Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 lipca 2019 r., V SA/Wa 403/19

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 lipca 2019 r., V SA/Wa 403/19

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak (spr.), Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Protokolant spec. - Anna Szaruch, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lipca 2019 r. sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. w Ś. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia ... grudnia 2018 r. nr ... w przedmiocie odmowy przyznania środków finansowych z tytułu wspierania grupy producentów rolnych: 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz A. Sp. z o.o. w Ś. kwotę 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie

2 Przedmiotem skargi A. sp. z o.o. z siedzibą w Ś. (dalej: "Strona", "Skarżąca", "Grupa") jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "Prezes ARiMR", "organ II instancji", "organ odwoławczy") z [...] grudnia 2018 r. nr [...] , utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Warmińsko – Mazurskiego Oddziału Regionalnego ARiMR (dalej: "Dyrektor ARiMR", "Dyrektor Oddziału", "organ I instancji") z dnia [...] sierpnia 2018r., nr [...] o odmowie przyznania środków z tytułu pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 za okres od dnia 4 lutego 2017 r. do dnia 3 lutego 2018 r., tj. za piąty rok działalności.

3 Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym :

4 W dniu [...] lutego 2013 r., decyzją znak [...], Marszałek Województwa Warmińsko – Mazurskiego wpisał Skarżącą do rejestru grup producentów rolnych.

5 Decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. Stronie została przyznana pomoc finansowa w ramach działania "Grupy producentów rolnych".

6 W dniu 28 lutego 2018 r. Grupa złożyła w Warmińsko – Mazurskim Oddziale

7 Regionalnym ARiMR wniosek o płatność za okres od 4 lutego 2017 r. do 3 lutego

8 2018 r., tj. za piąty rok korzystania z pomocy.

9 Kontrola administracyjna przedmiotowego wniosku wykazała

10 nieprawidłowości, z powodu których wezwaniem Nr [...] z dnia 20 marca

11 2018 r. (data pisma) wezwano Skarżącą ich usunięcia. . W odpowiedzi z dnia 10

12 kwietnia 2018 r. Grupa złożyła elektroniczną wersję wniosku na płycie CD

13 W dniu 11 czerwca 2018 r., Dyrektor Warmińsko-Mazurskiego Oddziału

14 Regionalnego ARiMR wystosował do Grupy wezwanie do złożenia wyjaśnień, w

15 odpowiedzi na które Grupa w dniu 26 czerwca 2018 r. złożyła korektę wniosku oraz

16 stosowne wyjaśnienia. W dniu [...] sierpnia 2018r., Dyrektor Warmińsko-Mazurskiego

17 Oddziału Regionalnego ARiMR wydał decyzję nr [...] o odmowie

18 przyznania Grupie środków finansowych z tytułu pomocy finansowej w ramach

19 działania "Grupy producentów rolnych" za okres od dnia 4 lutego 2017 r. do dnia 3

20 lutego 2018 r., to jest za 5 rok działalności.

21 Od powyższej decyzji, w dniu 2 października 2018 r. Strona złożyła

22 odwołanie, w którym zarzuciła naruszenie przez organ I instancji przepisów prawa

23 materialnego oraz przepisów postępowania mogący mieć wpływ na wynik sprawy.

24 Zdaniem Strony, Dyrektor Oddziału nie wykazał, że w przypadku Grupy miało

25 miejsce sztuczne stworzenie warunków do otrzymania płatności.

26 Decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r., nr [...] Prezes ARiMR utrzymał w mocy

27 zaskarżoną decyzję.

28 Organ II instancji stwierdził, iż w niniejszej sprawie brak jest podstaw do

29 wypłaty Grupie pomocy finansowej za żądany okres., tj. za piąty rok działalności.

30 Prezes ARiMR nie zakwestionował spełniania przez Grupę formalnych warunków

31 koniecznych do uzyskania statusu grupy producentów rolnych; zakwestionowany

32 został faktyczny powód powstania Grupy, na co wskazuje ciąg zdarzeń,

33 poprzedzających jej utworzenie.

34 Organ odwoławczy ustalił, że Grupa został powołana umową spółki z

35 ograniczoną odpowiedzialnością w dniu 19 kwietnia 2012 r. przez 5 osób: M.

36 G. , H. G. , K. R. , A. G.

37 oraz R. G.. Do składania oświadczeń w imieniu spółki uprawniony jest

38 Prezes Zarządu samodzielnie lub dwóch członków Zarządu łącznie. Członkami

39 Zarządu są: M. G. - Prezes Zarządu, J. K. R. - Pierwszy

40 Wiceprezes Zarządu oraz A. G. G. - Drugi Prezes Zarządu.

41 Prezes ARiMR ustalił, że w dniu 24 czerwca 2012 r. Grupa została

42 zarejestrowana jako spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, a w dniu 4 lutego

43 2013 r., zgodnie z decyzją Marszałka Województwa Warmińsko – Mazurskiego nr

44 [...] A. sp. z o.o., została wpisana do rejestru grup

45 producentów rolnych ze względu na produkt: "ziarno zbóż i nasiona roślin oleistych".

46 Następnie, na podstawie decyzji nr [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r.

47 Dyrektor Kujawsko-Pomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR przyznał Grupie

48 pomoc finansową w ramach działania "Grupy producentów rolnych" w okresie od

49 dnia 6 grudnia 2013 r. do dnia 5 grudnia 2018 r.

50 Organ II instancji ustalił, że siedzibą Grupy jest miejscowość Ś. [...]. Adres ten jest także adresem M. G. oraz

51 K. R. ,

52 jak również spółki "A. " M. G. sp. jawna, której to, Grupa (w okresie którego

53 dotyczy wniosek) sprzedała 97,86 % produktów wytworzonych w gospodarstwach

54 członków Grupy. Z kolei wspólnikami "A. " M. G. sp. jawna są M. G.

55 oraz K. R. . Ponadto M. G. oraz K. R. są

56 uprawnieni do reprezentacji zarówno Grupy jak i ww. podmiotu. Prezes ARiMR

57 ustalił, iż członek Grupy K. R. działalność w zakresie produktu ze

58 względu, na który Grupa powstała podjęła bezpośrednio przed założeniem spółki

59 wyłącznie na działce będącej we współwłasności z innym członkiem grupy - M.

60 G. m. Ponadto K. R. i M. G. posiadają wspólny majątek, tj.

61 są współwłaścicielami nieruchomości położonej w S., gmina G., powiat

62 g., woj. warmińsko-mazurskie, nr ewidencyjny [...] o powierzchni 2,3414 ha.

63 Organ II instancji ustalił także, że w okresie od 30 grudnia 2008 r. do 15

64 sierpnia 2011 r., z powyższej działki korzystał M. G. (m. in. składał wnioski

65 obszarowe na powyższą działkę), a następnie, od 16 sierpnia 2011 r. z ww. działki

66 korzysta K. R. (od 2012 r. składa wnioski obszarowe). Ponadto działka

67 ta jest jedyną działką użytkowaną rolniczo przez K. R. i tym samym jest

68 ona "najmniejszym" producentem produktu ze względu, na który Grupa została

69 utworzona.

70 Prezes ARiMR ustalił, iż w okresie, którego dotyczy wniosek, powierzchnia

71 upraw poszczególnych członków przedstawiała się następująco

72 - R. G. (uprawa pszenicy) –powierzchnia 124,32 ha,

73 - H. G. (uprawa pszenicy) – powierzchnia 36,38 ha,

74 - M. G. (uprawa żyta, pszenicy , rzepaku ozimego i kukurydzy ) –

75 łączna powierzchnia 781,23 ha,

76 - K. R. (uprawa pszenicy) – łączna powierzchnia 1,97 ha,

77 - A. G. (uprawa rzepaku ozimego i pszenicy) – łączna

78 powierzchnia 183,72 ha.

