Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 23 marca 2006 r., II SA/Wr 570/04

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 23 marca 2006 r., II SA/Wr 570/04

Sentencja

1 Sygnatura akt II SA/Wr 570/04 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 marca 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak Sędziowie: Sędzia WSA Andrzej Cisek - sprawozdawca Sędzia NSA Julia Szczygielska Protokolant Anna Biłous po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi K. D. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wniosku o ustalenie odszkodowania od Zakładu Energetycznego W. S.A. lub orzeczenia o obowiązku nabycia przez Skarb Państwa nieruchomości położonej we W. przy ul. R. [...]; oddala skargę.

Uzasadnienie

2 Sygnatura akt II SA/Wr 570/04

UZASADNIENIE

3 Wnioskiem z dnia [...]K. D., T. D. i oraz U. W., zażądali wszczęcia postępowania w przedmiocie ustalenia od Zakładu Energetycznego W. S.A. odszkodowania w kwocie [...] za szkodę w postaci zmniejszenia wartości nieruchomości składających się z działek nr [...],[...],[...],[...],[...]położonych we W., obręb Ż., przy ul. R. [...],[...],[...],[...], powstałą w skutek przeprowadzenia przez nie przewodów i urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej (2 słupy oraz napowietrzna linia wysokiego napięcia), Jako podstawę żądania wskazano przepisy art. 128 ust. 4 w zw. z art. 124 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Jako alternatywne żądanie wnieśli oni o orzeczenie o obowiązku nabycia od wnioskodawców na rzecz Skarbu Państwa działek nr [...],[...],[...],[...] i przylegającej do nich części działki nr [...], stanowiącą drogę dojazdową, z uwagi na fakt, że przeprowadzenie przez wskazane nieruchomości przewodów i urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej uniemożliwia właścicielowi korzystanie z nieruchomości zgodnie z jej przeznaczeniem - na podstawie art. 124 ust. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

4 W wyniku rozpatrzenia wniosku, decyzją z dnia [...] Prezydent W. - na podstawie art. 105 KPA - umorzył, jako bezprzedmiotowe, postępowanie wszczęte wnioskiem K.D., T.D. oraz U. W.

5 W uzasadnieniu decyzji organ wskazał przede wszystkim, że obowiązująca od dnia 1 stycznia 1998 r. ustawa o gospodarce nieruchomościami nie daje organom administracji publicznej uprawnień do rozpatrywania żądań zgłoszonych przez wnioskodawców. Powołany we wniosku art. 128 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie ma zastosowania, bowiem nie miało miejsca ani wywłaszczenie ani ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości, natomiast przepis art. 124 ust. 4 ustawy nakłada na podmiot, który wystąpił o wydanie

6 zezwolenia obowiązek przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego. Niezwłocznie po zakończeniu inwestycji, a jeżeli nie jest to możliwe lub powoduje nadmierne trudności albo koszty - właściciel nieruchomości powinien bezpośrednio od zakładu energetycznego żądać odszkodowania. Żądanie odszkodowania ma charakter roszczenia cywilnoprawnego, co przesądziło o konieczności umorzenia postępowania.

7 Wskazano także, iż również z art. 124 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami wynika, że jeżeli założenie lub przeprowadzenie ciągów, przewodów i urządzeń uniemożliwia właścicielowi albo użytkownikowi wieczystemu dalsze prawidłowe korzystanie z nieruchomości w sposób dotychczasowy albo w sposób zgodny z jej dotychczasowym przeznaczeniem, właściciel lub użytkownik wieczysty może żądać, aby odpowiedni starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, lub występujący z wnioskiem o zezwolenie nabył od niego na rzecz Skarbu Państwa, w drodze umowy, własność albo użytkowanie wieczyste nieruchomości. Skoro zatem w okolicznościach określonych przytaczanym przepisem nabycie nieruchomości może nastąpić tylko w drodze umowy, to spór na tym tle może mieć tylko charakter cywilnoprawny - jest to zatem kolejna przesłanka do umorzenia, gdyż do rozstrzygania spraw cywilnych powołane są sądy powszechne.

