Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 18 grudnia 2014 r., III SA/Wr 663/14

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 18 grudnia 2014 r., III SA/Wr 663/14

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Strzebinczyk, Sędziowie Sędzia WSA Maciej Guziński (sprawozdawca), Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska, Protokolant specjalista Katarzyna Jastrzębska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 18 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi B. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania prawa jazdy oddala skargę.

Uzasadnienie

2 B. M. (dalej: strona, skarżący) posiadał uprawnienia do kierowania pojazdami kat. B, C, B+E, C+E, T. Wyrokiem z dnia [...] marca 2014 r., sygn. akt [...], Sąd Rejonowy w S. orzekł wobec skarżącego środek karny w postaci zakazu kierowania pojazdami mechanicznych z wyłączeniem kategorii C+E, na okres 2 lat, za kierowanie pojazdem w stanie nietrzeźwym. Decyzją z dnia [...] maja 2014 r. Starosta S. cofnął skarżącemu uprawnienie do kierowania pojazdami kat. B, B+E, T na okres od [...]. 03. 2014 r. do [...].03. 2016 r. Odrębnymi decyzjami z dnia [...] maja 2014 r. skierowała skarżącego na badania lekarskie i badania psychologiczne.

3 Wnioskiem [...] maja 2014 r. skarżący wystąpił do Starosty S. o wydanie wtórnika prawa jazdy z powodu zmiany danych związanych z utrata uprawnień kategorii B, C, C+E,T – na kategorię C, C+E prawa jazdy.

4 Decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. Starosta S. odmówił skarżącemu wydania prawa jazdy kat. C, C+E, z uwagi na orzeczony przez Sąd Rejonowy w S., wyrokiem z dnia [...].03.2014 r., środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych z wyłączeniem kat. C+E, na okres 2 lat.

5 W odwołaniu, pełnomocnik skarżącego zarzuciła organowi I instancji, że rozszerzył wobec skarżącego orzeczony przez sąd środek karny, naruszając w ten sposób 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, który nie ma zastosowania do osób, które posiadają już stosowne uprawnienia do kierowania pojazdami.

6 Decyzją z dnia [...] lipca 2014 r., wydana na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 3, ust. 2 pkt 2, art. 18 ust. 1, ust. 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2014 r. poz. 600), art. 138 § 1 pkt 1 kpa, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję pierwszoinstancyjną.

7 W uzasadnieniu decyzji organ II instancji w pierwszej kolejności przywołał treść art. 12 ust. 1, ust. 2, ust. 3 ustawy o kierujących pojazdami oraz treść art. 11 ust. 4 tej ustawy a następnie wskazał, że przepisy te mają zastosowanie zarówno do kierowców ubiegających się po raz pierwszy o prawo jazdy danej kategorii, innej niż kat. B w czasie trwania zakazu, jak i do kierowców posiadających już takie uprawnienia, wstrzymując możliwość ich wykonywania na czas orzeczonego zakazu sądowego, do pojazdów kat. B.

8 W ocenie Kolegium zarzuty skarżącego nie są zasadne, albowiem zakaz wynikający z art. 12 ust. 1 i 2 wskazanej ustawy dotyczy nie tylko wydania prawa jazdy ale także wszystkich innych czynności organu, których skutkiem byłoby uzyskanie uprawnień do kierowania pojazdami w okresie i zakresie wynikającym z sądowego zakazu prowadzenia pojazdów określonej kategorii, w tym wydanie wtórnika prawa jazdy.

9 To, że skarżący posiadał uprawnienia przed wydaniem wyroku, co wynikało z jego prawa jazdy, obejmującego kat. B, C, B+E,C+E, T, zaś Sąd prawomocnym wyrokiem z [...].03.2014 r. odebrał jedynie częściowo, tzn. zakazał prowadzenia pojazdów mechanicznych z wyłączeniem pojazdów kat. C+E, nie oznacza, że w trakcie obowiązywania tego zakazu, skarżący może prowadzić pojazdy mechaniczne kat. C, C+E, bowiem jest to zakazane, zakazem wprowadzonym przez ustawodawcę.