79 Organ odwoławczy wskazał, że powierzchnia upraw oraz produkcja K.

80 R. jest znikoma w stosunku do innych członków Grupy. Organ ustalił, że

81 K. R. nie posiada niezależnej od osób trzecich bazy produkcyjnej, a

82 spółka A. M. G. sp. jawna wykonuje usługi rolnicze na rzecz m.in. K.

83 R. i R. G.. Ponadto, dopiero w dniu 23 lutego 2012 r. K.

84 R. uzyskała wpis do ewidencji producentów, którą to datę, w ocenie

85 organów obu instancji należy uznać za dzień rozpoczęcia produkcji rolniczej w

86 zakresie produktu ze względu, na który Grupa powstała. Organ odwoławczy

87 zauważył, że w 2012 r. K. R. po raz pierwszy złożyła wniosek

88 obszarowy na działkę rolną będącą we współwłasności z M. G. , co

89 zdaniem Prezesa ARiMR potwierdza rozpoczęcie przez K. R. produkcji

90 w zakresie produktu ze względu na który Grupa powstała bezpośrednio przez

91 powstaniem A. - G. Sp. z o.o., tj. w dniu 19 kwietnia 2012 r.

92 W ocenie organu II instancji wszystkie ww. okoliczności, daty i działania

93 podejmowane przez osoby tworzące Grupę świadczą o konsekwentnym dążeniu do

94 otrzymania płatności w ramach działania "Grupy producentów rolnych" pomimo braku

95 realizacji celów działania. Prezes ARiMR stwierdził, że pomiędzy członkami grupy

96 A. Sp. z o.o. zachodzą powiązania rodzinne, osobowe i kapitałowe. Spółka

97 została zawiązana przez rodziców (byłe małżeństwo R. G. oraz H.

98 G. ), dwoje ich dzieci (rodzeństwo M. G. oraz A. G.) oraz osobę trzecią K. R. , będącą wraz z M.

99 G. m wspólnikami i członkami Zarządu "A. " M. G. sp. jawna, do którego

100 to podmiotu grupa dokonywała sprzedaży swojej produkcji.

101 Zdaniem organu II instancji utworzenie grupy producentów rolnych złożonych

102 z 5 członków, z których jeden rozpoczyna prowadzenie działalności rolniczej

103 bezpośrednio przed powstaniem spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i prowadzi

104 działalność wyłącznie na gruntach, na których dotychczas inny członek Grupy

105 prowadził działalność, będąc najmniejszym "ogniwem" w Grupie, z najmniejszą bazą

106 produkcyjną, z najmniejszą produkcją w okresie członkostwa w Grupie wskazuje, iż w

107 sprawie doszło do podziału jednego gospodarstwa, celem umożliwienia skorzystania

108 z działania poprzez obejście przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju

109 Wsi z dnia 9 kwietnia 2008 r. w sprawie wykazu produktów i grup produktów, dla

110 których mogą być tworzone grupy producentów rolnych, minimalnej rocznej wielkości

111 produkcji towarowej oraz minimalnej liczby członków grup producentów rolnych (Dz.

112 U. z 2013 r., poz. 642).

113 W ocenie Prezesa ARiMR, powyższe działania potwierdzają fakt stworzenia

114 przez Grupę sztucznych i pozornych warunków sprzecznych z celami danego

115 działania, mających jedynie na celu uzyskanie korzyści związanych z uzyskaniem

116 wsparcia finansowego z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej udzielanego

117 w ramach tworzenia grup producentów rolnych. Wynika z tego, że Grupa w okresie

118 referencyjnym trwającym od dnia 4 lutego 2017 r. do dnia 3 lutego 2018 r., nie

119 spełniła warunków do przyznania pomocy finansowej w ramach działania "Grupy

120 producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata

121 2007-2013, wobec czego należy odmówić przyznania środków z tytułu pomocy

122 finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych".

123 W ocenie organu odwoławczego Grupa nie została powołana, zgodnie z

124 ww. art. 2 ustawy z dnia 15 września 2000 r. o grupach producentów rolnych i ich

125 związkach oraz zmianie innych ustaw (Dz.U. nr 88, poz. 983 ze zm., dalej: "UGR").

126 Zgodnie z tym przepisem ustawy, określone podmioty prowadzące gospodarstwo

127 rolne lub działalność rolniczą mogą organizować się w grupy producentów rolnych w

128 celu dostosowania produkcji rolnej do warunków rynkowych, poprawy efektywności

129 gospodarowania, planowania produkcji ze szczególnym uwzględnieniem jej ilości i

130 jakości, koncentracji podaży oraz organizowania sprzedaży produktów rolnych.

131 Zdaniem Organu II instancji podzielenie się przez 2 członków Grupy zakresem

132 produkcji dowodzi, że w istocie celem była nie sama produkcja i możliwość

133 współpracy podmiotów tworzących Grupę w ramach wspólnego działania

134 określonego zarówno w art. 35 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia

135 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez

136 Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. L 277 z 21

137 października 2005 r., ze zm., dalej: rozporządzenie 1698/2005), jak i w treści art. 2

138 ustawy GPR, ale o stworzenie sztucznych warunków umożliwiających uzyskanie

139 płatności finansowej.

140 W konsekwencji, mimo spełnienia formalnych warunków niezbędnych do

141 utworzenia grupy producentów rolnych na gruncie prawa polskiego, Grupa w

142 niniejszej sprawie w sposób sztuczny i pozorny stworzyła warunki do przyznania

143 pomocy, a otrzymanie przez Skarżącą w takiej sytuacji pomocy finansowej

144 oznaczałoby uzyskanie korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia.

145 Mając wszystko powyższe na uwadze, Prezes ARiMR stwierdził, iż w

146 przedmiotowej sprawie zostały wypełnione przesłanki wskazane w art. 4 ust. 8

147 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające

148 szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w

149 odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej

150 zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.Urz.UE L

151 25/8 z 28 stycznia 2011 r. ze zm. dalej: "rozporządzenie 65/2011"), zgodnie z którym,

152 nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których

153 ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności,

154 aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia.

155 W przedmiotowej sprawie, zdaniem Prezesa ARiMR Grupa, wypełniła

156 zarówno obiektywny warunek do uznania, że stworzyła sztuczne warunki tj. poprzez

157 utworzenie Grupy niezgodnie z celem wskazanym w art. 35 ust. 1 rozporządzenia

158 1698/2005 oraz subiektywny warunek poprzez wykazanie, że cały ciąg zdarzeń,

159 poprzedzających utworzenie Grupy był zaplanowanym działaniem, które miało za cel

160 uzyskanie płatności sprzecznej z celami danego systemu wsparcia.

161 Nie zgadzając się z powyższym, A. sp. z o.o. wniosła skargę do

162 Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zarzuciła:

163 I. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

164 1) art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 roku o wspieraniu

165 rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego

166 na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów

167 Wiejskich na lata 2007-2013 (tekst jednolity - Dz. U. z 2018 r., poz. 1856 z póżn. zm.;

168 dalej: "ustawa PROW") przez nierozpatrzenie całego materiału dowodowego w

169 sposób wyczerpujący i bezzasadne przyjęcie, że jeden z członków Grupy - M.