8 Od decyzji Prezydenta W. odwołanie wnieśli K. D., T. D. oraz U. W. Zażądali oni uchylenia decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy zgodnie z wnioskiem z dnia [...], ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

9 Zaskarżonej decyzji zarzucono: nierozpoznanie istoty sprawy poprzez nieodniesienie się do stanu faktycznego przedstawionego przez wnioskodawców, a w szczególności pominięcie okoliczności, że postępowanie wywłaszczeniowe nigdy nie zostało przeprowadzone, naruszenie art. 7 KPA - niewyjaśnienie stanu faktycznego poprzez arbitralne przyjęcie, że brak w aktach dokumentu, w którym właściciel sprzeciwił się realizacji inwestycji, jest jednoznaczny z istnieniem zgody właściciela na przeprowadzenie przez nieruchomość przewodów i urządzeń do przesyłu energii elektrycznej; naruszenie art. 107 KPA poprzez niepełne uzasadnienie faktyczne i prawne decyzji, nieodniesienie się do okoliczności i faktów powołanych przez wnioskodawców. - niezasadne przyjęcie, że roszczenie wnioskodawców ma charakter cywilnoprawny i może być dochodzone wyłącznie na drodze sądowej; niezasadne przyjęcie, że I. D., bezpośrednio po zakończeniu inwestycji, mógł ubiegać się o odszkodowanie lub żądać nabycia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa albo przez Zakład Energetyczny we W., skoro I.D. zmarł w dniu [...], a prawo własności spadkobierców - wnioskodawców w niniejszej sprawie - zostało ujawnione w księdze wieczystej nr [...] dopiero w 2000 r. i dopiero po tej dacie mogli oni skutecznie wystąpić z roszczeniem; nierozważenie, czy inwestycja w postaci posadowienia przewodów i urządzeń do przesyłu energii elektrycznej, powstała w zgodzie z ówczesnym a także aktualnym planem zagospodarowania przestrzennego.

10 W uzupełnieniu odwołania K. D., pismem z dnia [...], przedstawiając okoliczności sprawy wyjaśnił, że w 1988 r. na nieruchomości postawiona została linia wysokiego napięcia. Odbyło się to wbrew woli właścicieli, z udziałem Milicji Obywatelskiej. Ponadto nie zostało wypłacone żadne odszkodowanie. Wskazał na możliwą inną lokalizację linii wysokiego napięcia, która przebiega przez środek działki. Nie zgodził się też ze stanowiskiem Prezydenta W. o rolniczym charakterze działki przez który przebiega linia wysokiego napięcia. Wniósł o załatwienie sprawy wedle sugestii pełnomocnika, lub o uchylenie decyzji pozwalającej na postawienie słupów na działce wydanej przez ówczesny Urząd Miasta w 1988 r.

11 Rozpatrując odwołanie Wojewoda D. wskazał, że zgodnie z art. 128 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.), stanowiącym podstawę żądania stron w przedmiotowym postępowaniu, odszkodowanie przysługuje, między innymi, za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 120 i 124 -126 powoływanej ustawy.

12 Wskazano, że stosownie do art. 124 ust. 4 cytowanej ustawy na osobie lub jednostce organizacyjnej występującej o zezwolenie ciąży obowiązek przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po założeniu lub przeprowadzeniu ciągów, przewodów i urządzeń, o których mowa w ust. 1. Jeżeli przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego jest niemożliwe albo powoduje nadmierne trudności lub koszty, stosuje się odpowiednio przepis art. 128 ust. 4. Jak wynika z cytowanych wyżej przepisów odszkodowanie, które ustala starosta w drodze decyzji (art. 129 ust. 1 ustawy) przysługuje za szkody powstałe w wyniku przeprowadzenia na nieruchomości inwestycji liniowych, ale tylko w przypadku, gdy zajęcie nieruchomości nastąpiło na podstawie zezwolenia, w drodze decyzji starosty. W sytuacji natomiast, gdy zajęcie nieruchomości w celu realizacji inwestycji liniowej nastąpiło bez zgody właściciela i bez tytułu prawnego, ustalenie odszkodowania nastąpić może wyłącznie na drodze sądowej.

13 Jak wynika z poczynionych w sprawie ustaleń, zajęcie nieruchomości położonej we W. przy ul. R. [...], nie było poprzedzone wydaniem przez terenowy organ administracji państwowej zezwolenia na rzecz Zakładu Energetycznego we W. na zajęcie przedmiotowej nieruchomości. Zezwolenie takie, w czasie przeprowadzenia linii wysokiego napięcia przez nieruchomość (wg oświadczenia wnioskodawców - rok 1989), powinno opierać się na przepisie art. 75 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1989 r. Nr 14, poz.74). Stosownie do tego przepisu zakładanie i przeprowadzanie na nieruchomościach, zgodnie z decyzją o lokalizacji inwestycji, ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń technicznych łączności i sygnalizacji, a także innych podziemnych lub nadziemnych urządzeń technicznych niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, wymaga zezwolenia terenowego organu administracji państwowej. Zezwolenie takie mogło być wydane w przypadku braku zgody właściciela nieruchomości (art. 79 cyt. ustawy). Tylko w takim przypadku, osobie, której ograniczono sposób korzystania z nieruchomości, przysługiwało odszkodowanie ustalone w drodze decyzji, na podstawie art. 80 cytowanej ustawy, a w obecnym stanie prawnym, na podstawie art. 128 ust. 4 w związku z art. 233 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

