Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 11 września 2014 r., III SA/Wr 403/14

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 11 września 2014 r., III SA/Wr 403/14

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Guziński (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Marcin Miemiec Sędzia WSA Jerzy Strzebinczyk Protokolant starszy sekretarz sądowy Monika Tarasiewicz po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 11 września 2014 r. sprawy ze skargi J. Z. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] maja 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego I. oddala skargę; II. przyznaje adw. A. J. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) w tym VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Uzasadnienie

2 Z akt sprawy wynika, że decyzją z dnia [...] października 1998 r. (nr [...], sygn. akt [...],) Kierownik Urzędu Rejonowego w Z. S., nakazał J. Z. (dalej skarżący), rozbiórkę konstrukcji stalowej oraz rozmontowania traku wraz z rozebraniem fundamentów i doprowadzenie terenu nieruchomości do stanu poprzedniego. Wynika z akt spraw, że decyzją z dnia [...] maja 2005 r. ([...]) Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2004 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji nr [...] z dnia [...] października 1998 r. Postanowienie z dnia [...] września 2005 r.(sygn.. akt [...]) WSA w Warszawie odrzucił skargę na powyższą decyzję.

3 Wynika z akt sprawy, że wobec nie wykonania powyższego obowiązku, wynikającego z decyzji nr [...] z [...] października 1998 r., postanowieniem z dnia [...] października 1999 r. (znak [...]), wierzyciel - Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. S. - nałożył grzywnę w celu przymuszenia (doręczone: [...].10.1999 r.).

4 Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. S., jako organ egzekucyjny, prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec skarżącego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] marca 2006 r., obejmującego należność z tytułu grzywny w kwocie należności głównej [...] zł, wystawionego przez wierzyciela - Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w Z. S. Jako organ egzekucyjny dokonał zajęcia prawa majątkowego, stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego skarżącego. Zawiadomienie wraz z odpisem tytułu wykonawczego zostało doręczone zobowiązanemu dnia [...] marca 2006 r.

5 Skarżący, pismem z dnia [...] stycznia 2014 r., zwrócił się do organu egzekucyjnego z wnioskiem o zawieszenie postępowania egzekucyjnego. We wniosku zażądał również zwrotu niesłusznie, jego zdaniem, pobranych należności. Podniósł także, że nie ma żadnej zaległości w stosunku do wierzyciela.

6 Wierzyciel, pismem z dnia [...] lutego 2014 r. (znak [...]), poinformował Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. S., że prowadzone postępowanie egzekucyjne w oparciu o przedmiotowy tytuł wykonawczy nie uległo przedawnieniu oraz, że brak podstaw prawnych do zawieszenia postępowania egzekucyjnego.

7 Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] maja 2014 r. Dyrektor Izby Skarbowej we W., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267) - zwanej dalej k.p.a oraz art. 18 i art. 56 § 1 i § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r. poz. 1015 ze zm.) - zwanej dalej u.p.e.a., po rozpatrzeniu zażalenia skarżącego, na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. S. z dnia [...] marca 2014 r. ([...]) w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego, wszczętego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] marca 2006 r., obejmującego należność z tytułu grzywny w kwocie należności głównej [...] zł, utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

8 W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazano, że przedmiotem rozpoznania jest odmowa zawieszenia postępowania egzekucyjnego, wszczętego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] marca 2006 r. obejmującego należność z tytułu grzywny w celu przymuszenia.

9 Wskazano, że zgodnie z art. 56 § 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub części:

10 - w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej;

11 - w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego;

12 - w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego;

13 - na żądanie wierzyciela;

14 - w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

15 W spawie żadna z powyższych przesłanek nie zaistniała. Natomiast rozstrzygnięcie podejmowane na podstawie art. 56 § 1 u.p.e.a. ma charakter związany, to znaczy, że jeżeli zachodzi którakolwiek z przesłanek określonych w art. 56 § 1 ustawy, to organ egzekucyjny ma obowiązek zawieszenia, w przeciwnym razie odmawia zawieszenia postępowania.

16 Wskazano w uzasadnieniu, że podstawą prawną dochodzenia wymagalnych należności jest orzeczenie z dnia [...] października 1999 r. nakładające na skarżącego grzywnę w celu przymuszenia w wysokości [...] zł, z powodu uchylenia się przez skarżącego od wykonania obowiązku wynikającego z decyzji nr [...] z dnia [...] października 1998 r. W związku z tym, podnoszona przez skarżącego okoliczność co do bezskuteczności tej decyzji nie podlega badaniu w niniejszym postępowaniu. Egzekwowany obowiązek nie wynika bowiem z decyzji nr [...].

