Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 marca 2012 r., V SA/Wa 2468/11

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 marca 2012 r., V SA/Wa 2468/11

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Joanna Zabłocka (spr.), Sędzia WSA - Małgorzata Rysz, Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Protokolant - ref. staż. Justyna Gadzialska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2012 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia C. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] września 2011 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji określającej wysokość nadpłaty z tytułu zwrotu niewykorzystanej dotacji i umorzenia postępowania w pierwszej instancji; oddala skargę

Uzasadnienie

2 Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez Stowarzyszenie "C." jest decyzja Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] września 2011 r., którą Minister Pracy i Polityki Społecznej uchylił w całości decyzję własną z dnia [...] czerwca 2011 r. i umorzył postępowanie w pierwszej instancji w całości. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

3 Decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. Minister Pracy i Polityki Społecznej zobowiązał Stowarzyszenie "C." do zwrotu środków finansowych przekazanych na utworzenie i prowadzenie Funduszu Pożyczkowego Ekonomii Społecznej (FPES) w kwocie: 500.000 zł tytułem należności głównej przekazanej zgodnie z umową zawartą dnia [...] grudnia 2004 r. oraz 230.143,84 zł z tytułu naliczonych odsetek w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, począwszy od dnia 16 lutego 2006 r. Decyzją z dnia [...] marca 2010 r. Minister Pracy i Polityki Społeczne utrzymał ww. decyzję własną w mocy.

4 Dnia 12 marca 2010 r. Stowarzyszenie zapłaciło określoną w decyzji MPiPS kwotę 500 000 zł, a dnia 7 października 2010 r. zapłaciło kwotę 251 400,93 zł tytułem odsetek oraz kosztów upomnienia w wysokości 8,80 zł.

5 Wyrokiem z dnia 7 grudnia 2010 r. syg. akt V SA/Wa 1142/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił wyżej wymienione decyzje Ministra Pracy i Polityki Społecznej wskazując między innymi, że przypadająca do zwrotu dotacja nie została wykorzystana, a więc odpowiada definicji określonej w art. 93 ust. 3 ustawy z dnia 30 czerwca 1998 r. o finansach publicznych.

6 Orzekając w sprawie ponownie, Minister Pracy i Polityki Społecznej decyzją z dnia [...] maja 2011 r. określił, wobec Stowarzyszenia, przypadającą do zwrotu kwotę środków finansowych przekazanych zgodnie z zawartą dnia 29 grudnia 2004 r. umową na utworzenie i prowadzenie Funduszu Pożyczkowego Ekonomii Społecznej (FPES) w wysokości 500 000 zł oraz termin, od którego nalicza się odsetki, tj. od dnia stwierdzenia w tej decyzji nieprawidłowego naliczenia dotacji. Decyzja została doręczona pełnomocnikowi strony dnia [...] czerwca 2011 r.