14 W zgromadzonych aktach sprawy brak jest decyzji zezwalającej za zajęcie nieruchomości, w celu przeprowadzenia przez nieruchomość linii energetycznej. Ponadto jak wynika z kilkakrotnych oświadczeń wnioskodawców, złożonych m.in. w odwołaniu od decyzji Prezydenta W. z dnia [...], zajęcie nieruchomości nastąpiło bez uprzedniego przeprowadzenia postępowania wywłaszczeniowego. Nie wyrazili oni też zgody na dobrowolne odstąpienie nieruchomości. W przekazanej pismem z dnia [...], posiadanej przez Zakład Energetyczny we W. S.A. dokumentacji, także brak decyzji, o jakiej mowa w art. 75 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r.

15 Przedstawione wyżej fakty spowodowały, iż organ odwoławczy uznał, iż zajęcie w 1989 r. nieruchomości położonej przy ul. R. [...], oznaczonej jako działka nr [...]a stanowiącej własność K. D., T.D. i U. W., nie było poprzedzone wydaniem decyzji administracyjnej, o jakiej była mowa wcześniej.

16 W związku z tym, że jedną z przesłanek do ustalenia odszkodowania jest uprzednie wydanie, w drodze decyzji administracyjnej właściwego organu, zezwolenia na zajęcie nieruchomości, a w niniejszej sprawie wykluczone zostało, by taka decyzja została wydana, to stwierdzić trzeba że brak jest podstaw do ustalenia na rzecz właścicieli nieruchomości przez którą przeprowadzono inwestycję liniową, odszkodowania w drodze decyzji, przez Prezydenta W., wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej.

17 Brak kompetencji po stronie organu do rozstrzygania sprawy, wyklucza możliwość merytorycznego rozpoznania sprawy. Ogranicza to czynności orzecznicze organu do wydania, w oparciu o art.105 KPA, decyzji o umorzeniu postępowania. Nie są wobec tego trafne uwagi odwołującego się o konieczności merytorycznego ustosunkowania się do okoliczności i faktów przedstawionych przez wnioskodawców.

18 Organ odwoławczy wskazał, ze prawidłowe jest także rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji co do żądania o orzeczeniu o obowiązku nabycia nieruchomości przez Skarb Państwa w drodze umowy na podstawie art. 124 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Stosownie do tego przepisu nabycie własności nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa - jeżeli założenie lub przeprowadzenie ciągów, przewodów i urządzeń, o których mowa w ust. 1, uniemożliwia właścicielowi albo użytkownikowi wieczystemu dalsze prawidłowe korzystanie z nieruchomości w sposób dotychczasowy albo w sposób zgodny z jej dotychczasowym przeznaczeniem - może nastąpić na żądanie właściciela i następuje ono w drodze umowy. Jest to zatem sprawa cywilna i wykluczona jest wobec tego droga administracyjna. Trafnie, w związku z tym, organ orzekł o umorzeniu w tym zakresie postępowania.

19 Odnosząc się do przedstawionego w uzupełnieniu odwołania wniosku o uchylenie decyzji zezwalającej na "postawienie słupów" na nieruchomości, należy stwierdzić, że żądanie to nie może podlegać rozpoznaniu w niniejszym postępowaniu. Niniejsze, toczące się przed Wojewodą D. postępowanie, ograniczone jest bowiem do kontroli prawidłowości decyzji Prezydenta W. z dnia [...] i nie może obejmować oceny innej decyzji, co do której może toczyć się odrębne postępowanie nadzorcze na wniosek osoby uprawnionej i w trybie przez tą osobę zawnioskowanym.

20 Reasumując powyższe rozważania, organ odwoławczy stwierdził, że decyzja Prezydenta W. z dnia [...]o umorzeniu postępowania w sprawie o ustalenie od Zakładu Energetycznego W. S.A. odszkodowania lub orzeczenia o obowiązku nabycia przez Skarb Państwa nieruchomości położonej we W. przy ul. R. [...], została wydana zgodnie z obowiązującym prawem.