170 G. dokonał podziału swojego gospodarstwa i zrezygnował z produkcji na rzecz

171 innego członka grupy (K. R. ), by umożliwić Grupie spełnienie warunku

172 minimalnej liczby członków oraz, że K. R. rozpoczęła prowadzenie

173 działalności z dniem wpisu do ewidencji producentów rolnych bezpośrednio przed

174 założeniem grupy tj. bezpośrednio przed 19 kwietnia 2012 r. w sytuacji, gdy

175 okoliczności te nie znajdują potwierdzenia w materiale dowodowym sprawy i

176 pozostają w sprzeczności z treścią wyjaśnień składanych przez Grupę, które zostały

177 przez Prezesa ARiMR pominięte,

178 2) art. 21 ust. 3 ustawy PROW poprzez niewłaściwe zastosowanie i

179 przyjęcie, że tylko na stronie leży ciężar udowodnienia faktów i że to strona ma

180 obowiązek bronić się przed wnioskami wywiedzionymi przez organ przedstawiając

181 stosowne dowody w sytuacji, gdy to organ wywodzi skutki prawne (odmawiając

182 płatności) z zarzutu tworzenia sztucznych warunków do otrzymania wsparcia i to na

183 organie ciąży obowiązek wykazania tych sztucznych warunków,

184 3) art. 80 k.p.a. w zw. z art. 21 ust 1 ustawy PROW przez niewłaściwe

185 zastosowanie i niezgodne z zasadami doświadczenia życiowego stwierdzenie, że

186 utworzenie grupy producentów rolnych z 5 członków, z których 1 członek rozpoczyna

187 prowadzenie działalności rolniczej w obszarze produktu ze względu na który Grupa

188 powstała, 9 miesięcy przed jej utworzeniem, na gruntach będących współwłasnością

189 z innym członkiem Grupy, z którym łączy go umowa quoad usum oznacza, że doszło

190 do rezygnacji z produkcji przez M. G. i tym sposobem rozdrobnienia

191 produkcji oraz założenie, że powyższe działanie miało na celu obejście przepisów

192 prawa stanowiących o minimalnej ilości członków Grupy, podczas gdy obowiązująca

193 strony umowa quoad usum zawarta 30 grudnia 2008 r. (prawie 3 i pół roku

194 wcześniej) przewidywała, że na gruntach będących we współwłasności M. G.

195 będzie prowadził działalność rolniczą do dnia 15 sierpnia 2011 roku (by dokonać

196 zbioru plonów), natomiast od 16 sierpnia 2018 r. dokonując zabiegów

197 A. technicznych na nowe zasiewy miała rozpocząć działalność K. R. ,

198 która w rzeczywistości tę działalność w tym okresie rozpoczęła,

199 4) art. 11 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 21 ust. 1 ustawy

200 PROW poprzez niewłaściwe zastosowanie i brak wyjaśnienia przez organ II instancji

201 w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w jaki sposób rzekomo występujące po stronie

202 skarżącej dowody stworzenia sztucznych warunków dla uzyskania płatności w

203 postaci świadomej rezygnacji z produkcji przez M. G. nastawionej na

204 obejście prawa, wystąpienia dysproporcji w wielkości produkcji sprzedanej do Grupy

205 wśród członków, czy też występowania powiązań rodzinnych, osobistych i

206 kapitałowych pomiędzy członkami Grupy opisane w zaskarżonej decyzji powodują

207 niemożność osiągnięcia celów wsparcia określonych w art. 35 ust. 1 lit. a i b

208 rozporządzenia Rady (WE) z dnia 20 września 2005 r. nr 1698/2005 w sprawie

209 wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz

210 Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (dalej: "rozporządzenie nr 1698/2005"),

211 5) art. 78 § 1 i 2 k.p.a, oraz art. 77 § 4 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie

212 wniosków dowodowych strony, mimo iż strona wielokrotnie składała wnioski o

213 dołączenie do akt sprawy dotyczącej 5 roku działalności grupy dokumentów

214 znajdujących się w aktach sprawy dotyczącej wniosku o pomoc, wniosku o płatność

215 za 1 rok działalności grupy, wniosku o płatność za 2 rok działalności grupy, a które

216 dotyczyły okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, jak również

217 nieprzeprowadzenie pozostałych przyjętych przez organ z własnej inicjatywy

218 dowodów w sposób przewidziany przepisami prawa, bez zakomunikowania stronie

219 jakiego rodzaju dowody zostały dołączone do materiału dowodowego akt sprawy

220 dotyczącej 5 roku działalności grupy,

221 6) art. 75 § 1 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie przez

222 organ, że decydujące dla uznania braku stworzenia przez Grupę sztucznych

223 warunków mogło by być wykazanie jednej okoliczności i udowodnienie, że K.

224 R. ma znacznie większą produkcję niż wykazana we wniosku i w planie, co

225 nie znajduje poparcia w przepisach krajowych i unijnych normujących wymogi dla

226 funkcjonowania grupy,

227 7) art. 16 § 1 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie przejawiające się

228 w bezpodstawnym kwestionowaniu funkcjonującej Spółki jako grupy producentów

229 rolnych zgodnie z celami, dla których została utworzona, w sytuacji gdy zastrzeżeń

230 takich Organ nie zgłaszał wydając ostateczne decyzje o przyznaniu pomocy, a także

231 o przyznaniu płatności za 1 i 2 rok funkcjonowania Grupy będąc już wcześniej w

232 posiadaniu materiału dowodowego ocenianego w zaskarżonej decyzji,

233 8) art 138 § 1 k.p.a. przez jego nieprawidłowe zastosowanie i utrzymanie

234 w mocy decyzji Dyrektora Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Regionalnego Agencji

235 Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Olsztynie z dnia [...] sierpnia 2018r. nr

236 [...] w sytuacji, gdy w/w decyzja powinna podlegać uchyleniu i

237 orzeczeniu przez Prezesa ARiMR co do istoty sprawy poprzez przyznanie Skarżącej

238 środków finansowych tytułem wsparcia w ramach działania "Grupy producentów

239 rolnych" (ewentualnie przyznanie płatności w zmniejszonej wysokości), które to

240 naruszenia przepisów postępowania miały istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż

241 prowadziły do poczynienia wadliwych ustaleń obydwu organów, co do spełnienia

242 wynikającej z art. 4 ust, 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia

243 2011 roku ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady

244 (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady

245 wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich

246 (Dz.U.UE.L,2011.25.8 ze zm.; dalej: "rozporządzenie nr 65/2011"), przesłanki

247 istnienia obiektywnych i subiektywnych okoliczności pozwalających na stwierdzenie,

248 że poprzez sztuczne stworzenie warunków nie może zostać osiągnięty cel wsparcia

249 określonych w art. 35 ust. 1 lit. a i b rozporządzenia nr 1698/2005;

250 II. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

251 1) art 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011, w zw. z art. 4 pkt 3

252 rozporządzenia Rady nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony

253 interesów finansowych Wspólnot Europejskich poprzez błędną subsumcję i w efekcie

254 zastosowanie go w niniejszej sprawie, podczas gdy z zebranego materiału

255 dowodowego nie wynika, aby Spółka podjęła działania skierowane wyłącznie na

256 pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa

257 wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku, poprzez stworzenie

258 sztucznych warunków w celu uzyskania korzyści nienależnej finansowej,

259 2) art. 35 ust 1 lit. a i b rozporządzenia nr 1698/2005, poprzez ustalenie,

260 że w odniesieniu do Grupy dwa z trzech celów systemu wsparcia nie zostały

261 osiągnięte,

262 3) art. 65 § 1 i 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny [Dz. U.