7 Dnia [...] czerwca 2011 r. Minister Pracy i Polityki Społecznej wydał decyzję, którą określił wobec Stowarzyszenia Centrum Rozwoju Pasłęka wysokość nadpłaty w kwocie 251 400,93 zł, która została zaliczona na poczet odsetek za zwłokę, począwszy od dnia 16 lutego 2006 r. Określił również termin zwrotu nadpłaty na 30 dni od daty wydania decyzji. W uzasadnieniu decyzji organ orzekający wskazał, że strona łącznie wpłaciła na rachunek Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej kwotę 751 400, 93 zł. oraz, że wpłaty dokonała przed dniem wydania decyzji określającej wysokość zobowiązania pieniężnego z tytułu pobrania dotacji w nadmiernej wysokości, tj. przed dniem 26 maja 2011 r. w związku z czym powstała nadpłata w wysokości 251 400,93 zł. , stanowiąca różnicę pomiędzy kwotą środków zwróconych przez Stowarzyszenie na podstawie uchylonych decyzji, a należnością wynikającą z decyzji z dnia [...] maja 2011 r. określającej kwotę środków do zwrotu przez Stowarzyszenie w wysokości 500 000 zł. Powołując się na treść przepisu art.93 ust.6 pkt 2 ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych organ wskazał, że odsetki od dotacji podlegających zwrotowi do budżetu państwa nalicza się począwszy od dnia stwierdzenia nieprawidłowego naliczenia dotacji, czyli w rozpoznawanej sprawie od dnia 26 maja 2011 r., w której to dacie nastąpiła konkretyzacja nieprawidłowo naliczonej dotacji. Wskazał dalej, że zgodnie z art.93a ust.3 ustawy o finansach publicznych w zakresie nieuregulowanym w art.93 a ust.1 tej ustawy stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa. Stosownie do art. 72 § 2 Ordynacji podatkowej, jeżeli wpłata dotyczyła zaległości podatkowej, na równi z nadpłatą traktowana jest część wpłaty, która została zaliczona na poczet odsetek za zwłokę. Zgodnie z art. 74 a Ordynacji podatkowej wysokość nadpłaty określa organ podatkowy, którego kompetencje zgodnie z art. 93a ust. 4 ustawy o finansach publicznych wykonuje Minister.

8 Strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, zarzucając zaskarżonej decyzji, iż została wydana z naruszeniem przepisów art. 77 § 1 pkt 1 w zw. z art. 78 § 1 i § 3 pkt 1 Ordynacji podatkowej poprzez niezastosowanie tych przepisów i w konsekwencji brak rozstrzygnięcia w zakresie odsetek od kwoty 500 000 zł i od kwoty 251 400,93 zł, naruszenie art.74a Ordynacji podatkowej poprzez nieuwzględnienie przy ustalaniu wysokości nadpłaty kwoty 500 000 zł oraz art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej przez nie wyjaśnienie w uzasadnieniu decyzji podstawy prawnej oraz przyczyn, dla których kwota 500 000 zł nie została uznana za nadpłatę.

9 Decyzją z dnia [...] września 2011 r. Minister Pracy i Polityki Społecznej uchylił w całości ww. decyzję własną z dnia [...] czerwca 2011 r. i umorzył postępowanie w pierwszej instancji w całości. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że decyzja o zwrocie dotacji potwierdza istnienie pewnego stosunku prawnego, jest więc decyzją deklaratoryjną i nie ma wpływu na moment powstania zobowiązania, które powinno być przez stronę realizowane samoistnie w przewidzianym do tego trybie. Oznacza to, że uchylenie decyzji deklaratoryjnej nie unicestwia materialnego skutku wywołanego dokonaną skutecznie wpłatą należności. Dlatego w sprawie nie doszło do powstania nadpłaty w wyniku uchylenia przez WSA w Warszawie decyzji MPiPS z dnia [...] marca 2010 r. oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] grudnia 2009 r. albowiem zwrócona przez Stowarzyszenie na podstawie uchylonych decyzji kwota 500 000 zł wraz z odsetkami ani nie stała się nienależna ani nie była nadpłacona. Dalej organ stwierdził, że jeśli w sprawie nie doszło do nadpłaty, to brak jest przedmiotu orzekania w zakresie zwrotu nadpłaty, a postępowanie administracyjne jest bezprzedmiotowe.

10 MPiPS stwierdził ponadto, że nawet gdyby przyjąć, że w sprawie mamy do czynienia z nadpłatą, to i tak decyzja z dnia [...] czerwca 2011 r. nie mogłaby się ostać, ponieważ zgodnie z art. 79 § 1 Ordynacji podatkowej postępowanie w sprawie stwierdzenia nadpłaty nie może zostać wszczęte w czasie trwania postępowania podatkowego lub kontroli podatkowej oraz w okresie między zakończeniem kontroli a wszczęciem postępowania - w zakresie zobowiązań podatkowych, których dotyczy postępowanie lub kontrola. Decyzja z dnia [...] czerwca 2011r. o zwrocie nadpłaty została wydana, gdy nie była jeszcze prawomocna decyzja z dnia [...] maja 2011 r. , którą Minister określił dla Stowarzyszenia kwotę przypadającą do zwrotu.