10 Podkreślono, że skarżący wskutek orzeczonego wyrokiem zakazu prowadzenia pojazdów z wyłączeniem pojazdów kat. C+E, utracił uprawnienia do kierowania pojazdów kat. B, B+E, T, mocą decyzji Starosty S. z dnia [...].05.2014r. Okoliczność ta nie może nie mieć znaczenia dla oceny możliwości wydania prawa jazdy kat. C+E. Stosownie bowiem do art. 11ust. 4 pkt1 ustawy o kierujących pojazdami dodatkowym warunkiem wydania prawa jazdy kat. C jest spełnienie wymagań określonych dla prawa jazdy kat B, oraz stosownie do art. 11ust. 4pkt 2 tej ustawy, dodatkowym warunkiem wydania prawa jazdy kat. C+E jest spełnienie wymagań dla kat. B, C w tym zakresie.

11 Wskazano w uzasadnieniu, że utrata uprawnień do kierowania pojazdami kat. B, C, B+E, T, nie jest zmianą stanu faktycznego, uprawniającego do otrzymania wtórnika dokumentu, albowiem cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami kat. B jest zmianą uprawnień, a nie stanu faktycznego. Zatem w oparciu o art. 18 ust.1 ustawy brak jest podstaw do wydania wtórnika prawa jazdy, z powodu utraty uprawnień kat. B prawa jazdy. Dlatego też, przedstawione rozważania prawne dotyczące zasad wydawania prawa jazdy, w niniejszej sprawie, muszą mieć zastosowanie do rozpatrzenia wniosku o wydanie wtórnika prawa jazdy obejmującego uprawnienie kat. B. Skoro skarżący nie posiada uprawnień do kierowania pojazdami B, a więc nie spełnia tych warunków. Wskazano, że w wyroku sąd orzekł zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych z wyłączeniem kat. C+E, a więc także kategorii C.

12 Organ odwoławczy na poparcie swojej tezy przywołał orzecznictwo sądów administracyjnych.

13 Od niniejszej decyzji skarżący wywiódł skargę do WSA we Wrocławiu zarzucając naruszenie:

14 naruszenie przepisu art. 7 kpa, poprzez odmowę wykonania orzeczenia sądu powszechnego, to jest wyroku Sądu Rejonowego w S., Wydziału II Karnego z dnia [...] marca 2014 r. (sygn. akt [...]) i bezprawne rozstrzygnięcie sytuacji prawnej skarżącego wychodzące poza zakaz prowadzenia pojazdów ustanowiony prawomocnym wyrokiem sądu powszechnego, a także poprzez wydanie decyzji wbrew słusznemu interesowi skarżącego, gdyż pomimo posiadania przez niego uprawnień do prowadzenia pojazdów kategorii C+E, organ uniemożliwia skarżącemu korzystanie z uprawnień poprzez odmowę wydania prawa jazdy wskazanych kategorii;

15 naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest art. 12 ust. 1 pkt. 3, ust. 2 pkt 2 pkt 3, ust. 3 pkt 2 ustawy kierujących pojazdami , poprzez jego błędną wykładnię i błędne zastosowanie, a to poprzez ujednolicenie sytuacji prawnej kierującego ubiegającego się o wydaniem prawa jazdy po raz pierwszy, i sytuacji kierującego, który takie uprawnienia już posiadał i w związku z tym wydanie decyzji nieuwzględniającej faktu posiadania przez skarżącego uprzednio nabytych (i nie odebranych przez Sąd ) uprawnień do kierowania pojazdami kat. C+E;

16 art. 182 § 2 k. k. ww. z art. 6 kpa w zw. z art. 103 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 104 w zw. z art. 12 ust. 1 pkt 2 i art. 12 ust. 2 pkt 3 ustawy o kierujących pojazdami, poprzez nie wydanie dokumentu prawa jazdy obejmującego kategorie, co do których nie orzeczono środka karnego wskazanego w art. 42 k.k.;

17 art. 10 Konstytucji RP, poprzez działanie sprzeczne z treścią rozstrzygnięcia sądu powszechnego.

18 W związku z powyższym wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz decyzji poprzedzającej organu I instancji.