263 z 201 r" poz. 1025 ze zm. dalej jako "k.c.") poprzez jego niewłaściwe zastosowanie

264 (brak zastosowania) i dokonanie przez organ interpretacji treści umowy quoad usum

265 z dnia 30.12.2008 r. a także umowy z dnia 16.08.2011 r. zawartych między

266 współwłaścicielami M. G. i K. R. w sposób nie tylko

267 sprzeczny z ich dosłownym brzmieniem, ale pomijający intencję Stron w kontekście

268 zamiaru i celu zawarcia przedmiotowej umowy, poprzez uznanie, że M. G.

269 zrezygnował z prowadzenia działalności rolniczej na działce będącej we

270 współwłasności podczas, gdy zaprzestanie działalności rolniczej na działce o nr [...]

271 wynikało z natury stosunku prawnego i faktycznego między stronami umowy i

272 obowiązku stron do rzetelnego wykonywania umowy,

273 4) § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20

274 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy

275 finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem

276 Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2007 r. Nr 81, poz. 550 z

277 późn. zm.; dalej: "rozporządzenie wykonawcze") oraz art. 2 i 3 ustawy z dnia 15

278 września 2000 r. o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz o zmianie

279 innych ustaw (Dz. U. z 2000 r., Nr 88, poz. 983 ze zm.; dalej: "ustawa o grupach")

280 przez:

281 a) bezpodstawną odmowę przyznania Grupie płatności za 5 rok działalności

282 Grupy przy jednoczesnym wcześniejszym przyznaniu pomocy Grupie na 5 lat.

283 b) bezpodstawną odmowę przyznania Grupie płatności z tego powodu, że

284 Skarżąca jako grupa producentów rolnych nie spełnia wymagań stawianym grupom

285 producentów rolnych określonych w w/w przepisach, w sytuacji gdy Skarżąca spełnia

286 wszystkie warunki formalne wynikające z tego przepisu do przyznania płatności i

287 została wpisana do rejestru grup producentów rolnych Województwa WarmińskoMazurskiego na podstawie

288 decyzji Marszałka Województwa, którą to decyzją Prezes

289 ARiMR jest związany w zakresie ustaleń co do spełnienia przez Skarżącej wymogów

290 formalnych co do uzyskania płatności w ramach działania na wsparcie grup

291 producentów rolnych;

292 c) bezzasadne przyjęcie, że dysproporcje pomiędzy wielkością produkcji

293 sprzedanej do Grupy przez poszczególnych jej członków świadczą o stworzeniu

294 przez Grupę tzw. sztucznych warunków do uzyskania płatności, w sytuacji, gdy

295 występujące dysproporcje były znane organowi I instancji z urzędu, a po drugie o ile

296 występują, to nie mają wpływu na przyznanie pomocy w ramach w/w działania, lecz

297 na jej wysokość;

298 d) pozbawioną podstaw ocenę, że skala prowadzonej działalności przez

299 K. R. jest pozbawiona uzasadnienia w działalności Grupy ponieważ

300 jest najmniejszym ogniwem, w sytuacji gdy skala działalności nie wpływa na ocenę

301 spełnienia przez Grupę warunków formalnych do uzyskania płatności, gdyż Organ

302 jest związany w tym zakresie decyzją Marszałka Województwa WarmińskoMazurskiego o wpisie Skarżącej

303 do Rejestru Grup Producentów Rolnych

304 Województwa Warmińsko-Mazurskiego i nie ma kompetencji do oceny czy Skarżąca

305 spełnia wymogi stawiane grupom producentów rolnych w przepisach ustawy o

306 grupach ani do oceny ekonomicznego uzasadnienia działalności poszczególnych

307 członków Grupy, które to naruszenia miały wpływ na wynik sprawy w ten sposób, że

308 Organ II instancji bezpodstawnie zakwestionował spełnienie celów, dla których Grupa

309 powinna być powołana, przez co nie może ona spełnić celów wsparcia określonych

310 w art. 35 ust. 1 lit. a] i b) rozporządzenia nr 1698/2005.

311 Podnosząc powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej

312 decyzji w całości i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a ponadto o

313 zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania wg norm przepisanych.

314 W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje

315 dotychczasowe stanowisko w sprawie.

316 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

317 Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.

318 in. art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych

319 (t.j Dz. U. z 2018 r. poz. 2107, z późn. zm.) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002

320 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz.

321 1302, z późn. zm.); zwanej dalej: "p.p.s.a." sprowadzają się do kontroli działalności

322 organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli

323 zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także

324 prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego krajowego i

325 wspólnotowego.

326 Kontrolując zaskarżone rozstrzygnięcie, sąd doszedł do przekonania, że

327 skarga jest zasadna, chociaż nie wszystkie zarzuty w niej zawarte są trafne.

328 W pierwszej kolejności Sąd pragnie odnieść się do zarzutu, że odmowa

329 przyznania pomocy nastąpiła mimo, iż w obrocie prawnym istnieje prawomocna

330 decyzja Dyrektora Warmińsko-Mazurskiego Oddziału ARiMR o przyznaniu pomocy

331 finansowej Grupie na okres pięcioletni, a także że wiążący jest wpis do rejestru grup

332 dokonany przez Marszałka i spełnienie warunków do otrzymania płatności nie może

333 być ponownie badane z uwagi na treść art. 16 § 1 k.p.a.

334 Zasady przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Grupy

335 producentów rolnych" określone zostały zarówno na mocy przepisów unijnych jak i

336 krajowych.

337 Na gruncie przepisów unijnych istota przedmiotowej pomocy przedstawiona

338 została w art. 35 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września

339 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz

340 Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. U. L 277 z 21

341 października 2005 r., str. 1, z późn. zm.) (dalej "rozporządzenie nr 1698/2005"),

342 niniejsze rozporządzenie stosuje się w przedmiotowej sprawie na podstawie art. 88

343 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1305/2013 z dnia 17

344 grudnia 2013 r.) (Dz. U. UE. i,. 2013.347.487, z późn. zm.). Wsparcia finansowego

345 udziela się w celu ułatwiania tworzenia i działalności administracyjnej grup

346 producentów do celu:

347 - dostosowania do wymogów rynkowych procesu produkcyjnego i produkcji

348 producentów, którzy są członkami takich grup,

349 - wspólnego wprowadzania towarów do obrotu, w tym przygotowania do

350 sprzedaży, centralizacji sprzedaży i dostawy do odbiorców hurtowych,

351 - ustanowienia wspólnych zasad dotyczących informacji o produkcji, ze

352 szczególnym uwzględnieniem zbiorów i dostępności.

353 Przepisy wykonawcze do rozporządzenia nr 1698/2005, zostały zawarte w

354 rozporządzeniu Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającym

355 szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w

356 odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności

357 w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25/8 z 28

358 stycznia 2011, z późn. zm.), które następnie zostało uchylone i w jego miejsce

359 stosuje się m.in. rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr

360 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej,

361 zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr

362 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i

363 (WE) nr 485/2008 (Dz.U.UE L z dnia 20 grudnia 2013 r., z późn. zm. (dalej

364 "rozporządzenia nr 1306/2013").

365 Na gruncie prawa krajowego, zasady organizowania i funkcjonowania grup

366 producentów rolnych reguluje ustawa z dnia 15 września 2000 r. o grupach

367 producentów rolnych i ich związkach oraz o zmianie innych ustaw (Dz. U. nr 88, poz.

368 983, z późn. zm.) (dalej "ustawa gpr"). Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy gpr, grupa

369 producentów rolnych prowadzi działalność jako przedsiębiorca mający osobowość

370 prawną, pod warunkiem, że została utworzona przez producentów jednego produktu

371 rolnego lub grupy produktów.