17 Wskazano w uzasadnieniu, że także wnioski dotyczące nieistnienia obowiązku, która mogłaby być przesłanką do umorzenia postępowania egzekucyjnego, do którego rozpatrzenia właściwy jest Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. S., czy żądanie zwrotu pobranych kwot, nie są przedmiotem niniejszego postępowania i Dyrektor Izby Skarbowej we W. nie mógł się do nich odnieść w zapadłym rozstrzygnięciu, dotyczącym odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego.

18 Skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił, że jest bezprzedmiotowe, wydane bez odniesienia się do faktów i istoty sprawy. Nie było bowiem podstaw prawnych aby decyzja nr [...] była prawomocna, gdyż przedmiotowa wiata nie podlegała nigdy prawu budowlanemu. Tym samym nie było więc podstaw prawnych aby nadzór budowlany nałożył grzywnę w celu przymuszenia.

19 Skarżący wniósł, o zawieszenie egzekucji komorniczej i zwrot pieniędzy. Wystąpił także z wnioskiem o zasądzenie [...] tyś. zł wraz z odsetkami od Inspektorat Nadzoru Budowlanego w Z. S.

20 Ponadto – odnosząc się także do wyroków sądu powszechnego zapadłych wobec niego, min. z dnia [...].11.1999 r., [...] - wniósł o: zwrot wszystkich spraw do prokuratury, postawienie zarzutów funkcjonariuszom publicznym (sędziom i prokuratorom) oraz przydzielenia mu adwokata z urzędu w sprawach karnych i cywilnych; uchylenie wszystkich postanowień sądów z posiedzeń niejawnych; przeprowadzenia postępowania dowodowego w prokuraturze z udziałem skarżącego prokuratorów i sędziów zamieszanych w sprawy i innych; zawieszenie egzekucji komorniczej i zwrot wszystkich pieniędzy, gdyż chcę obalić wszystkie wyroki karne zapadłe w sprawie; przekazanie w/w sprawy do Sądu Dyscyplinarnego, gdyż są podstawy prawne do uchylenia immunitetów sędziowskich; przeprowadzenia postępowania sądowego w pełnym składzie aby udowodnić oszustwa funkcjonariuszy publicznych,

21 którzy są zamieszani w jego sprawę od ponad [...] lat; o wizję lokalną Prezesa Sądu lub sędziego wizytatora z Prokuratorem Okręgowym lub Apelacyjnym.

22 W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej we W. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje wcześniejsze stanowisko. Podkreślił, że kwestia zwrotu pobranych kwot została skarżącemu przedstawiona w piśmie organu egzekucyjnego z dnia [...] marca 2014 r., w którym poinformowano, że w celu zwrotu konkretnie pobranych kwot należy zwrócić się do wierzyciela. Żądanie zwrotu pobranych kwot, nie było przedmiotem niniejsze postępowania, żaden przepis ustawy egzekucyjnej nie przewiduje możliwości rozstrzygania o zwrocie pobranych kwot w toku przedmiotowego postępowania egzekucyjnego.

23 Podniósł także, że kwestia nieistnienia obowiązku, która mogłaby być przesłanką do umorzenia postępowania egzekucyjnego, czy żądanie zwrotu pobranych kwot, także nie były przedmiotem niniejszego postępowania. Wskazał – odnośnie naprawienia szkody w trybie art. 231 § 1 k.k. i art. 233 § 1 k.k., że przepisy te nie miały zastosowania w niniejszej sprawie. Natomiast inne wnioski i zarzuty skarżącego zawartych w skardze pozostają bez związku ze sprawą. Kwestie te nie były przedmiotem rozstrzygnięcia. Bez związku z przedmiotową sprawą pozostają również zawarte w skardze twierdzenia, co do sposobu i jakości działalności osób, które brały udział w poszczególnych postępowaniach, wymienionych w skardze.

24 Pełnomocnik skarżącego w piśmie procesowym z dnia [...] września 2014 r., podtrzymując skargę , wniósł o dopuszczenie dowodu z:

25 kserokopii opinii technicznej sporządzonej przez biegłego sądowego A. D.;

26 kserokopii dokumentacji fotograficznej z kwietnia 2008r.;

27 kserokopii pisma skarżącego z dnia [...] lutego 2012r.;

28 kserokopii pisma Rady Miejskiej w Z. z dnia [...] marca 2012r.;

29 kserokopii pisma Rady Miejskiej w Z. z dnia [...] marca 2012r.;

30 kserokopii wyciągu z projektu wiaty złożonej do Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w Z. S. przez B. P.

