Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 17 września 2015 r., IV SA/Wr 167/15

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 17 września 2015 r., IV SA/Wr 167/15

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Henryk Ożóg (spr.), Sędziowie sędzia NSA Julia Szczygielska, sędzia WSA Alojzy Wyszkowski, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 września 2015 r. sprawy ze skargi Z. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. utrzymującego w mocy postanowienie odmawiające wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie przyznania dodatku mieszkaniowego oddala skargę.

Uzasadnienie

2 Przedmiotem skargi Z. R. (skarżący) jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. (SKO) z dnia [...], nr [...].

3 Postanowienie to utrzymało w mocy postanowienie SKO z dnia [...], nr [...] odmawiające stwierdzenia nieważności postanowienia SKO z dnia [...], nr [...] utrzymującego w mocy postanowienie Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. (MOPS) z dnia [...] (...) odmawiające wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej decyzją (...) o odmowie przyznania skarżącemu dodatku mieszkaniowego na okres 1 lipca 2014 r. do 31 października 2014 r. i przyznającą mu dodatek mieszkaniowy na okres od 1 listopada 2014r. do 31 grudnia 2014 r. w wysokości 326, 43 zł miesięcznie.

4 W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia stwierdzono:

5 Zgodnie z treścią art. 156 § 1 kpa organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która: 1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości; 2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa; 3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną; 4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie; 5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały; 6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą; 7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.

6 Uzasadniając postanowienie z dnia [...] Kolegium szczegółowo opisało i wyjaśniło okoliczności faktyczne i prawne, które zadecydowały o podjęciu rozstrzygnięcia o odmowie stwierdzenia nieważności, na podstawie art. 156 kpa, swojego postanowienia z dnia [...]. Orzekając w niniejszej sprawie - w ramach rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy - Kolegium uznaje te wyjaśnienia za prawidłowe i kompletne, a nadto nie znajduje żadnych nowych okoliczności faktycznych czy prawnych, które uzasadniałyby zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia.

7 Odnosząc się jednak do wskazanych powyżej przesłanek stwierdzenia nieważności postanowienia, powtórzyć należy, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze było, w świetle przepisu art. 149 § 4 kpa, jako organ wyższego stopnia, organem właściwym do rozpatrzenia zażalenia na postanowienie organu pierwszej instancji z dnia [...] ([...]), odmawiające wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie przyznania skarżącemu dodatku mieszkaniowego. Nie doszło zatem do naruszenia przepisów o właściwości. Jednocześnie, istniała podstawa prawna do wydania zaskarżonego postanowienia (art. 138 § 1 pkt 1, w związku z art. 144 kpa) które było pierwszym rozstrzygnięciem zapadłym w drugiej instancji w sprawie wznowienia postępowania i zostało skierowane do strony postępowania - skarżącego. Przedmiotowe postanowienie Kolegium nie podlega wykonaniu, w rozumieniu przepisu art. 156 § 1 pkt 5 kpa, zaś jego wykonanie nie może skutkować wywołaniem czynu zagrożonego karą. Postanowienie to ponadto nie zawiera wady powodującej jego nieważność z mocy prawa, ze względu na brak szczególnego przepisu prawa, który tego rodzaju sankcję przewidywałby dla takiego postanowienia.

8 W złożonym wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy skarżący podniósł powtórnie, iż postanowienie Kolegium z dnia [...] zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa ze względu na fakt, że decyzją Prezydenta W. z dnia [...] przyznano dodatek mieszkaniowy jedynie na część sześciomiesięcznego okresu.

9 W uznaniu Kolegium twierdzenie to nie zasługuje na uwzględnienie. Wydając przedmiotowe postanowienie Kolegium rozstrzygało w przedmiocie zasadności wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją organu pierwszej instancji z dnia [...]. Wskazano w nim, że decyzja ta nie była decyzją ostateczną, a zatem wznowienie postępowania nie było dopuszczalne z przyczyn przedmiotowych. W tym stanie rzeczy Kolegium niewątpliwie nie naruszyło prawa, gdyż w rozpatrywanym przypadku, weryfikacja powyższej decyzji organu pierwszej instancji na zasadach przewidzianych dla wznowienia postępowania, nie była możliwa. Jednocześnie podkreślić należy, że podane we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy okoliczności, nie odnoszą się do przedmiotu rozstrzygnięcia zawartego w tym postanowieniu, do podstaw jego wydania, lecz do zasadności rozstrzygnięcia zawartego w decyzji organu pierwszej instancji w przedmiocie dodatku mieszkaniowego. Nie mogą one zatem wpłynąć na zasadność rozstrzygnięcia zawartego w postanowieniu Kolegium z dnia [...].