372 Szczegółowe warunki i tryb przyznawania pomocy finansowej w ramach

373 działania ,,Grupy producentów rolnych" zostały uregulowane w rozporządzeniu

374 Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 kwietnia 2007 r, w sprawie

375 szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach

376 działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów

377 Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 81, poz. 550, z późn. zm.) - dalej

378 rozporządzenie wykonawcze.

379 Odnosząc się do zarzutów naruszenia prawa procesowego sprowadzających

380 się do uznania, że skoro Skarżąca otrzymała płatność przez 2 lata, to powinna

381 otrzymać płatność również w piątym roku funkcjonowania (skoro sposób działania

382 Grupy nie uległ zmianie), zaś realizację celu powstania Grupy potwierdza decyzja

383 Marszałka Województwa o wpisie Grupy do rejestru, wskazać należy, iż Grupa

384 producentów rolnych uzyskuje wpis do rejestru grup producentów rolnych

385 prowadzonego przez właściwego marszałka województwa. Następnie zgodnie z § 3

386 ust 3 rozporządzenia wykonawczego grupa producentów rolnych składa wniosek o

387 przyznanie pomocy finansowej w terminie 6 miesięcy od dnia wpisu grupy, do

388 rejestru właściwego, ze względu na siedzibę grupy do dyrektora oddziału

389 regionalnego ARiMR. Po przeprowadzeniu kontroli administracyjnej wniosku o

390 przyznanie pomocy finansowej dyrektor oddziału regionalnego wydaje decyzję w

391 sprawie przyznania pomocy. Następnie grupa producentów rolnych składa wniosek o

392 płatność. Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego, pomoc

393 udzielana jest grupie producentów rolnych prowadzącej działalność na terytorium

394 Rzeczypospolitej Polskiej, wpisanej do rejestru grup producentów rolnych, zgodnie z

395 przepisami ustawy o gpr. Natomiast na mocy § 6 ust. 1 rozporządzenia

396 wykonawczego, pomoc dla grupy producentów rolnych wypłacana jest w formie

397 rocznych płatności obejmujących okresy kolejnych 12 miesięcy prowadzenia

398 działalności przez grupę, liczone od dnia wydania decyzji o wpisie do rejestru grup.

399 Innymi słowy, realizacją uprawnień z tytułu przyznanej pomocy są środki finansowe

400 wypłacane w formie corocznych płatności, o których mowa w § 6 ust. 1

401 rozporządzenia wykonawczego.

402 Przytoczone wyżej przepisy krajowe nie przewidywały w chwili wydawania

403 zaskarżonej decyzji kontrolowania przez organy ARiMR założenia i funkcjonowania

404 grupy producentów rolnych pod kątem spełnienia wymogów formalnych. W tym

405 zakresie organy ARiMR były związane decyzją i wpisem do rejestru dokonanymi

406 przez właściwego marszałka województwa. Wobec uzyskania przez skarżącą wpisu

407 do prowadzonego przez Marszałka Województwa Warmińsko-Mazurskiego rejestru

408 grup producentów rolnych, Dyrektor OR ARiMR zobowiązany był więc uznać, że

409 Grupa spełnia wymogi formalne bycia grupą producentów rolnych.

410 Postępowanie w sprawach przyznawania pomocy w ramach działania "Grupy

411 producentów rolnych" jest podzielone na dwa etapy. Pierwszy to przyznanie pomocy,

412 który zarazem jest warunkiem koniecznym do przyznawania w kolejnych latach

413 płatności, a drugi to przyznanie środków finansowych z tytułu pomocy finansowej na

414 wspieranie grup producentów rolnych. Tak więc, składając wnioski o płatność ARiMR

415 wszczyna nowe postępowanie administracyjne i w pierwszej kolejności dokonuje

416 weryfikacji spełniania przez grupę warunków formalnych przyznania płatności, tj. czy

417 Grupa spełnia warunki przyznania pomocy. Mając na uwadze powyższe, fakt

418 przyznania pomocy finansowej w latach ubiegłych nie jest gwarancją otrzymania

419 płatności w całym pięcioletnim okresie na który pomoc została przyznana.

420 Wraz z wnioskiem o przyznanie płatności składanych jest szereg dokumentów

421 na podstawie, który ARiMR może wywieść konkretne wnioski w zakresie sztucznego

422 stworzenia warunków przez Stronę. Ponadto, na etapie oceny wniosku o przyznanie

423 płatności przeprowadzana jest m.in kontrola administracyjna (lub Grupa jest

424 wzywana do złożenia wyjaśnień), podczas której sprawdzane są dokumenty, do

425 których organ nie miał dostępu na etapie weryfikacji wniosku o przyznanie pomocy.

426 Tym samym, brak jest często możliwości, aby przed rozpatrzeniem dołączonych do

427 wniosku o płatność dokumentów, ARiMR mogła stwierdzić zaistnienie okoliczności

428 świadczących o sztucznym stworzeniu warunków do uzyskania przez stronę pomocy.

429 Należy zwrócić uwagę, że w trakcie badania mogą zostać ujawnione fakty, które

430 dotychczas nie były brane pod uwagę przy wydawaniu decyzji, a są istotne dla

431 rozstrzygnięcia. Art. 21 ust. 2 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu

432 rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego

433 na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2017 r. poz. 562 ; dalej jako "ustawa

434 PROW") stanowi, iż: "W postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy

435 organ, przed którym toczy się postępowanie: stoi na straży praworządności; jest

436 obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy." Tym

437 samym ARiMR zobowiązana jest rozpatrzyć ponownie całość materiału

438 dowodowego.

439 Ponadto podnieć należy, że jak to m.in. zostało potwierdzone w wyroku

440 Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 lutego 2013 r., (sygn. akt. II GSK

441 2138/11 - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych) "Organ dokonujący

442 płatności (organ Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa) ma obowiązek

443 badać, czy w kolejnym roku spełnione są warunki do otrzymania kolejnej części

444 pomocy. Sam fakt pozostawania w rejestrze grup, nie może stanowić

445 wystarczającego warunku do uzyskania płatności. Wskazane okoliczności dotyczące

446 niespełnienia przez Grupę warunków art. 2 i art. 3 ustawy gpr, są jedną z przesłanek

447 wskazujących na fakt stworzenia przez Stronę sztucznych warunków, o których

448 mowa w art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011".

449 Sąd wskazuje, że organ nie kwestionował spełniania przez Grupę formalnych

450 warunków koniecznych do uzyskania statusu grupy producentów rolnych, gdyż

451 odmienną kwestią jest spełnienie formalnych warunków do uzyskania statusu grupy

452 producentów rolnych, o czym decydował właściwy miejscowo marszałek

453 województwa, a odmienną spełnienie przesłanek do otrzymania pomocy finansowej

454 w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 określonych w

455 i przepisach wspólnotowych czy też krajowych. Uznanie formułowanego w tym

456 zakresie zarzutu skargi prowadziłoby do sytuacji, w której rola organu sprowadzona

457 zostałaby wyłącznie do naliczenia wysokości pomocy, gdyż sam fakt wpisania grupy

458 do rejestru prowadzonego przez marszałka województwa przesądzałby o zasadności

459 przyznania pomocy. Taką możliwość wyklucza tymczasem art. 60 rozporządzenia nr

460 1306/2013, który nakazuje badanie, czy przyznanie pomocy nie jest konsekwencją

461 sztucznego stworzenia przez beneficjenta warunków do uzyskania pomocy.

462 Pogląd powyższy w chwili obecnej jest poparty ugruntowanym orzecznictwem,

463 także Naczelnego Sądu Administracyjnego. Tym samym Sąd w składzie

464 rozpoznającym sprawę niniejszą nie podziela stanowiska zajętego prze tut. Sąd w

465 sprawach o sygn. akt V SA/Wa 1618/18 i V SA/Wa 1643/18 tj. dotyczących odmowy

466 przyznania wsparcia za 3 i 4 rok działalności .

