Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 15 grudnia 2022 r., II SAB/Wr 1113/22

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 15 grudnia 2022 r., II SAB/Wr 1113/22

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Adam Habuda, Sędziowie: Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn, Asesor WSA Marta Pawłowska (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w Wydziale II w dniu 15 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi N. K. na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w przedmiocie zezwolenia na pobyt czasowy I. stwierdza, że Wojewoda Dolnośląski dopuścił się bezczynności; II. stwierdza, że bezczynność Wojewody Dolnośląskiego nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zobowiązuje Wojewodę Dolnośląskiego do wydania aktu lub dokonania czynności w sprawie w terminie 30 dni od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; IV. dalej idącą skargę oddala; V. zasądza od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz skarżącej kwotę 597 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadnienie

2 N. K. (dalej jako skarżąca, strona skarżąca) – wniosła w dniu [...] skargę na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w przedmiocie rozpoznania wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę.

3 W skardze zarzuciła organowi naruszenie art. 8, art. 12 w związku z art. 35 i 36 k.p.a. w związku z art. 112 a ustawy o cudzoziemcach poprzez bezczynność, a tym samym nierozpoznanie sprawy bez zbędnej zwłoki z winy organu. Jednocześnie wnioskowała o: 1/ stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności w prowadzonym postępowaniu, a bezczynność ta miała rażący charakter 2/ zobowiązanie organu do wydania decyzji w terminie 14 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 3/ przyznania sumy pieniężnej 4/ zwrot kosztów postępowania; 5/ skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym.

4 Z uzasadnienia skargi oraz akt sprawy wynika, że wniosek o zezwolenie na pobyt czasowy i pracę skarżąca złożyła w dnu [...]. W związku z brakiem czynności podejmowanych przez organ, pismem z dnia [...], skarżąca wywiodła ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie, a w dniu [...] skargę do sądu.

5 W odpowiedzi na skargę Wojewoda Dolnośląski wniósł o jej oddalenie, wskazując, że w dniu 15 kwietnia weszła w życie ustawa z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa i niektórych ustaw, na mocy której w art. 100c do dnia 31 grudnia 2022 r. zawieszono bieg terminów na załatwianie spraw przez Wojewodów dotyczących cudzoziemców. Wobec faktu, że skarżąca złożyła wniosek w dniu [...], a zatem do dnia wejścia w życie opisanej nowelizacji i zawieszenia terminów spraw załatwianych przez Wojewodę, nie upłynął termin na załatwienie wniosku skarżącej, Wojewoda Dolnośląski wniósł o oddalenie skargi.

6 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

7 Ze względu na wyżej wskazany przedmiot skargi, sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a.).

8 Podstawę procesową działania organów administracji publicznej przy rozpoznaniu wniosku skarżącej są przepisy ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2020 r., poz. 35 ze zm. zwanej dalej ustawą), oraz w zakresie w niej nieunormowanym, regulacje Kodeksu postępowania administracyjnego.

9 Wskazać należy, że w dniu 29 stycznia 2022 r. weszła w życie ustawa z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2022 r., poz. 91; dalej: nowelizacja). Na mocy art. 1 pkt 13 nowelizacji dodano art. 112a ustawy o cudzoziemcach. W ust. 1 ww. artykułu przewidziano, że decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni. Przy czym, w myśl art. 112a ust. 2 nowelizacji, termin ten biegnie dopiero od dnia, w którym nastąpiło ostatnie ze zdarzeń wymienionych w tym przepisie.

10 Przywołane przepisy regulują w sposób ścisły terminy załatwienia wniosku o udzielenie zgody na pobyt jak też obowiązki organu mające przyśpieszyć postępowanie, w sytuacji gdy wniosek zawiera braki formalne

11 W niniejszej sprawie, jak wynika z akt sprawy, skarżąca wniosek złożyła w dniu [...]. Ustawowe 60 dni na załatwienia sprawy upłynęłoby w dniu [...], o ile wniosek okazałby się wolny od braków formalnych. Jednakże, jak wynika z akt sprawy, organ w czasie wspomnianych 60 dni nie podjął żadnych czynności, w tym zmierzających do zbadania poprawności wniosku.

12 Jak wynika z odpowiedzi na skargę, Wojewoda Dolnośląski przyjął bowiem, na podstawie przytoczonej w odpowiedzi na skargę regulacji prawnej, że termin na załatwienie wniosku skarżącej uległ zawieszeniu do dnia [...].

13 Założenie to jest nieprawidłowe.

14 Wyjaśnić zatem należy, że w dniu 15 kwietnia 2022 r. - z mocą od dnia 24 lutego 2022 r., z wyjątkami – weszła w życie ustawa z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r., poz. 830), w tym dodany wskazaną ustawą art. 100c ust. 1-4, dotyczący prowadzonych przez wojewodę postępowań w zakresie udzielenia cudzoziemcom zezwoleń na pobyt czasowy, pobyt stały, pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiego oraz zmian i cofnięcia tych zezwoleń. Oceniając wprowadzone regulacje Sąd uznał, że wobec ściśle określonego w art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2022 r., poz. 583 ze zm.) zakresu podmiotowego i przedmiotowego tej ustawy, jak i braku w tym zakresie zmian w ustawie o cudzoziemcach oraz p.p.s.a., przepisy te nie mają zastosowania w postępowaniu toczącym się przed Wojewodą Dolnośląskim w tej sprawie, a w konsekwencji w kontroli legalności tego postępowania dokonywanej przez sąd administracyjny. Jak wynika bowiem z akt sprawy, skarżąca nie jest obywatelem Ukrainy który przybył do Polski po 24 lutego 2022 r., w związku z toczącym się tam konfliktem zbrojnym, a przebywa w Polsce nieprzerwanie od 2015 r. Stąd, w sposób oczywisty do sytuacji i wniosku skarżącej nie mógł mieć zastosowania przytaczany przez organ art. 100c. Pobyt skarżącej na terytorium Polski nie jest bowiem związany z ucieczką przed wojną.