10 W skardze wniesiono " o stwierdzenie nieważności orzeczeń i wyeliminowanie ich z obrotu prawnego ze względu na to, że orzeczono w sprawie w sposób dowolny łamiąc zasadę obiektywizmu i bezstronności w postępowaniu administracyjnym".

11 W uzasadnieniu skargi podniesiono, że Kolegium wydając decyzję utrzymującą nie znalazło naruszenia prawa prowadzącego do jej uchylenia i stwierdziło, iż organ prawidłowo ocenił okoliczności prawne przyznając jedynie dodatek mieszkaniowy na część ustawowo określonego sześciomiesięcznego okresu, na jaki przyzwala ustawa o dodatkach mieszkaniowych. Skarżący nie jest tego pewny i wydaje się, że nie jest to zupełnie zgodne z prawem.

12 Prezydent W. postanowieniem z dnia [...] odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej jego decyzją ostateczną z dnia [...]. W uzasadnieniu wskazano, iż decyzja Prezydenta W. nie była ostateczna, bowiem przysługiwało od niej odwołanie. Domagał się od SKO uchylenia postanowienia, a w kolejnym etapie stwierdzenia nieważności postanowienia Kolegium, którym utrzymano to postanowienie Prezydenta W. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania. I tu zdaniem skarżącego doszło do dowolności w orzekaniu i błędnej oceny sytuacji prawnej, co w efekcie powinno prowadzić do wyeliminowania takiego orzeczenia z obrotu prawnego, jako wydanego z rażącym naruszeniem postępowania administracyjnego.

13 Wobec okoliczności, iż postanowienie Prezydenta o odmowie wznowienia przeszło weryfikację przez organ odwoławczy złożył wniosek do SKO, w którym domagał się stwierdzenia nieważności postanowienia Kolegium a nie Prezydenta W., gdyż organ odwoławczy rozpatrując zażalenie winien z urzędu brać pod uwagę podstawy stwierdzenia także nieważności zaskarżonego aktu, a tego nie uczynił.

14 Jest oczywistym, że składając podanie o wznowienie postępowania w ustawowym terminie do wniesienia odwołania nie naruszył ekonomii postępowania. Wynika to wprost z art. 235 kpa., który uznaje, iż pismo wniesione do sprawy, w której toku została wydana decyzja ostateczna uważane jest w zależności od jej treści za żądanie wznowienia postępowania lub za żądanie stwierdzenia jej nieważności albo jej uchylenia lub zmiany z urzędu. Zatem Prezydent W. w pierwszej kolejności, co powinien uczynić po złożeniu wniosku o wznowienie postępowania, to zbadać czy od strony formalnej skarga o wznowienie postępowania odpowiada wymogom pisma w postępowaniu administracyjnym. Pozwoliłoby to na określenie zakresu, podstaw i dopuszczalności wznowienia oraz czy skarga opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. Badanie, o którym mowa następuje w pierwszym etapie postępowania i nie obejmuje oceny zasadności skargi o wznowienie.

15 Dopiero skarga spełniająca te wymogi może być rozpatrzona celem jej merytorycznego załatwienia. Mając na uwadze wymagania formalne skargi o wznowienie postępowania administracyjnego, organ winien w pierwszej kolejności dokonać wstępnego badania przedmiotowej skargi pod kątem ich spełnienia. Dopiero w takiej okoliczności po ewentualnym wezwaniu strony do uzupełnienia braków formalnych organ mógłby odmówić wznowienia postępowania. Mając powyższe na uwadze należy uchylić postanowienia kolegium i stwierdzić nieważność, gdyż postanowienie Prezydenta W. o odmowie wznowienia wydane zostało z naruszeniem ekonomii postępowania, więc rażąco narusza ono prawo i nie może być uznane za akt praworządnego demokratycznego państwa prawa. Dowód postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 2015 r. o sygn. I OZ 1214/14 wydane do sprawy IV SAB/ Wr 209/13.

16 Tak więc Kolegium wraz z Prezydentem W. orzekając w sposób dowolny i wygodny dla siebie w zależności od sytuacji, naruszyli ekonomię postępowania, która zgodnie z cytowanym postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego upoważnia sąd do wyeliminowania takich orzeczeń z obrotu prawnego.

17 W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.

18 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

19 Skarga nie jest zasadna.

20 Zaskarżone bowiem postanowienie, jak i postanowienie je poprzedzające, nie narusza przepisów powszechnie obowiązującego prawa, a tylko zgodność zaskarżonych postanowień z prawem jest przedmiotem kontroli legalności tego rodzaju orzeczeń administracyjnych (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.; art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.).