467 Grupie odmówiono przyznania pomocy za 5 rok funkcjonowania zarzucając

468 stworzenie sztucznych warunków do uzyskania płatności. Na mocy art. 60

469 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17

470 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i

471 monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr

472 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008

473 (Dz. U. UE L z 20 grudnia 2013 r., Nr 347 s. 549 i nast., dalej jako: "rozporządzenie

474 nr 1306/2013"), bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani

475 prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego

476 prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania

477 takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego

478 prawodawstwa.

479 Zgodnie natomiast z art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95 działania

480 nakierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami

481 prawa wspólnotowego (unijnego) mającymi zastosowanie w danym przypadku

482 poprzez sztuczne stwierdzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do

483 nieprzyznania lub wycofania korzyści. Przepis ten stanowi generalną klauzulę

484 pozwalającą organom administracji publicznej przeciwdziałać obejściu prawa przez

485 podmioty celem uzyskania przez nich korzyści wbrew intencjom ustawodawcy

486 unijnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 listopada 2017 r.,

487 sygn. akt II GSK 1462/17, dostępny w CBOSA: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

488 Problematyka obchodzenia prawa była przedmiotem szerszych rozważań

489 Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej jako: "TSUE"). Zgodnie z

490 utrwalonym orzecznictwem TSUE podmioty nie mogą powoływać się na normy

491 prawa unijnego w celach nieuczciwych lub stanowiących nadużycie (zob. m.in. wyrok

492 z 12 maja 1998 r., w sprawie C-367/96 K. i in., dostępny na stronie internetowej:

493 https://curia.europa.eu). Przy interpretacji regulacji przewidującej klauzulę dotyczącą

494 przypadków obchodzenia prawa sięgnąć trzeba do w wyroku TSUE z 12 września

495 2013 r., w sprawie C-434/12, który odnosi się do uprzednio obowiązującego art. 4

496 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 – to jest przepisu o zbliżonym brzmieniu do

497 aktualnego art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 – a zgodnie z którym, nie

498 naruszając przepisów szczegółowych, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz

499 beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki

500 wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami

501 danego systemu wsparcia.

502 W wyroku w sprawie C-434/12 Trybunał stwierdził, że art. 4 ust. 8

503 rozporządzenia nr 65/2011 należy interpretować w ten sposób, że przesłanki

504 stosowania tego przepisu wymagają istnienia elementu obiektywnego i elementu

505 subiektywnego. Wymaga to zatem zaistnienia po pierwsze, ogółu obiektywnych

506 okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek

507 przewidzianych w stosownych uregulowaniach cel realizowany przez te

508 uregulowania nie został osiągnięty (element obiektywny), a po drugie, woli uzyskania

509 korzyści wynikających z uregulowań Unii poprzez sztuczne stworzenie wymaganych

510 dla jej uzyskania przesłanek (element subiektywny; pkt 29 cytowanego wyroku).

511 Organ II instancji stworzenie sztucznych warunków wywiódł z faktu, że z

512 potencjału produkcyjnego jednego z członków Grupy – M. G. została

513 wydzielona część , na której rozpoczęła działalność K. R. . Nastąpiło to

514 bezpośrednio przed powstaniem Grupy, co dodatkowo świadczy , zdaniem organu,

515 że jedynym celem tego działania było wykreowanie piątego członka Grupy. Organ

516 podkreślił też powiązania rodzinne i biznesowe ( spółka jawna A.) pomiędzy

517 członkami Grupy, sprzedaż produktu do podmiotu powiązanego , brak własnego

518 potencjału produkcyjnego K. R. , a także dysproporcję w jej areale w

519 stosunku do pozostałych członków Grupy.

520 Te elementy , w ocenie organu, wskazują na spełnienie zarówno elementu

521 obiektywnego, jak i subiektywnego , o którym mowa w wyżej powołanym wyroku

TSUE.

522 Nie jest to stanowisko do końca trafne. Należy wskazać, że działka na której

523 K. R. rozpoczęła działalność rolniczą w 2011 r. , a więc rzeczywiście

524 niedługo przed powstaniem Grupy, stanowiła jej współwłasność z M. G. m.

525 Jednak strona powołuje się na umowę quoad usum. Umowy brak jest w aktach

526 administracyjnych, co uniemożliwia Sądowi dokonanie jej pełnej oceny. Jak wynika z

527 treści zaskarżonej decyzji , M. G. i K. R. umowę quoad usum

528 zawarli w roku 2008 r. Zgodnie z umową , M. G. zakończył korzystanie z

529 działki nr [...] z dniem 15 sierpnia 2011 r., dokonując zbioru zasiewów. Twierdzi, że

530 rezygnacja z produkcji podyktowana była koniecznością wykonania umowy zgodnie z

531 jej treścią .

532 Należy zauważyć, że współwłasność polega na tym, że dana rzecz należy

533 niepodzielnie do wszystkich współwłaścicieli, zaś każdemu ze współwłaścicieli

534 przysługują wszystkie atrybuty prawa własności. Niepodzielność oznacza, że

535 każdemu ze współwłaścicieli przysługuje prawo do całej rzeczy, a nie do jej części

536 odpowiadającej udziałowi (art. 195 k.c.). Nie można jednakże zgodzić się z

537 wnioskami organu wyciągniętymi na podstawie art.195 k.c. w stosunku do K.

538 R. , które uznał organ II instancji. Organy przyjęły, że K. R. nie

539 może być uznana za samodzielnego członka grupy producentów, ponieważ posiada

540 nieruchomość rolną jedynie we współwłasności z M. G. , co oznaczać ma

541 że Grupa nie składa się z minimalnej ilości członków. Zdaniem Sądu –zgodnie z

542 prawem - współwłaściciele nieruchomości mogli uregulować korzystanie z działki, a

543 zatem od momentu przejęcia w posiadanie gruntów położonych na działce [...]

544 działalność rolnicza prowadzona jest przez K. R. i od 2012 roku to ona

545 wnioskuje o płatności na te grunty. Przejęcie w posiadanie gruntów na działce

546 ewidencyjnej nr [...] położonej w S. przez K. R. było

547 następstwem wygaśnięcia umowy quoad usum i zawarciem między

548 współwłaścicielami nowej umowy w dniu 16.08.2011 r. ustalającej nowy sposób

549 korzystania z gruntów.

550 Również , przyjmując za punkt wyjścia umowę quoad usum, zamiar podjęcia

551 działalności rolniczej był już ustalony znacznie wcześniej. Tym samym nieuprawnione

552 jest wysnuwanie z tego samego faktu, tj. podjęcia działalności rolniczej przez K.

553 R. w dniu 16.08.2011 r., wniosku o rozdrobnieniu produkcji i zamierzonym

554 bezpośrednim działaniu nastawionym na uzyskanie wyłącznie pomocy finansowej.

555 K. R. jako współwłaściciel miała prawo skorzystać z dobrodziejstwa

556 umowy quoad usum w momencie, który już wcześniej został przez strony

557 zaplanowany w umowach. Przy podziale quoad usum z nieruchomości korzysta

558 każdy ze współwłaścicieli w umówionym czasie lub w określonej części.

559 Zgodzić się ze stroną skarżącą należy, że umowa quoad usum nie wymaga

560 określonej formy i może dojść do skutku poprzez takie zachowanie współwłaścicieli,

561 które w danych okolicznościach nie budzi wątpliwości co do ujawnionej w taki sposób

562 ich woli (art. 65 k.c.). Umowa taka może być zawarta także w sposób dorozumiany.