31 - na okoliczność min. czy konstrukcja metalowa (której nakazano rozbiórkę) była trwale związana z gruntem.

32 Wskazał, że w przedmiotowej opinii wskazano błędy popełnione przy realizacji inwestycji. Jednym z uchybień jest brak rozstrzygnięcia, czy obiekt jest w ogóle

33 budynkiem, ponieważ jego posadowienia nie można nazwać fundamentem. Tym samym, decyzja nakazująca rozebrania konstrukcji wiaty - będąca podstawą wydania postanowienia o nałożeniu grzywny i wystawienia tytułu wykonawczego jest oparte na nieprawdziwych informacjach. Natomiast Powiatowy Inspektorat Nadzór Budowlanego w Z. S. w żaden sposób nie odniósł się do otrzymanej opinii i nie zweryfikował swojej decyzji (w szczególności nie wznowił postępowania). W związku z tym, istnieje duże ryzyko, że decyzja nakazująca rozbiórkę konstrukcji wiaty została oparta o inny stan niż rzeczywisty i zasadne było wznowienie postępowania przez wierzyciela i odniesienie się do okoliczności opisanych powyżej.

34 Natomiast, po otrzymaniu wniosku o zawieszenie postępowania, wierzyciel odniósł się jedynie do wątpliwości odnośnie terminu przedawnienia grzywny i w żaden sposób nie ustosunkował się do opinii biegłego sądowego i zdjęć wykonanych przez skarżącego. Dlatego konieczne jest uchylenie postanowień obu organów i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia w celu uzyskania pełnego stanowiska wierzyciela (tj. odniesienie się do opinii i wniosków w niej wskazanych oraz przeprowadzenie oględzin).

35 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

36 Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym zgodnie z art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.), w tym także na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym.

37 Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno postanowienia uchybiającego prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a.), jak też dotkniętego wadą warunkującą wznowienie

38 postępowania administracyjnego (lit. "b"), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. "c"). Jeśli jednak sąd nie stwierdzi naruszenia prawa procesowego ani prawa materialnego, oddala skargę, kierując się dyspozycją art. 151 p.p.s.a.

39 Przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie jest kwestia zawieszenia postępowania egzekucyjnego, wszczętego na podstawie wystawionych przez wierzyciela – Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. S. - tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] marca 2006 r., obejmującego należność z tytułu grzywny w kwocie należności głównej [...] zł, (postanowieniem z dnia [...] października 1999 r. (znak [...]).

40 W ocenie Sądu, wbrew zarzutom skargi, zasadnie organy odmówiły zawieszenia postępowania egzekucyjnego w przedmiotowej sprawie.

41 Podstawę prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r., poz. 11015 ze zm.). Instytucję zawieszenia postępowania egzekucyjnego reguluje art. 56 § 1 tej ustawy. Zgodnie z tym przepisem, postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu: 1) w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej; 2) w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego; 3) w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego; 4) na żądanie wierzyciela; 5) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

42 Katalog przesłanek zawieszenia postępowania egzekucyjnego wymienionych w tym przepisie ma charakter zamknięty. Zawieszenie postępowania może nastąpić z urzędu, na wniosek wierzyciela albo zobowiązanego (zob. wyrok WSA w Warszawie z 8 listopada 2004 r., III SA 2376/03, wyrok NSA z 5 marca 1999 r., III SA 4497/97). Organ egzekucyjny jest przy tym związany treścią tej normy prawa, co oznacza, że nie pozostawia ona swobody wyboru co do zawieszenia, czy odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Jeżeli zachodzi którakolwiek ze wskazanych wyżej przesłanek, to organ egzekucyjny ma obowiązek zawieszenia postępowania (zob. wyrok NSA z 14 lipca 1998 r., IV SA 1502/96). Z drugiej zaś strony, w razie niewystąpienia żadnej z powyższych wskazanych w art. 56 ustawy o postępowaniu egzekucyjnej w administracji, organ egzekucyjny nie może zawiesić postępowania. Sama ocena, czy istniały podsta-

43 wy do zawieszenia postępowania egzekucyjnego, powinna nastąpić według stanu rzeczy z chwili rozpatrywania przez organ egzekucyjny.

