., MOPS mogą się dogadać."
28 W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie a uzasadniając swoje stanowisko powołał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.
29 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
30 Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, a więc polega na weryfikacji organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego.
31 Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270). Oznacza to między innymi, że sąd nie może w ocenie zgodności zaskarżonej decyzji z prawem ograniczyć się jedynie do zarzutów sformułowanych w skardze, ale także powinien wadliwości kontrolowanego aktu podnieść z urzędu.
32 Kontrola zaskarżonej decyzji przeprowadzona według wskazanych wyżej zasad daje podstawy do uznania, że przy jej wydaniu doszło do naruszenia prawa.
33 Przypomnieć należy, że przedmiotem kontroli jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia 5 września 2016 r., która to utrzymała w mocy decyzję Burmistrza Miasta P. – Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z dnia [...] lipca 2016 r. [...], o skierowaniu W. Ł. do Domu Pomocy Społecznej w J.
34 Podstawę prawną powyższych decyzji stanowił art. 54 i art. 61 ustawy z dnia 12 czerwca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 163 ze zm.).
35 Pierwszy z wymienionych przepisów mówi, ż osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej (ust. 1). Osobę, o której mowa w ust. 1, kieruje się do domu pomocy społecznej odpowiedniego typu, zlokalizowanego jak najbliżej miejsca zamieszkania, osoby kierowanej z zastrzeżeniem ust. 2a, chyba, że okoliczności sprawy wskazują inaczej, po uzyskaniu zgody tej osoby lub jej przedstawiciela ustawowego na umieszczenie w domu pomocy społecznej (ust. 2).
36 W przypadku gdy przewidywany termin oczekiwania na umieszczenie w domu pomocy społecznej danego typu zlokalizowanym najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej wynosi ponad 3 miesiące, osobę, o której mowa w ust. 1 kieruje się na jej wniosek do domu pomocy społecznej tego samego typu zlokalizowanego jak najbliżej miejsca zamieszkiwania osoby kierowanej, w którym przewidywany termin oczekiwania na umieszczenie jest krótszy niż 3 miesiące (ust. 2a).
37 Powołany wyżej art. 61 ustawy o pomocy społecznej określa opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej. Ponieważ w tym zakresie nie ma żadnych kwestii spornych, Sąd pomija powyższy przepis.
38 Istotny jest natomiast dla powstałego w sprawie sporu art. 56 i art. 56a powołanej ustawy.
39 Pierwszy z nich określa rodzaje domów pomocy i mówi, że w zależności od tego, dla kogo są przeznaczone, dzielą się na następujące typy domów dla:
40 1) osób w podeszłym wieku;
41 2) osób przewlekle somatycznie chorych;
42 3) osób przewlekle psychicznie chorych;
43 4) dorosłych niepełnosprawnych intelektualnie;
44 5) dzieci i młodzieży niepełnosprawnych intelektualnie;
45 6) osób niepełnosprawnych fizycznie.
46 Art. 56a u.p.s. określa funkcję domu pomocy społecznej i stanowi, że może być on prowadzony w jednym budynku łącznie dla:
47 1) osób w podeszłym wieku oraz osób przewlekle somatycznie chorych;
48 2) osób przewlekle somatycznie chorych oraz osób niepełnosprawnych fizycznie;
49 3) osób w podeszłym wieku oraz osób niepełnosprawnych fizycznie;
50 4) osób dorosłych niepełnosprawnych intelektualnie oraz dzieci i młodzieży niepełnosprawnych intelektualnie (ust. 1).
51 ust. 2. Typy domów pomocy społecznej mogą być łączone w inny sposób niż określony w ust. 1 pod warunkiem usytuowania każdego z nich w odrębnym budynku.
52 ust. 3. W przypadkach, o których mowa w ust. 1 i 2, dom pomocy społecznej świadczy usługi na poziomie obowiązującego standardu odpowiednio do każdego typu domów.
53 Skarga a także odwołanie zawierają dwa zarzuty. Jeden odnoszący się do – według skarżącej – niewłaściwego zachowania się personelu domu opieki, do którego skarżąca została skierowana, drugi dotyczy typu domu, do którego została skierowana i warunków jakie są w tym domu. W związku z tym ostatnim zarzutem zainteresowana zgłasza zarzut braku windy, łazienki przy pokoju, twierdzi, że przybywają tam osoby somatycznie chore rozumiejąc pod tym pojęciem – jak wynika z kontekstu tych pism – osoby chore psychicznie, niepełnosprawne intelektualnie, i wnosi o przyznanie – przydzielenie pokoju jednoosobowego.