563 Nie muszą być w niej określone zasady podziału korzyści i dochodów oraz wydatków

564 i ciężarów. Dokonując takiego podziału strony umawiają się również w sposób

565 dorozumiany, że ciężary i wydatki dotyczące zajętej części rzeczy ponosi tylko ten,

566 kto z niej korzysta z wyłączeniem innych (porównaj postanowienie Sądu

567 Najwyższego z dnia 19 października 2012r. V CSK 526/11, niepubl.).

568 Nie rozporządza się w ten sposób własnością, ani nie ingeruje w udziały we

569 współwłasności, a tylko określa sposób korzystania, jest to jednak określenie

570 wiążące kontrahentów , którzy umowę muszą wykonywać zgodnie z jej treścią ( art.

571 354 k.c.).

572 Wynika z powyższego, że współwłaściciele nie mieli obowiązku zawierania

573 umowy quoad usum, ponieważ wystarczyłoby uzewnętrznione zachowanie K.

574 R. poprzez dokonanie zasiewów i zbiorów i dorozumiana zgoda M.

575 G. na te czynności by uznać, że strony dokonały podziału quoad usum.

576 Subiektywna ocena organu I instancji co do pozorności umów quoad usum

577 zawieranych pomiędzy M. G. a K. R. , uznana przez organ II

578 instancji jest oceną dowolną i nie popartą żadnymi kontrdowodami. Tym samym

579 obydwa organy naruszają art. 75 § 1 k.p.a. uznając, że wyłącznie umowa co najmniej

580 z datą pewną może być dowodem tego, że strony w ten sposób ustaliły korzystanie

581 ze wspólnej nieruchomości.

582 W ocenie organów pomoc jest przeznaczona dla podmiotów będących

583 producentami, a nie podejmującymi produkcję. W tej kwestii Organ opiera się na

584 uzasadnieniu orzeczenia WSA w Warszawie z dnia 13.04.2015 r. sygn. akt V SA/Wa

585 3538/14, którego stan faktyczny zupełnie odbiega od stanu faktycznego w

586 przedmiotowej sprawie. Orzeczenie zostało wydane w sprawie, w której utworzono

587 grupy producentów rolnych z 5 członków, w sytuacji gdy 3 członków prowadziło

588 działalność rolniczą wyłącznie na dzierżawionych gruntach - wcześniej będących w

589 posiadaniu innego członka - i rozpoczęło działalność dopiero wraz z

590 wydzierżawieniem gruntów, bezpośrednio przed założeniem grupy. Organy ARiMR

591 uznały - co następnie stwierdził również Sąd - że doszło do podziału gospodarstwa,

592 celem umożliwienia skorzystania z danego działania poprzez obejście przepisów

593 prawa. W sprawie dotyczącej A. Sp. z o.o. nie mamy do czynienia z

594 podziałem gospodarstwa poprzez wydzierżawienie gruntów przez jednego członka

595 grupy innemu członkowi. M. G. i K. R. są współwłaścicielami

596 gruntów położonych na działce ewidencyjnej o nr [...] położonej w S.

597 Współwłasność jest prawem niepodzielnym. Niepodzielność oznacza, że każdemu

598 ze współwłaścicieli przysługuje prawo do całej rzeczy, a nie do jej części

599 odpowiadającej udziałowi (art. 195 k.c.). Strony jedynie mogą umówić się co do

600 korzystania z rzeczy.

601 Należy też zauważyć, że faktu stworzenia sztucznych warunków w celu

602 uzyskania korzyści niezgodnych z celami wsparcia nie można wywodzić jedynie z

603 minimalnej produkcji K. R. . Przepisy dotyczące funkcjonowania grup

604 producentów rolnych nie wprowadzają limitu produkcji w odniesieniu do każdego z

605 członków grupy, lecz określają minimalny roczny limit produkcji całej Grupy ( tak NSA

606 w sprawie II GSK 382/11 z 17 kwietnia 2012 r.). Jak wskazał w w/w. wyroku

607 Naczelny Sąd Administracyjny, w rozporządzeniu z dnia 9 kwietnia 2008 r., określono

608 minimalne roczne wielkości produkcji towarowej, w tym także w zakresie nasion zbóż

609 i nasion roślin oleistych, w odniesieniu do jednego podmiotu, a mianowicie grupy

610 producenckiej. Gdyby rzeczywiście warunkiem uzyskania wsparcia było wytworzenie

611 przez każdego z członków grupy, w każdym roku działalności, ziarna zbóż, dla

612 produkowania i sprzedaży których grupa została utworzona, prawodawca z

613 pewnością owe limity minimalnej produkcji odniósłby do poszczególnych członków

614 grupy. Zdaniem Sądu, obowiązku wykonywania corocznie określonej produkcji przez

615 każdego członka grupy nie można domniemywać. Wspólna realizacja celów

616 wskazanych w art 35 rozporządzenia nr 1698/2005, przez poszczególnych członków

617 grupy producenckiej nie oznacza, że każdy z nich musi dokonywać wszystkie te

618 czynności odrębnie, w tym także w zakresie czynności w postaci produkcji ziarna

619 zbóż, dla produkowania i sprzedaży których grupa została utworzona".

620 W zaskarżanej decyzji organ dowodzi, że K. R. jako

621 "najmniejszy" producent produktu ze względu na który Grupa została uznana

622 funkcjonuje w grupie tylko po to, by spełnić warunek minimalnej liczby członków

623 Grupy – z uwagi na opisana powyżej okoliczność rozpoczęcia działalności rolniczej,

624 dysproporcję w posiadanym potencjale produkcyjnym, a także brak niezależności w

625 zakresie środków produkcji ( brak własnej bazy ). Niewątpliwie są to elementy, które

626 mogą wskazywać na zaistnienie sztucznych warunków, jednak nie są one

627 wystarczające. Aby je wykazać organy winny udowodnić stronie zamiar ( element

628 subiektywny), co wymagałoby w pierwszej kolejności skutecznego podważenia

629 wiarygodności wspominanej umowy quoad usum.

630 W ocenie Sądu, ciężar udowodnienia niespełnienia celów w niniejszej

631 sprawie ciąży na organach. W szczególności nie można pominąć i nie oceniać w

632 ogóle wyjaśnień strony i dowodów składanych w trakcie postępowania.

633 W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się że "stwierdzenie przez

634 organ, iż doszło do sztucznego stworzenia przez skarżącą warunków do uzyskania

635 płatności, możliwe jest dopiero w wyniku spójnego podsumowania zdarzeń

636 wywołanych przede wszystkim działaniem zainteresowanej strony ubiegającej się o

637 tę płatność. Konieczna jest także równoczesna wszechstronna i logiczna ocena tych

638 wszystkich okoliczności wynikających z wniosku innego podmiotu czy podmiotów

639 oraz ich innych działań, świadczących o zamiarze innego niż typowe w danych

640 okolicznościach, wynikających z przepisów prawa, ukształtowania stosunków

641 faktycznych lub prawnych ukierunkowanych wyłącznie na to, by osiągnąć

642 zamierzony przez beneficjenta skutek prawny w postaci pomocy. Punktem

643 odniesienia przeprowadzanej przez organ oceny powinny być cele ustanowione

644 przez prawodawcę unijnego i krajowego, uzasadniające przyznanie płatności, a

645 obowiązkiem Sądu oceniającego zgodność z prawem decyzji w tym przedmiocie jest

646 zbadanie czy organ wykazał w sposób staranny, wszechstronny, logiczny i

647 przekonywujący, że miało miejsce sztuczne, pozorne w istocie, stworzenie warunków

648 wymaganych do otrzymania płatności, w celu uzyskania korzyści sprzecznej z celami