21 W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego we Wrocławiu K. D. zarzucił organom rozstrzygającym naruszenie prawa materialnego, a mianowicie przepisu art. 128 ust. 4 w związku z art. 124 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art. 124 ust. 5 tejże ustawy, poprzez ich niezastosowanie, w sytuacji gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika bezspornie, iż przeprowadzenie linii wysokiego napięcia wzdłuż całej działki przy ul. R. [...] we W., uniemożliwia współwłaścicielom nieruchomości dalsze prawidłowe korzystanie z nieruchomości w sposób dotychczasowy albo w sposób zgodny z jej dotychczasowym przeznaczeniem, nadto restytucja stanu poprzedniego poprzez demontaż napowietrznej linii energetycznej jest niemożliwa, co wyczerpuje dyspozycję art. 128 ust. 4 w zw. z art. 124 ust. 4 i uzasadnia żądanie orzeczenia przez starostę o obowiązku wypłaty odszkodowania przez Zakład Energetyczny W. S.A., wyczerpuje także dyspozycję art. 124 ust. 5 i uzasadnia zgłoszone przez wnioskodawców (w tym skarżącego) roszczenie ewentualne o nabycie przedmiotowej nieruchomości przez Skarb Państwa;

22 Wskazano również na sprzeczność poczynionych przez organ II instancji ustaleń faktycznych z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, polegającą na przyjęciu, iż zajęcie nieruchomości położonej we W. przy R. [...] nie było poprzedzone wydaniem przez terenowy organ administracji państwowej zezwolenia dla Zakładu Energetycznego we W. na zajęcie przedmiotowej nieruchomości, podczas gdy w aktach sprawy znajdują się przedłożone przez Zakład Energetyczny decyzje nr [...]oraz [...], wydane przez właściwy organ na wniosek Dyrekcji Miejskich Inwestycji Komunalnych we W., w przedmiocie pozwolenia na budowę sieci elektrycznej [...] na osiedlu W. - Ż., co oznacza, że napowietrzna linia energetyczna wraz ze słupami, choć bez zgody współwłaścicieli nieruchomości, posadowiona została w oparciu o decyzję administracyjną, co uzasadnia żądanie odszkodowawcze oparte na treści art. 128 ust. 4 w zw. z art. 124 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami lub żądanie nabycia przedmiotowej nieruchomości przez Skarb Państwa na postawie art. 124 ust. 5 ustawy;

23 Skarżący zarzucił również naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy polegające na nierozpoznaniu istoty sprawy i przyjęciu, że roszczenia skarżącego mają charakter wyłącznie i pierwotnie cywilnoprawny i w związku z tym nie podlegają rozpoznaniu na drodze administracyjnej (co zdaniem organów obu instancji uzasadnia umorzenie postępowania), podczas gdy w niniejszej sprawie strona ma możliwość dochodzenia swojego roszczenia odszkodowawczego (ewentualnie roszczenia o nabycie nieruchomości przez Skarb Państwa) na drodze administracyjnej, co wprost wynika z treści art. 128 ust. 4 w zw. z 124 ust 4 w zw. z art. 129 i nast. ustawy o gospodarce nieruchomościami (oraz odpowiednio z treści art. 124 ust. 5 tejże ustawy), zaś droga procesu cywilnego przed sądem powszechnym możliwa jest dopiero po wydaniu decyzji administracyjnej o charakterze merytorycznym - to jest decyzji odmawiającej wypłaty odszkodowania lub zawarcia umowy sprzedaży nieruchomości.

24 W uzasadnieniu skargi wskazano, ze zdaniem skarżącego, zarówno decyzja Prezydenta W. z dnia [...], jak i kwestionowane niniejszą skargą rozstrzygnięcie Wojewody D., wydane zostały z naruszeniem prawa materialnego, a to artykułu 128 ust 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 124 ust. 4 tejże ustawy oraz art. 124 ust. 5, polegające na ich niezastosowaniu, mimo wystąpienia stanu faktycznego opisanego w dyspozycji wskazanych przepisów - co miało wpływ na wynik sprawy.

25 Skarżący podkreślił sprzeczności zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Z jednej bowiem strony, organ II instancji podtrzymuje stanowisko organu I instancji i recypuje argumenty podniesione w uzasadnieniu sporządzonym przez organ I instancji, a jednocześnie dokonuje diametralnie odmiennego niż organ I instancji ustalenia, że "zajęcie nieruchomości położonej we W. przy ul. R. [...] nie było poprzedzone wydaniem przez terenowy organ administracji państwowej zezwolenia dla Zakładu Energetycznego we W. na zajęcie przedmiotowej nieruchomości .