54 Jeśli idzie o pierwszy zarzut należy stwierdzić, że szczególnie w domach opieki społecznej, w których znajdują się osoby starsze, chore, niepełnosprawne wymagane jest zrozumienie, cierpliwość i szacunek ale kontrola w tym przedmiocie należy do odpowiednich władz sprawujących nadzór nad domem opieki społecznej.
55 Sąd nie ma również wpływu i nie może decydować, gdyż nie daje mu do tego podstawy żaden przepis o tym, czy pensjonariusz otrzyma pokój jednoosobowy czy też musi zamieszkać z inną osobą, jak również, nie ma możliwości określać standardu domów opieki.
56 Organizację i świadczenie usług przez te ośrodki określa między innymi art. 55 ustawy o pomocy społecznej. Mówi on, że domy pomocy społecznej świadczą usługi bytowe, opiekuńcze wspomagające i edukacyjne na poziomie obowiązującego standardu w zakresie i formach wynikających z indywidualnych potrzeb osób w nim przebywających.
57 Organizacja domu opieki społecznej, zakres poziomu świadczonych usług uwzględnia w szczególności wolność, intymność, godność i poczucie bezpieczeństwa mieszkańców domu oraz stopień ich fizycznej i psychicznej sprawności.
58 Jak wynika z powyższego przepisu domy opieki społecznej powinny z definicji być odpowiednio wyposażone i odpowiadać odpowiednim standardom, niezbędnym dla potrzeb osób, które w nim przebywają.
59 Z tej to między innymi przyczyny ustawodawca w art. 56 i art. 56a mówi o rodzajach domów pomocy i możliwości ich prowadzenia w jednym budynku.
60 W tym też zakresie zaistniała wątpliwość w jakim domu opieki została umieszczona skarżąca.
61 Wprawdzie w aktach sprawy administracyjnej znajduje się decyzja Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P., z której wynika, że skarżąca została skierowana do domu pomocy społecznej przeznaczonego dla osób przewlekle somatycznie chorych – ale skarżąca zarzuca, że od lekarza opiniującego otrzymała skierowanie do domu opieki dla osób niepełnosprawnych fizycznie. Dołączone do akt administracyjnych zaświadczenie lekarskie z dnia 14 stycznia 2016 r. potwierdza powyższe oświadczenie zainteresowanej. Zgodnie z tym zaświadczeniem skarżąca winna być skierowana do domu opieki dla osób niepełnosprawnych fizycznie.
62 Każdy rodzaj domu opieki ma swoje właściwości, specyfikę dostosowaną do schorzeń pensjonariuszy.
63 W tej kwestii – umieszczenia skarżącej w Domu Opieki Społecznej w J., który jest domem dla osób przewlekle chorych ani organ I instancji ani II instancji nie podał żadnych wyjaśnień.
64 Nie wyjaśniono również w odpowiedzi na skargę – dlaczego skarżącą umieszczono we wskazanym wyżej Ośrodku.
65 We wskazanych okolicznościach należało zatem uznać, że zaskarżona decyzja oraz decyzja organu I instancji zapadła z uchybieniem art. 54 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej.
66 Należy również dodać, że gdyby nawet miała miejsce sytuacja o której mowa w art. 54 ust. 2a to umieszczenie osoby zainteresowanej powinno nastąpić jak wynika z powyższego przepisu w domu pomocy społecznej danego typu.
67 Powyższe daje podstawę do uznania, że wydając zaskarżoną decyzję organy naruszyły powołany wyżej art. 54 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej.
68 W tych okolicznościach przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy wezmą pod uwagę orzeczenie lekarskie, które zostało sporządzone na okoliczność skierowania skarżącej do domu opieki społecznej i okoliczności oraz warunki określone w art. 54 ust. 2 i ust. 2a.
69 Odpowiadając na wnioski skargi Sąd jednocześnie wyjaśnia, że nie posiada uprawnień do kierowania osób potrzebujących do domów opieki. Takie uprawnienia posiada Gmina (art. 17 u.p.s.).
70 Mając powyższe na uwadze Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a orzekł jak wyżej.
71 H.B. 2.01.2017 r.