44 Nie ulega wątpliwości, że w rozpatrywanej sprawie nie występują przesłanki o których mowa w art. 56 § 1 pkt 2, 3, 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie kwestionuje tego skarżący. Nie mamy do czynienia w sprawie także z wstrzymaniem wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku czy rozłożenia na raty spłaty należności (pkt 1). W uzasadnieniu swego stanowiska skarżący wskazuje, że tą przesłanką (zawieszenia) winna być okoliczność, że decyzja nr [...] nakazująca rozbiórkę konstrukcji stalowej wiaty oparta była na nieustalonym właściwie stanie faktycznym - fałszywych dowodach – a przeto była nieprawomocna, bowiem przedmiotowa wiata nie podlegała nigdy prawu budowlanemu, a tym samym bark było podstaw prawnych aby nadzór budowlany nakładał grzywnę w celu przymuszenia.

45 Trafnie organ wskazał w tym zakresie, że podstawą prawną dochodzenia wymagalnych należności jest postanowienie z dnia [...] października 1999 r. nakładające na skarżącego grzywnę w celu przymuszenia, z powodu uchylenia się przez zobowiązanego od wykonania obowiązku, wynikającego z decyzji nr [...] z dnia [...] października 1998 r. W związku z tym, podnoszona przez skarżącego okoliczność co do bezskuteczności tej decyzji nie podlega badaniu w niniejszym postępowaniu. Egzekwowany jest bowiem obowiązek wynikając z postanowienia z dnia [...] października 1999 r., a nie z decyzji nr [...] z dnia [...] października 1998 r . W tytule wykonawczym z dnia [...] marca 2006 r,. w rubryce nr 30: "podstawa prawna należności" wskazano: orzeczenie z dnia [...].10.1999 r.

46 W tym stanie, nie trafne są zarzuty skarżącego, o nie rozpoznaniu podnoszonych okoliczności odnośnie ustalenia stanu faktyczne w zakresie nałożenia obowiązku rozebrania stalowej wiaty. Nie zasługują także na uwzględnienie wskazane w tym zakresie wnioski dowodowe.

47 Jak wynika z akt sprawy, nałożenie grzywny w celu przymuszenia nastąpiło w formie postanowienia, które nie zostało wyeliminowane z obrotu prawnego. Stosownie do art. 124 u.p.e.a., nałożona grzywna w celu przymuszenia, nie uiszczona w terminie, podlega ścignięciu w trybie egzekucji należności pieniężnych.

48 Jak już to trafnie wskazał organ - w ramach zawieszania postępowania egzekucyjnego - organ egzekucyjny po otrzymaniu tytułu wykonawczego jest zobowiązany do prowadzenia postępowania egzekucyjnego, a przy tym stosowanie do art. 29 § 1

49 u.p.e.a., nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Organ egzekucyjny nie jest uprawniony do merytorycznego badania egzekwowanej należności, a tym samym do przeprowadzania postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia, czy dochodzona w postępowania egzekucyjnym należność istnieje. Podkreślić także należy, że art. 56 ustawy nie przewiduje obowiązku zwracania się organu egzekucyjnego do wierzyciela o zajęcia stanowiska w przedmiocie zawieszenia postępowania. Nie trafne są więc zarzuty skarżącego o braku podstaw do procedowania w przedmiocie zwieszenia postępowania egzekucyjnego.

50 Nie występuje także przesłanka zawieszania postepowania egzekucyjnego, wskazana w art. 56 § 1 pkt 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym. Przepisy innych ustaw nie przewidują jego zawieszenia.

51 Wskazać należy za organem, że w celu zwrotu konkretnie pobranych kwot należy zwrócić się do wierzyciela. Żądanie zwrotu pobranych kwot, nie było i nie mogło być przedmiotem niniejsze postępowania, podobnie jak kwestia nieistnienia obowiązku. Także przepisy art. 231 § 1 k.k. i art. 233 § 1 k.k. o naprawieniu szkody, nie mają zastosowania w niniejszej sprawie. Bez związku z przedmiotową sprawą pozostają również zawarte w skardze twierdzenia, co do sposobu i jakości działalności osób, które brały udział w poszczególnych postępowaniach sadowych wymienionych w skardze.

52 Sąd na rozprawie oddalił wnioski dowodowe i żądania zawarte w skardze i w piśmie procesowym.

53 W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa i z tej przyczyny, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w pkt I. Orzeczenie w pkt II. znajduje umocowanie w art. 250 p.p.s.a.