Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 października 2015 r., V SAB/Wa 27/15

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 października 2015 r., V SAB/Wa 27/15

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Krajewska (spr.), Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Sędzia WSA - Dariusz Zalewski, , Protokolant ref.staż. - Anna Głowacka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 października 2015 r. sprawy ze skargi W. S. w przedmiocie przewlekłości postępowania Ministra Finansów w sprawie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności postanowienia : oddala skargę.

Uzasadnienie

2 Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. wszczął postępowanie egzekucyjne wobec majątku skarżącego na podstawie następujących tytułów wykonawczych:

3 - od nr [...] do nr [...] ([...] – [...]) obejmujących zaległe należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne oraz składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres V-X/2005,

4 . od nr [...] do nr [...] ([...] – [...]) obejmujących zaległe należności z tytułu składek na Fundusz Pracy za okresy: V-XII/2001, I-II, VII-XII/2002, III- IV, XI-XII/2005 oraz I-II/2006,

5 • od nr [...] do nr [...] ([...] – [...]) obejmujących zaległe należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okresy: V-XII/2001,I-XII/2002,1-V 2003, X-XII/2004,1-IY, XI-XII/2005 oraz I-II/2006,

6 • od nr [...] do nr [...], (W/4-5126/10-W/4-5197/10) obejmujących zaległe należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okresy: V-XII/2001, I-XII/2002, I- V/2003, X-XII/2004,1-IV, XI-XII/2005 oraz I- 11/2006.

7 W toku prowadzenia postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny zawiadomieniami z dnia [...] maja 2010 r.:

8 - od nr [...] do nr [...] dokonał zajęcia rachunku bankowego skarżącego w banku Zachodnim WBK S.A.,

9 - od nr [...] do nr [...] dokonał zajęcia rachunku bankowego skarżącego w banku PKO BP ,

10 - od nr [...] do nr [...], dokonał zajęcia rachunku bankowego skarżącego w banku PKO S.A.

11 Ww. zawiadomienia wraz z odpisami tytułów wykonawczych od nr [...] do nr [...] oraz od nr [...] do nr [...], doręczone zostały w dniu [...] czerwca 2010 r., w trybie art. 44 kpa. Natomiast odpisy tytułów wykonawczych od nr Rb II 2369/2009 do nr [...] ([...] – [...]) zostały doręczone również w trybie art. 44 kpa w dniu [...] listopada 2010 r.

12 Z uwagi na nieskuteczność egzekucji administracyjnej prowadzonej przez Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi ww. tytuły wykonawcze pismem z dnia [...] października 2010 r., zostały przekazane Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w K. celem dalszego prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

13 Zawiadomieniem z dnia [...] listopada 2010 r., nr: [...] oraz z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...], Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego Zobowiązanego w banku PKO BP S.A.

14 W odpowiedzi na powyższe zawiadomienia dłużnik zajętej wierzytelności pismami z dnia [...] grudnia 2010 r., oraz z dnia [...] marca 2011 r., poinformował organ egzekucyjny, iż realizacja zajęcia nie jest możliwa z uwagi na brak środków przekraczających kwotę wolną od zajęcia na rachunku bankowym skarżącego.

15 W dniu [...] czerwca 2011 r., Pani L. F. działając w imieniu skarżącego wniosła o ,, odpłatne wykonanie o doręczenie kserokopii":

16 • wszystkich przesyłek rejestrowanych i wysyłanych do skarżącego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. oraz Inspektorat ZUS w K.

17 • protokołu zeznań Jadwigi i Jacka Kasprzyków załączonego do akt sprawy .

18 W odpowiedzi na powyższe Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. pismem z dnia [...] czerwca 2011 r., wezwał Zobowiązanego do:

19 • złożenia w urzędzie oryginału pełnomocnictwa bądź jego urzędowo poświadczonej kopii uprawniającego L. F. do działania w imieniu i na rzecz skarżącego,

20 - złożenia w urzędzie oryginału bądź urzędowo poświadczonej kopii pełnomocnictwa do odbioru korespondencji w imieniu Zobowiązanego dla J. J.,

21 • złożenia w urzędzie oryginału bądź urzędowo poświadczonej kopii dowodów uiszczenia opłaty od pełnomocnictwa przez J. J. i L. F.

22 W treści przedmiotowego wezwania organ poinformował Zobowiązanego, iż w myśl art. 73 § 1 i 2 k.p.a., jest on uprawniony jako strona do przeglądania akt postępowania w siedzibie urzędu, w obecności pracownika urzędu, może również sporządzać notatki i odpisy z akt sprawy.