26 Powyższe stanowisko Wojewody D. pozostaje, w opinii skarżącego, w całkowitej sprzeczności z ustaleniami organu I instancji, który jednoznacznie stwierdza, że "inwestycja polegająca na budowie sieci elektroenergetycznej [...] na osiedlu Ż. (...) przeprowadzona m. in. przez nieruchomość położoną we W. przy ul. R. [...], oznaczoną geodezyjnie jako działka [...],[...] obręb Ż., zrealizowana została w latach 1985 -87 stosownie do wskazania lokalizacji z dnia [...]. oraz decyzji Kierownika Wydziału Urbanistyki, Architektury i Nadzoru Budowlanego Urzędu Miejskiego we W. nr [...]z dnia [...], nr [...]z dnia [...]oraz nr [...]z dnia [...]. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ II instancji w żaden sposób nie tłumaczy powyższych rozbieżności w ustaleniach własnych i ustaleniach poczynionych przez organ I instancji, ale w całości podtrzymuje rozstrzygnięcie organu niższego rzędu. Wskazuje to na nierozpoznanie istoty sprawy i wydanie rozstrzygnięcia wbrew zgromadzonemu materiałowi dowodowemu.

27 Odnosząc się do tezy organu II instancji, (powtórzonej za organem I instancji - choć odmiennie uzasadnianej), że spór nie mógł być rozstrzygany na drodze administracyjnej, wskazano, że sprawa niniejsza miałaby charakter cywilnoprawny gdyby decyzją administracyjną zarówno organ I jak i II instancji odmówił wypłaty odszkodowania lub nabycia prawa własności nieruchomości, po zbadaniu i prawidłowym ustaleniu stanu faktycznego. W takiej sytuacji wnioskodawcy mogliby wystąpić do sądu powszechnego o odszkodowanie lub zobowiązanie Prezydenta W. do zawarcia stosownej umowy, a orzeczenie Sądu zastąpiłoby oświadczenie woli organu administracji. Zaskarżaną decyzją Wojewody D. z dnia [...] podtrzymującą decyzje Prezydenta W. dnia [...]o umorzeniu postępowania w żadnym razie nie jest decyzją i tym samym nie otwiera skarżącemu (ani pozostałym wnioskodawcom) tej drogi sądowej.

28 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

29 Stosownie do dyspozycji art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy).

30 Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje w szczególności orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne i określone ustawowo postanowienia (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), a także na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego.

31 Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

32 Z kolei art. 147 § 1 przywoływanej wyżej ustawy procesowej upoważnia Sąd, który uwzględnia skargę na uchwałę lub akt, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeśli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.

33 Sąd rozpatrując przedmiotową skargę nie dopatrzył się naruszenia prawa przez organy rozstrzygające.

34 Skarżący w niniejszej sprawie domagał się ustalenia od Zakładu Energetycznego W. S.A. odszkodowania w kwocie [...]za szkodę w postaci zmniejszenia wartości nieruchomości składających się z działek nr [...],[...],[...],[...],[...]położonych we W., obręb Ż., przy ul. R. [...],[...],[...],[...], powstałą w skutek przeprowadzenia przez nie przewodów i urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej (2 słupy oraz napowietrzna linia wysokiego napięcia). Jako alternatywne żądanie wskazali oni na wydanie orzeczenie o obowiązku nabycia od wnioskodawców na rzecz Skarbu Państwa działek nr [...],[...],[...],[...]i przylegającej do nich części działki nr [...], stanowiącą drogę dojazdową, z uwagi na fakt, że przeprowadzenie przez wskazane nieruchomości przewodów i urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej uniemożliwia właścicielowi korzystanie z nieruchomości zgodnie z jej przeznaczeniem.

35 Należy zważyć, iż zgonie z przepisem art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. W ustępie 4 powoływanego przepisu stanowi się, że na osobie lub jednostce organizacyjnej występującej o zezwolenie ciąży obowiązek przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po założeniu lub przeprowadzeniu ciągów, przewodów i urządzeń, o których mowa w ust. 1. Jeżeli przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego jest niemożliwe albo powoduje nadmierne trudności lub koszty, stosuje się odpowiednio przepis art. 128 ust. 4. Powoływany przepis art. 128 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi, że odszkodowanie przysługuje również za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 120 i 124-126. Odszkodowanie powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód. Jeżeli wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu.