19 W uzasadnieniu wskazano na postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 26 lutego 2014 r., I KZP 29/13, w którym Sąd stwierdził, że "...organy administracyjne nie mogą ingerować w treść prawomocnego wyroku sądu orzekającego środek karny. Organ nie może rozszerzać ani zwężać orzeczonego przez sąd zakazu. Jeżeli Sąd orzekł o zakazie prowadzenia pojazdów z wyłączeniem wskazanych kategorii , to zakaz ten, nie może rozciągać się na wyłączone kategorie, albowiem stanowiłoby to dolegliwość znacznie przekraczającą treść prawomocnego wyroku i działania te stanowiły by pogwałcenie zasad Konstytucji".

20 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

21 Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a.") umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego orzeczenia uchybiającego prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania. W tym ostatnim przypadku chodzi jednak wyłącznie o sytuacje, gdy uchybienie przepisom prawa procesowego mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

22 Dokonując tak określonej kontroli skład orzekający Sądu stwierdził, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

23 W rozpoznawanej sprawie organy administracyjne obu instancji zastosowały wobec skarżącego przepis prawa materialnego wyrażony w art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. 2014 r., poz. 600); zwana dalej u.k.p.). Ustawodawca w treści powyższej regulacji zobowiązał administrację publiczną do niewydawania prawa jazdy w określonych w tym przepisie sytuacjach. Otóż prawo jazdy nie może zostać wydane min. osobie w stosunku, do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu (art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p). Jeżeli więc o wydanie prawa jazdy określonej kategorii zwróci się osoba z orzeczonym zakazem prowadzenia pojazdu w zakresie tej kategorii, to organ będąc związanym art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p. jest zobowiązany wydać decyzję odmowną.

24 Natomiast art. 12 ust 2 u.k.p. zawiera zakaz wydawania prawa jazdy innych kategorii niż ta kategoria, której dotyczy sądowy zakaz prowadzenia pojazdu mechanicznego. (patrz orzeczenie WSA w Rzeszowie z dnia 11 września 2013 r., sygn. akt II SA/Rz 530/13).

25 W niniejszej sprawie bezspornym jest, że wyrokiem z dnia [...] marca 2014 r. (sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w S. orzekł wobec skarżącego środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych z wyłączeniem kategorii C+E, na okres 2 lat.

26 Skarżący posiadał natomiast uprawnienia do kierowania pojazdami kat. B, C, B+E, C+E, T. Innymi słowy, wobec skarżącego wydany został zakaz prowadzenia pojazdów kategorii B, C, B+E, T. Skarżący wystąpił zaś o wydanie prawa jazdy kategorii C, C+E.

27 Na tle powołanych przepisów prawa nie sposób za skarżącym przyjąć, aby organy mogły wydać inne rozstrzygnięcie niż to, które zapadło w sprawie, a zatem rozstrzygnięcie o odmowie wydania skarżącemu prawa jazdy kategorii C, C+E. Prawomocne orzeczenie sądu karnego spowodowało bowiem, że skarżącemu nie można wydać nie tylko prawa jazdy kategorii B, C, B+E, T (tych objętych orzeczeniem sądowym) a także innej kategorii, o którą się ubiegał, czyli również C+E. (w stosunku do kategorii C został orzeczony prawomocny wyrok).

28 W istocie z wyroku sądu karnego wynika dla strony bezpośredni zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B, C, B+E, T, a pośrednio - poprzez obowiązującą organy administracji publicznej treść przepisu art. 12 ust. 2 pkt 2, 3 u.k.p. również zakaz prowadzenia pojazdów kategorii C+E. Decyzja organów konkretyzuje jedynie swą treścią obowiązujące wobec skarżącego zakazu z uwzględnieniem zapisów ustawy o kierujących pojazdami. Nie modyfikuje zatem w żaden sposób środka karnego. Uwzględnia jedynie treść ustawy o kierujących pojazdami zawierającą wykaz dolegliwości będących skutkiem (wprost) orzeczonego środka karnego przez sąd karny. Zaakcentowania wymaga, że ustawodawca w ustawie o kierujących pojazdami nałożył na organy administracji publicznej określone obowiązki (np. zakaz wydania prawo jazdy w sytuacjach dookreślonych w art. 12 u.k.p). Tym samym niedopuszczalnym jest przyjęcie, że poprzez wykonanie tych obowiązków organy administracji publicznej "wkraczają" w kompetencje sądu karnego, czy też modyfikują treść zapadłych przed tym sądem wyroków. Organy podejmują czynności jedynie w zakresie swoich właściwości. Stąd też Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie nie podziela poglądu wyrażonego w przywołanym przez pełnomocnika skarżącego postanowieniu z dnia [...] lutego 2014 r. o sygn. akt [...].