23 Pismem z dnia [...] lipca 2011 r., Zobowiązany ponownie zwrócił się do organu egzekucyjnego o: " odpłatne wykonanie o doręczenie kserokopii:

24 • wszystkich przesyłek rejestrowanych i wysyłanych do skarżącego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. oraz Inspektorat ZUS w K.,

25 • protokołu zeznań J. i J. K. załączonego do akt sprawy.

26 Postanowieniem nr: [...] z dnia [...] lipca 2011 r., Naczelnik UrzęduSkarbowego w K.: odmówił wydania uwierzytelnionych odpisów z akt postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec majątku skarżącego. Skarżący pismem z dnia [...] sierpnia 2011 r., wniósł zażalenie na ww. postanowienie.

27 Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. postanowieniem nr: [...] z dnia [...] listopada 2011 r., uchylił w całości zaskarżone rozstrzygnięcie i umorzył postępowanie przed organem I instancji. W uzasadnieniu wydanego postanowienia Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, iż z uwagi na fakt, że przepisy k.p.a., nie przewidują możliwości żądania przez Stronę sporządzenia i doręczenia przez organ administracji publicznej kserokopii dokumentów znajdujących się w aktach sprawy uznać należy, że wniosek skarżącego z dnia [...] lipca 2011 r., jest bezprzedmiotowy.

28 Pismem z dnia [...] listopada 2013 r., skarżący wystąpił do Ministra Finansów z wnioskiem o stwierdzenie nieważności postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...], uchylającego w całości zaskarżone rozstrzygnięcie i umarzające postępowanie przed organem I instancji.

29 W treści wniosku skarżący powołując się na przepis art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. wskazał, iż Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. "potwierdza fikcję" postępowania egzekucyjnego, prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. na podstawie nie wprowadzonych do obrotu prawnego tytułów wykonawczych. Skarżący twierdził, iż z uwagi na fakt, że postępowanie egzekucyjne nie było w Jego opinii prowadzone, organowi nadzoru nie przysługiwało prawo wydawania orzeczeń w ramach "nieistniejącego" postępowania.

30 Minister Finansów postanowieniem z dnia z dnia [...] lutego 2014 r., nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności postanowienia Dyrektora izby Skarbowej w Ł. nr: [....] z dnia [...] listopada 2011 r.

31 Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem skarżący pismem z dnia [...] marca 2014 r., wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

32 Postanowieniem z dnia [...] maja 2014r., sygn. akt V SA/Wa 895/14 WSA w Warszawie odrzucił ww. skargę wskazując, iż skarżący wnosząc skargę na ww. postanowienie Ministra Finansów zaskarżył rozstrzygnięcie wydane w I instancji postępowania administracyjnego, opatrzone prawidłowym pouczeniem o możliwości złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, z której to możliwości skarżący nie skorzystał.

33 Wobec powyższego skarżący pismem z dnia 7 stycznia 2015 r., powołując się na przesłankę z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., wystąpił o stwierdzenie nieważności postanowienia Ministra Finansów z dnia [...] lutego 2014 r., nr [...]

34 Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015 r. Minister Finansów odmówił stwierdzenia nieważności postanowienia Ministra Finansów z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...]

35 W uzasadnieniu organ wskazał, że pismami z dnia [...] czerwca 2011 r., oraz [...] lipca 2011 r., skarżący wystąpił o "odpłatne wykonanie i doręczenie" kserokopii akt prowadzonego wobec jego majątku postępowania egzekucyjnego. W związku z powyższym organ odwołał się do orzecznictwa sądowego: wskazując, że fakt, iż na organie administracji publicznej ciąży obowiązek udostępnienia stronie akt sprawy oraz umożliwienia jej sporządzania notatek i odpisów nie oznacza, że organ ten jest zobligowany do wykonania kserokopii akt administracyjnych i doręczenia ich stronie /por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 26 czerwca 2008 r., sygn. akt II SA/Gd 276/08, wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 maja 2010 r., I SA/Wa 250/10).

36 Zdaniem organu brak jest zatem podstaw prawnych do przyjęcia, że na gruncie art. 73 § 1 k.p.a., stronie postępowania administracyjnego przysługuje prawo do żądania, aby organ administracji nawet odpłatnie, we własnym zakresie wykonał kserokopie dokumentów zawartych w aktach a następnie doręczył je stronie. Biorąc powyższe pod uwagę należy stwierdzić, że wnioski skarżącego z dnia [...] czerwca 2011 r., oraz [...] lipca 2013 r., o odpłatne wykonanie i doręczenie mu kserokopii akt postępowania egzekucyjnego są bezprzedmiotowe. Stąd wydanie przez organ nadzoru postanowienia kasacyjnego uchylającego postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] lipca 2011 r., nr: [...], było zasadne, bowiem art. 73 kpa nie miał w tym przypadku zastosowania.