21 Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności postanowienia SKO z dnia [...] utrzymującego w mocy postanowienie Prezydenta W. z dnia [...] odmawiające wznowienia postępowania zakończonego decyzją Prezydenta W. z dnia [...]. Wniósł także o stwierdzenie nieważności postanowienia organu I instancji z dnia [...].

22 Podstawy stwierdzenia nieważności zostały określone w przepisie art. 156 § 1 kpa, jak trafnie zauważyło SKO - tworzącym zamknięty katalog pozytywnych przesłanek tego rodzaju rozstrzygnięcia.

23 Tymczasem we wniosku z dnia 22 września 2014 r. skarżący wskazał okoliczności, które nijak się mają do tych przesłanek. W jego intuicji bowiem postępowanie wznawia się jeżeli od tego jest zależne uniknięcie niebezpieczeństwa dla życia i zdrowia. Oczywistość zagrożenia – zdaniem skarżącego - nie budzi wątpliwości gdyż ostatni dochód, jaki otrzymał to stypendium z urzędu pracy w listopadzie 2013 r. w kwocie 988 zł. Nie wystarczało to do "zagwarantowania życia, zdrowia i godnych warunków bytowych". Okoliczność i data takiej okoliczności – podnosi dalej skarżący - zgodnie z art. 145 § 2 kpa uzależniona jest jedynie od subiektywnej oceny skarżącego, jego odczuć i od daty wniesienia podania. Nie ma też znaczenia swobodna ocena organu administracyjnego ani inne względy formalne. Art. 145 § 2 kpa nie wspomina, że orzeczenie powinno być ostateczne, a jedyną kwestią poruszaną w tym przepisie prawa jest oczywistość naruszenia prawa i zagrożenie dla życia i zdrowia, jakie może mieć wpływ na wydane orzeczenie. Oczywistość naruszenia prawa jest niezaprzeczalna gdyż orzeczeniem tym narusza się godne warunki bytowe i stwarza zagrożenie dla życia i zdrowia.

24 Przepis art. 156 § 1 kpa zaś łączy nieważność orzeczenia administracyjnego z naruszeniem przepisu o właściwości, brakiem podstawy prawnej, rażącym naruszeniem prawa, res iudicata, skierowaniem postanowienia do osoby niebędącej stroną w sprawie, trwałą niewykonalnością postanowienia, istniejącą w dniu jego wydania, wykonaniem czynu zagrożonego karą w wyniku wykonania postanowienia i wadą powodującą jej nieważność z mocy prawa.

25 Kolegium, wychodząc poza argumentację wniosku skarżącego, opierając się na ustaleniach postępowania nie stwierdziło żadnej z przesłanek stwierdzenia nieważności postanowień odmawiających wznowienia postępowania w sprawie, o jakiej wyżej była mowa.

26 We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący natomiast zarzucił, że "tym rażącym naruszeniem prawa i jednocześnie przestępstwem, które miało wpływ na ocenę kolegium o odmowie wznowienia postępowania był fakt, że decyzją Prezydenta W. z dnia [...] przyznano dodatek mieszkaniowy jedynie na część ustawowo określonego 6 miesięcznego terminu. Tym samym dokonano przestępstwa w rozumieniu prawa karnego.

27 W zaskarżonym postanowieniu Kolegium odniosło się do tego zarzutu trafnie twierdząc, że rozstrzygało w przedmiocie zasadności wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją organu I instancji z dnia [...], która nie miała cechy ostateczności wobec czego wznowienie postępowania nie było możliwe. I równie trafnie – że podane we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy okoliczności nie odnoszą się do przedmiotu rozstrzygnięcia zawartego w tym postanowieniu lecz do rozstrzygnięcia decyzji organu I instancji w przedmiocie dodatku mieszkaniowego, a tym samym nie mogą wpłynąć na zasadność rozstrzygnięcia zawartego w postanowieniu Kolegium z dnia [...].

28 Odpowiadając na skargę Kolegium jeszcze raz stwierdziło, że skoro skarżący zwrócił się o wznowienie postępowania zakończonego decyzją nieostateczną to wznowienie postępowania było niedopuszczalne więc odmowa wznowienia postępowania była zasadna.

29 To wystarczająco świadczy, że podstawy stwierdzenia nieważności takiego postanowienia w sprawie brak, a tym samym, że kwestionowane przez skarżącego orzeczenia odpowiadają prawu.

30 Na podstawie art. 151 p.p.s.a należało zatem orzec jak w sentencji wyroku.

31 J.T.20.10.15r.