36 Jak się wskazuje w orzecznictwie sądowym uprawnienia właściciela określone w art. 140 KC zawsze doznawały ograniczeń ze względu na ważne potrzeby społeczne, do których należy zapewnienie powszechnego korzystania z energii elektrycznej. W polu widzenia ustawodawcy pozostawało - chociaż historycznie w różnych odcieniach - dobro ogólne oraz dobro jednostkowe; poczynając od ustawy elektrycznej z dnia 21 marca 1922 r. (Dz. U. z 1935 r. Nr 17, poz. 98), a kończąc na ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.). Dla omawianej problematyki istotne są regulacje zamieszczone w ustawach szczególnych. Nie ma jednak wątpliwości co do tego, że ograniczenie praw właściciela następuje za odszkodowaniem oraz że dopuszczalna jest droga sądowa (por. niepubl. wyrok SA z 27.03.2003 r., V CKN 347/01).

37 Podmiotami uprawnionymi do uzyskania zezwolenia (art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami) będą, oprócz jednostek samorządu terytorialnego, także zakłady i przedsiębiorstwa użyteczności publicznej, których celem jest zaspokajanie zbiorowych potrzeb ludności w drodze świadczenia usług publicznych. Ponieważ więc wywłaszczenie nieruchomości (ograniczenie korzystania) może nastąpić wyłącznie na cele publiczne (art. 112 ust. 3 powołanej ustawy o gospodarce gruntami), to brak jest jakichkolwiek podstaw do wydania decyzji administracyjnej zezwalającej jednej osobie fizycznej (grupie osób) na naruszenie prawa własności innej osoby (por. niepub. wyrok NSA z 30.08. 2001 r., I SA 668/00).

38 Należy wszakże wyraźnie podkreślić, że warunkiem domagania się stosownego odszkodowania za ograniczenie prawa własności jest wydanie przez właściwy organ zezwolenia na zajęcie nieruchomości. Wspomniane zezwolenie wydaje się w formie decyzji administracyjnej, po przeprowadzeniu stosownego postępowania administracyjnego (por.E.Mzyk w: G.Bieniek, S.Kalus, Z.Marmaj, E.Mzyk, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, Warszawa 2005, s. 418).

39 Jak się wskazuje w orzecznictwie sądowym o odszkodowaniu należnym z tytułu wywłaszczenia lub zajęcia nieruchomości na podstawie uprzednio wydanego zezwolenia orzeka właściwy miejscowo organ administracji publicznej (art. 112 ust. 4 oraz art. 124 i art. 128 ust. 4 w związku z art. 240 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, jednolity tekst: Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm. oraz w związku z art. 2 § 3 KPC - por. niepubl, post. Z 30.08.2001 r., I SA 668/00).

40 Jak wynika z akt sprawy tak decyzja zawierająca zezwolenie na czasowe zajęcie nieruchomości skarżącego w celu budowy urządzeń infrastruktury technicznej nie została nigdy wydana. Powyższego zezwolenia nie można w żadnej mierze utożsamiać z wydanymi decyzjami zawierającymi pozwolenie na budowę tychże urządzeń, gdyż dotyczą ona zupełnie innego przedmiotu i mają zdecydowanie odmienny charakter.

41 W konkluzji należy uznać, iż bezzasadne jest żądanie orzeczenia o obowiązku nabycia od wnioskodawców na rzecz Skarbu Państw przedmiotowych działek, z powodu uniemożliwienia właścicielowi dalsze prawidłowe korzystanie z nieruchomości. Takie uprawnienie jest co prawda przewidywane w przepisie art. 124 ust, 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami, ale jego realizacja jest również uzależnione od uprzedniego wydania decyzji zawierającej zezwolenie na zajęcie działki.

42 Jeżeli chodzi o konsekwencje zajęcia nieruchomości należących do skarżącego bez jego zgody oraz bez dysponowania stosownym zezwoleniem to wchodzić tu może w grę odpowiedzialność cywilnoprawna, realizowana przed sądami powszechnymi.

43 Biorąc powyższe pod uwagę Sąd podzielił stanowisko, iż toczenie postępowania w granicach objętych wnioskiem skarżącego było bezprzedmiotowe i dlatego zasadne było umorzenie postępowania.

44 W konkluzji Sąd uznał zarzuty skargi za bezzasadne i dlatego - stosownie do przepisu art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi - był obligowany skargę oddalić.