37 Pismem z dnia [...] marca 2015 r. skarżący złożył skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Finansów przez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy w postępowaniu z wniosku skarżącego o stwierdzenie nieważności postanowienia Ministra Finansów z dnia [...] lutego 2014 r., [...], wnosząc o :

38 - zobowiązanie Ministra finansów do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego

39 - zobowiązanie Ministra Finansów do ukarania dyscyplinarnego pracownika winnego niezałatwienia sprawy w terminie;

40 - zaś w przypadku uwzględnienia skargi o orzeczenie, czy przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa albo nie miało charakteru rażącego a jeżeli tak to ukaranie Ministra Finansów na podstawie art. 149 § 2 grzywną w wysokości określonej 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. p.p.s.a.

41 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

42 Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., zwana dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Natomiast w myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. sądy administracyjne zostały powołane do rozpoznawania skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a powołanego paragrafu.

43 W niniejszej sprawie przedmiotem oceny Sądu jest skarga na przewlekłość postępowania, które zainicjowane zostało wnioskiem skarżącego, z jakim zwrócił się do Ministra Finansów o stwierdzenie nieważności postanowienia Ministra Finansów z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...]

44 Mając na uwadze powyższe w pierwszej kolejności wskazać należy, że z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, a także obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia w myśl art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Pośród szeregu zasad ogólnych postępowania administracyjnego szczególne znaczenie z punktu widzenia jego sprawności ma zasada wyrażona w art. 12 k.p.a., tj. zasada szybkości i prostoty postępowania. Jej realizacja zagwarantowana została przepisami określającymi terminy załatwienia sprawy.

45 Stosownie do treści art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy, od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.).

46 W orzecznictwie sądowoadministracyjnym, jak i w doktrynie podkreśla się, że przez pojęcie "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywaniu czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. J. P. Tarno Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 5. Warszawa 2012, str. 44; J. Drachal, J. Jasielski, R. Stankiewicz. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, str. 69-70; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 maja 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12, cbois.nsa.gov.pl), ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy (J. Borkowski (w): B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2011, str. 238). Pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmować będzie zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy.

47 Zatem o przewlekłości postępowania przed organem administracji publicznej można mówić wówczas, gdy czas jego trwania przekracza rozsądne granice. W wyroku z dnia 26 października 2012 r. w sprawie II OSK 1956/12, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził iż przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ zaistnieje wówczas, gdy organowi będzie można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut prowadzenia czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia.

48 W niniejszej sprawie skarżący zwrócił się do Ministra Finansów z wnioskiem o stwierdzenie nieważności postanowienia Ministra Finansów z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...]. Należy zatem podkreślić, że wnioskowane przez skarżącego wzruszenie ww. postanowienia miało nastąpić w trybie nadzwyczajnym. Wobec powyższego zadaniem organu była wnikliwa analiza sprawy mająca na celu ocenę, czy w sprawie zaistniała powołana przez skarżącego przesłanka określona w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., warunkująca stwierdzenie nieważności ww. postanowienia. Mając zatem na uwadze złożony charakter sprawy nie należało oczekiwać natychmiastowego jej rozstrzygnięcia. Tymczasem już w dniu [...] stycznia 2015 r. (data nadania), tj. jeszcze przed upływem któregokolwiek z terminów określonych w art. 35 § 1 k.p.a. skarżący złożył wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a w dniu [...] marca 2015 r. wniósł skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Finansów. Natomiast postanowienie w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia [...] lutego 2014 r. Minister Finansów wydał w dniu [...] kwietnia 2015 r.

49 W ocenie Sądu powyższe okoliczności nie uzasadniają stwierdzenia, iż w niniejszej sprawie miało miejsce przewlekłe prowadzenie postępowania. Szczególnie jeśli wziąć pod uwagę całokształt sprawy, tj. jej złożony charakter oraz działania skarżącego, który z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa wystąpił jeszcze przed upływem terminu jaki ustawa przewiduje na rozstrzygnięcie sprawy.

50 Powyższe pozwala na przyjęcie, iż nie można przypisać organowi przewlekłości w prowadzeniu postępowania. Organ nie podejmował bowiem czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy, a czas prowadzenia postępowania nie przekroczył rozsądnych granic. Minister Finansów wydał w sprawie rozstrzygnięcie merytoryczne, a fakt, iż nie jest ono zgodne z wolą skarżącego nie przesądza o przewlekłym prowadzeniu postępowania w przedmiocie rozpoznania jego wniosku.

51 Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.