29 Przypomnienia wymaga, że zgodnie z postanowieniami tej ustawy: przepis art. 12 ust. 1 pkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D (art. 12 ust. 2 pkt 2) – w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B: przepis art.12 ust. 1 pkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy kategorii B+E, C1,+E, C+E, D1+E, lub D+E (art. 12 ust. 2 pkt 3) – w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1 lub D.

30 Przywołane unormowania wskazują, że ustawa o kierujących pojazdami przypisała wyrokowi zakazującemu prowadzenie pojazdów mechanicznych objętych prawem jazdy kategorii B walor zdarzenia prawnego w zakresie stosunków administracyjnych powstających w sferze uprawnień do prowadzenia pojazdów mechanicznych. Mając na uwadze charakter i znaczenie uprawnień objętych prawem jazdy kategorii B oraz powiązanie z innymi kategoriami (art. 6 ust. 1 pkt 12, pkt 15 ustawy o kierujących pojazdami), prawodawca w unormowaniu zawartym w art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o kierujących pojazdami rozciągnął skutki orzeczenia karnego w zakresie prawa jazdy kategorii B także na inne uprawnienia do prowadzenia pojazdów, przy czym skutki te dotyczą jednako zarówno ubiegającego o prawo jazdy określonej kategorii, jak i dysponującego już takim prawem jazdy.

31 Przy interpretacji unormowań zawartych w art. 12 ustawy o kierujących pojazdami nie można bowiem poprzestać wyłącznie na wykładni językowej, i z pominięciem celowości rozwiązań legislacyjnych przyjętych w tej ustawie twierdzić (jak czyni to skarżący), że dwuletni sądowy zakaz prowadzenia pojazdów objętych prawem jazdy kategorii B nie odnosi się do osób, które nabyły już wcześniej uprawnienia do prowadzenia pojazdów poza kategorią B.

32 Zestawiając postanowienia art. 12 ustawy o kierujących pojazdami z treścią art. 178a § 1 w zw. z art. 42 Kodeksu karnego i art. 182 § 2 Kodeksu karnego wykonawczego nietrudno dostrzec, że wspólnym celem tych unormowań jest bezpieczeństwo w komunikacji, wszak zachowania kwalifikowane, stypizowane w art. 178a Kodeksu karnego, godzą w bezpieczeństwo ruchu. Ratio legis zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych stanowi wykluczenie z ruchu drogowego takich kierowców, którzy wykazali, że zagrażają bezpieczeństwu w komunikacji, zwłaszcza jeżeli uczynili to znajdując się w stanie nietrzeźwości.

33 Trzeba przy tym zauważyć, że – oprócz powiązania art. 12 ust. 1 pkt 2 i art. 12 ust. 2 pkt 2, 3 ustawy o kierujących pojazdami z art. 182 § 2 Kodeksu karnego wykonawczego i art. 178a § 1 Kodeksu karnego, przez zdarzenie jakim jest prawomocny wyrok sądu obwarowany zakazem prowadzenia pojazdów mechanicznych w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu, zobowiązujący organ administracji publicznej (właściwego starostę) do wydania decyzji cofającej skazanemu uprawnienia do prowadzenia pojazdu w orzeczonym zakresie, i obligujący ten organ do niewydawania tych uprawnień w okresie obowiązywania zakazu – unormowania zawarte w art. 12 ustawy o kierujących pojazdami mają także charakter autonomiczny w zakresie stosunku administracyjnoprawnego, który jest wynikiem wcześniejszego stosunku o charakterze karnoprawnym.