649 systemu wsparcia. Konieczne jest zatem dokładne określenie nie tylko korzyści

650 finansowej, którą miała zamiar osiągnąć skarżąca, ale również celu płatności, o którą

651 ubiegało się skarżąca, a który zdefiniowany został w art 35 ust.1 rozporządzenia nr

652 1698/2005. W utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że

653 w postępowaniach w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji

654 administracyjnych na podstawie przepisów ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów

655 wiejskich, Organ nie ma obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów, albowiem to

656 na stronie ciąży obowiązek przedstawiania dowodów oraz dawania wyjaśnień co do

657 okoliczności sprawy. Wobec bowiem zobowiązania strony do przedstawienia

658 wszystkich dowodów niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i

659 załatwienia sprawy, ustawodawca oparł postępowanie dowodowe w znacznym

660 stopniu na dowodach przedstawionych przez stronę, a tym samym, przeniósł ciężar

661 dowodu na osobę, która z faktu wywodzi skutki prawne. W istocie więc na stronie

662 ubiegającej się o płatności spoczywa ciężar wykazania, że w sposób rzeczywisty

663 spełnia warunki do ich uzyskania. W odniesieniu do treści art. 21 ust. 3 in fine ustawy

664 o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich nie może jednak umykać z pola widzenia,

665 że to organ wywodzi skutki prawne (odmawiając płatności) z zarzutu tworzenia

666 sztucznych warunków do otrzymania wsparcia i to na organie ciąży obowiązek

667 wykazania tych sztucznych warunków. Ustalenia takie winny zaś w sposób nie

668 budzący żadnych wątpliwości wynikać ze zgromadzonego, a następnie

669 rozpatrzonego przez organy materiału dowodowego, jaki stanowi podstawę

670 rozstrzygnięcia. W przeciwnym wypadku, ustalenia organów należy uznać za

671 niekompletne i niewystarczające do wykazania sztucznego stworzenia przez dany

672 podmiot warunków w cela uzyskania korzyści sprzecznych z celami danego systemu

673 wsparcia" ( vide: wyrok NSA z dnia 28.03.2017 r., II GSK 138/17). Równocześnie

674 podkreśla się, że nie może umykać z pola widzenia, że to organ wywodzi skutki

675 prawne (odmawiając płatności) z zarzutu tworzenia sztucznych warunków do

676 otrzymania wsparcia; to na organie ciąży obowiązek wykazania tych sztucznych

677 warunków. Ustalenia takie winny zaś w sposób niebudzący żadnych wątpliwości

678 wynikać ze zgromadzonego, a następnie rozpatrzonego przez organy materiału

679 dowodowego, jaki stanowi podstawę rozstrzygnięcia (vide: wyrok NSA z dnia

680 28.03.2017 r. sygn. akt II GSK 1960/15). Jak już wyżej zostało wskazane analiza

681 organu w przedmiotowej sprawie powinna się ograniczać do stwierdzenia, czy

682 zachodzą obiektywne i subiektywne okoliczności, pozwalające na stwierdzenie, że

683 nie może zostać osiągnięty któryś z celów określonych w art. 35 Rozporządzenia nr

684 1698/2005.

685 Zarówno doktryna jak i orzecznictwo sądów administracyjnych akcentuje

686 konieczność wyczerpującego odniesienia się w uzasadnieniu decyzji organu II

687 instancji do całości zebranego materiału dowodowego oraz do wszystkich zarzutów

688 podnoszonych przez strony w toku postępowania (por. np. P. Przybysz - Kodeks

689 postępowania administracyjnego. Komentarz LEX 2017, wyrok Wojewódzkiego Sądu

690 Administracyjnego w Poznaniu z dnia 12 kwietnia 2017 r., sygn. akt IV SA/Po 979/16,

691 wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 23 marca 2017

692 r., sygn. akt II SA/Rz 1464/17, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w

693 Warszawie z dnia 14 kwietnia 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 180/05). W wyroku z dnia

694 20 grudnia 1999 r., sygn, akt IV SA 274/97 (LEX nr 48234), Naczelny Sąd

695 Administracyjny stwierdził, że organ odwoławczy rozpoznaje sprawę ponownie

696 merytorycznie w jej całokształcie. Oznacza to, że ma on obowiązek rozpoznać

697 wszystkie żądania, wnioski i zarzuty strony oraz ustosunkować się do nich w

698 uzasadnieniu swej decyzji. Żądania, wnioski i zarzuty mogą być rzecz jasna zawarte

699 także w złożonym przez stronę odwołaniu. Stąd obowiązkiem organu odwoławczego

700 o podstawowym znaczeniu jest również przywołanie w tym względzie treści

701 odwołania oraz ustosunkowanie się do niego w uzasadnieniu wydanej decyzji.

702 W ocenie Sądu, organ nie wykazał, że nie wszyscy członkowie grupy

703 prowadzili działalność rolniczą przed założeniem grupy. Organ twierdzi, że K.

704 R. rozpoczęła działalność rolniczą w 2012 r. bezpośrednio przed

705 założeniem grupy. Jak wynika natomiast z wyjaśnień strony, a także powoływanej

706 umowy quoad usum , której prawdziwości organom dotychczas nie udało się

707 zakwestionować, K. R. już od 16.08.2011 r. rozpoczęła działalność

708 rolniczą - planowała i dokonywała prac polnych oraz zasiewów. W 2012 roku złożyła

709 pierwszy wniosek obszarowy, dokonała też wpisu do ewidencji producentów.

710 Zaprzecza , że miało to na celu wykreowanie piątego członka grupy, zaś organowi

711 nie udało się tego twierdzenia skutecznie zakwestionować.

712 Na koniec należy zauważyć, że zarzuty organu I instancji były dalej idące,

713 aczkolwiek naszkicowane w uzasadnieniu decyzji niezwykle pobieżnie . Dotyczyły

714 także podziału gospodarstwa H. G. po rozwodzie ( co jest ewidentnie

715 nietrafne ), przesunięć majątkowych pomiędzy M. G. a matką ( brak

716 związku czasowego z powstaniem Grupy), ale także ze sprzedażą prawie całej

717 produkcji Grupy do podmiotu powiązanego z Grupą. Te okoliczności nie znalazły

718 swojego miejsca w rozważaniach organu II instancji. Ponieważ organ odwoławczy

719 wychodzi od powiązań pomiędzy poszczególnymi członkami Grupy nie jest do końca

720 jasne czy podtrzymuje zarzuty organu I instancji , co w sposób oczywisty narusza

721 obowiązek wyczerpującego zgromadzenia i oceny materiału dowodowego. Organ

722 powinien wyraźnie wskazać czy podtrzymuje stanowisko organu I instancji czy też się

723 z niego wycofuje. Należy też pamiętać, że każdy dokument czy też okoliczność, na

724 którą się organy powołują w swych orzeczeniach, powinny znajdować się w aktach

725 sprawy, aby umożliwić kontrolę zaskarżonego orzeczenia. Jest to odrębne

726 postępowanie, nawet jeśli pewne okoliczności wynikają ze spraw o płatności za lata

727 wcześniejsze, dowody powinny zostać przeprowadzone stosownie do wymogów

728 k.p.a.

729 Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ ponownie rozważy czy można

730 zarzucić Grupie stworzenie sztucznych warunków do otrzymania płatności, a także

731 rozważy spełnienie innych warunków , od których to prawo i jego wysokość zależą

732 (sprzedaż poza grupę).

733 Mając na względzie treść art. 145 § 1 pkt 1 c w zw. z art. 200 p.p.s.a. należało

734 orzec jak w sentencji.