15 Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że wzorzec kontroli działania organu w kontekście zrzucanej mu bezczynności stanowić winny przepisy obowiązujące, które wbrew stanowisku organu nie zwiesiły postępowania w sprawie skarżącej.

16 Dlatego wskazać należy, że bezczynność zdefiniowana zostały w art. 37 § 1 k.p.a. Z definicji wynika, że bezczynność zachodzi, gdy sprawy nie załatwiono w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. (art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a). Organ administracji publicznej pozostaje zatem w bezczynności, gdy mimo istnienia ustawowego obowiązku, w prawnie ustalonym terminie nie zakończył postępowania wydaniem decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosowanej czynności. Rozpoznając skargę na bezczynność Sąd kontroluje, czy organ administracji w terminie zakreślonym przepisami prawa procesowego załatwił sprawę, czy też nie. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu. Okoliczności, które spowodowały zwłokę organu oraz sposób działania organu w toku rozpoznania sprawy (czy też zaniechania), w tym stopień przekroczenia terminów, mają jedynie znaczenie dla oceny, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była rażąca.

17 Organy administracji zobowiązane są do przestrzegania zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w tym zasady szybkości postępowania, nakazującej organom wnikliwe i szybkie działanie w sprawie przy wykorzystaniu możliwie najprostszych środków prowadzących do jej załatwienia (art. 12 § 1 k.p.a.). Realizacji tej zasady służy m.in. przepis art. 35 § 1 k.p.a., wedle którego organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Według przepisów ustawy o cudzoziemcach, wydanie decyzji w sprawie powinno nastąpić w terminie dwóch miesięcy od dnia złożenia wniosku.

18 Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że niniejszą sprawę cechuje bezczynność organu lecz nie jest ona rażąca. Wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy wpłynął do Wojewody w Wojewody w dniu [...], a skarga została do sądu już w dniu [...], zatem w miesiąc po upływie ustawowego terminu. Przez ten czas organ nie podjął żadnych czynności zmierzających do jego załatwienia.

19 Zachowanie organu spełnia więc opisane wcześniej znamiona bezczynności.

20 Brak aktywności organu świadczy o naruszeniu przywołanych wcześniej przepisów prawa procesowego (art. 12, art. 35, art. 36 § 1 k.p.a).

21 W świetle przedstawionych okoliczności Sąd stwierdził, że zachowanie organu spełnia przesłanki bezczynności (sprawa nie została załatwiona w terminach ustawowych).

22 Biorąc pod uwagę całokształt okoliczności sprawy, w tym niewielki czas o jaki przekroczono czas na załatwienie wniosku, Sąd stwierdził, że bezczynność organu w prowadzeniu postępowania nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.

23 Ustawodawca nie zdefiniował bowiem kryteriów stanu rażącego naruszenia prawa pozostawiając dokonanie kwalifikacji bezczynności lub przewlekłości uznaniu sądu orzekającego a uznanie to cechuje brak sztywnych ram wartościowania danego stanu rzeczy i opiera się ono na analizie całokształtu okoliczności sprawy. Taka kwalifikacja będzie więc zasadna, gdy stan bezczynności czy przewlekłości jest oczywisty i nie daje się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa. Jak podkreśla się w orzecznictwie, rażące naruszenie prawa musi posiadać dodatkowe cechy w stosunku do "normalnego" naruszenia prawa i wyraźnie odróżniać się wśród innych naruszeń prawa stanowiąc przypadek wyjątkowy na ich tle (zob. wyrok NSA z dnia 18 marca 2021 r., III OSK 495/21, CBOSA). Jest to więc stan w którym wyraźnie, ewidentnie, bezdyskusyjnie i drastycznie naruszono treść obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Chodzi o sytuację w której bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Rażące naruszenie prawa dotyczyć może w szczególności zawartych w k.p.a. przepisów o terminach załatwienia sprawy administracyjnej. Zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania, podejmowanych czynności i jego zakończenia, uwarunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy uzasadniają ustalenie, że organ dopuścił się rażącego naruszenia prawa w zakresie sposobu prowadzenia postępowania.

24 Na gruncie badanej sprawy taka sytuacja nie zachodzi, ponieważ po pierwsze czas zwłoki jest niewielki, a po drugie Sąd z urzędu posiada wiedzę o bardzo dużej liczbie wniosków do załatwienia.

25 Sąd w niniejszej sprawie, w konsekwencji wyżej opisanego przyjętego stanowiska, że postępowanie w sprawie wniosku skarżącej nie uległo zawieszeniu, zobowiązał organ do załatwienia sprawy w terminie 30 dni od dnia otrzymania przez organ odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.

26 W konsekwencji przedstawionej wyżej oceny stanu bezczynności, w szczególności uznania, że czas przekroczenia terminów na załatwienie sprawy nie był duży, a stwierdzona bezczynność nie ma charakteru rażącego Sąd oddalił skargę w zakresie żądania przyznania sumy pieniżężnej.

27 W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt I – IV sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd postanowił zgodnie z art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 p.p.s.a..(pkt VI sentencji wyroku).