34 Wykładnia celowościowa art. 12 ust. 2 pkt 2, 3 ustawy o kierujących pojazdami pozwala twierdzić, że na podstawie tego przepisu starosta jest zobligowany do niewydawania prawa jazdy kategorii między innymi C+E w czasie trwania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B, przy czym zakaz ten odnosi się nie tylko do kierowców ubiegających się po raz pierwszy o prawo jazdy danej kategorii (innego niż kategoria B), w czasie trwania zakazu, ale dotyczy również kierowców posiadających już takie uprawnienia – przez wstrzymanie możliwości ich wykonywania na czas trwania zakazu sądowego, orzeczonego co do pojazdów objętych prawem jazdy kategorii B (wyroki: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 2 lipca 2013 r., III SA/Po 834/13; Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 11 września 2013 r., II SA/Rz 530/13; Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 8 października 2013 r., II SA/Ol 754/13 i z dnia 26 listopada 2013 r., II SA/Ol 845/13 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 5 marca 2014 r., III SA/Wr 883/13).

35 Podzielając w pełni ten kierunek orzecznictwa sądów administracyjnych, należy zauważyć, że inne rozumienie art. 12 ust. 2 pkt 2, 3 ustawy o kierujących pojazdami doprowadziłoby do sytuacji, w której osoby nieposiadające w dacie orzeczonego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B prawa jazdy innej kategorii, nie mogłyby się ubiegać o wydanie prawa jazdy i kierować pojazdami np. kategorii C, D, gdy tymczasem osoby posiadające już takie uprawnienia w dacie orzeczonego zakazu mogłyby je swobodnie wykonywać. Oznaczałoby to nierówne traktowanie sprawców, wobec których orzeczono sądownie taki sam zakaz, ale – co najważniejsze – byłoby to sprzeczne z celem przyjętych rozwiązań prawnych, jakim jest niedopuszczanie do ruchu drogowego osób, które swoim postępowaniem, przez prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości, zagroziły bezpieczeństwu w komunikacji.

36 Nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której osoba z orzeczonym sądownie zakazem prowadzenia pojazdów objętych prawem jazdy kategorii B mogłaby – w okresie obowiązania zakazu – wciąż korzystać z innych uprawnień do prowadzenia pojazdów i nadal stwarzać (niekiedy wręcz większe) zagrożenie w ruchu przez prowadzenie innych pojazdów w stanie nietrzeźwości.

37 Fakt, że przed wyrokiem sądu karnego skarżący legitymował się prawem jazdy obejmującym kat. B, C, B+E, C+E, T, zaś Sąd Rejonowy w S. wyrokiem odebrał mu je tylko częściowo, tzn. zakazał prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie kat. B, C, B+E, T nie oznacza, że w trakcie obowiązywania tego zakazu, skarżący może prowadzić pojazdy mechaniczne objęte pozostałymi kategoriami. Taka działalność jest bowiem objęta zakazem wprowadzonym w unormowaniach art. 12 ustawy o kierujących pojazdami.

38 Organy orzekające w sprawie nie tylko nie naruszyły art. 12 ustawy o kierujących pojazdami, ale także zebrały materiał dowodowy wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy, nie uchybiając przy tym elementarnym zasadom procedury administracyjnej.

39 Wskazać należy, za organem drugiej instancji, że zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie prawa jazdy kat. B, C, B+E, T, nie jest zmianą stanu faktycznego, uprawniającego do otrzymania wtórnika dokumentu, albowiem ten zakaz w zakresie kierowania pojazdami (w tym obejmujący kat. B) jest zmianą uprawnień, a nie stanu faktycznego. Zatem w oparciu o art. 18 ust.1 ustawy brak jest podstaw do wydania wtórnika prawa jazdy, z powodu utraty uprawnień kat. B prawa jazdy. Dlatego też rozważania prawne dotyczące zasad wydawania prawa jazdy, w niniejszej sprawie, maja zastosowanie do rozpatrzenia wniosku o wydanie wtórnika prawa jazdy.

40 Resumując wskazać należy, że Sąd rozpoznając niniejszą sprawę nie dopatrzył się błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania wskazanych w skardze przepisów ustawy o kierujących pojazdami, także innych naruszeń, które mogły skutkować wyeliminowaniem zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Z powyższych przyczyn orzeczono o oddaleniu skargi w oparciu o art. 151 p.p.s.a.