11 Dalej MPiPS stwierdził, że odsetki od zaległości podatkowej dzielą los należności głównej, co oznacza, że nie jest możliwe uznanie za nadpłatę tej tylko części wpłaty, która została zaliczona na poczet odsetek za zwłokę i dokonanie przez organ zwrotu samych odsetek bez stwierdzenia nadpłaty z tytułu należności głównej. Dokonanie zwrotu samych odsetek za zwłokę od zaległości podatkowej jest na gruncie art. 72 § 2 Ordynacji podatkowej bezpodstawne i czyni postępowanie w sprawie takiego wniosku bezprzedmiotowym.

12 Skargą z dnia 20 października 2011 r. wniesioną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Stowarzyszenie " C." zaskarżyło decyzję MPiPS z dnia [...] września 2011 r. wnosząc o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji skarżące Stowarzyszenie zarzuciło naruszenie:

13 art. 72 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (tekst jednolity – Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.) poprzez jego niezastosowanie skutkujące brakiem uznania, że kwota 251.400,93 złotych (odsetki uiszczone przez Skarżącego) nie stanowi nadpłaty jako kwota nienależnie zapłaconego podatku,

14 art. 72 § 2 Ordynacji podatkowej poprzez jego niewłaściwe zastosowanie skutkujące uznaniem, ze same odsetki nie mogą stanowić nadpłaty,

15 art. 77 § 1 pkt 1 w zw. z. art. 78 § 1 i § 3 pkt 1 Ordynacji podatkowej poprzez jego niezastosowanie, które skutkuje brakiem rozstrzygnięcia w zakresie odsetek należnych od nadpłaconej kwoty 251 400,93 zł (odsetki uiszczone przez skarżącego).

16 Rozwijając zarzuty w motywach skargi skarżący wyjaśnił, że kwota 500 000 zł została zapłacona dnia 9 listopada 2010 r. i tym samym wszelkie zobowiązania skarżącego wobec MPiPS wygasły. Ponieważ z decyzji MPiPS z dnia [...] grudnia 2009 r. i z dnia [...] marca 2010 r. wynikało, że skarżący ma obowiązek zapłacenia również odsetek, skarżący uiścił żądaną kwotę 251 400,93 zł łącznie z kosztami upomnienia. Wskazał, że kwota wpłacona przez skarżącego wypełnia normę z art. 72 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej i stanowi nadpłatę jako kwota nienależnie zapłaconego podatku. Podniósł, że przepis art. 72 § 2 Ordynacji podatkowej stanowi, że na równi z nadpłatą traktuje się także tę część wpłaty, która została zaliczona na poczet odsetek za zwłokę, tym samym bezpodstawne jest stanowisko organu, że odsetki zawsze muszą dzielić los należności głównej. Skarżący powołał się na orzecznictwo NSA, wskazujące, że od momentu nowelizacji Ordynacji podatkowej z 11 kwietnia 2001 r. podatnikom przysługuje oprocentowanie od nienależnie uiszczonych odsetek za zwłokę.(np. wyrok NSA z 25.09.2007 r. syg.akt II FSK 1017/06).

17 W odpowiedzi na skargę Minister Pracy i Polityki Społecznej wniósł o jej oddalenie. Stwierdził, iż kwota wskazana w decyzji z dnia [...] czerwca 2011 r. nie mogła zostać zwrócona stronie w drodze decyzji o zwrocie nadpłaty, ponieważ "będąc wynikiem rozliczenia należności z tytułu zwrotu dotacji nie była "nadpłatą" w rozumieniu Ordynacji podatkowej." Wskazał ponadto, że kwota 251 400, 93 zł została zwrócona stronie w wyniku określenia przez Ministra w decyzji z dnia [...] maja 2011 r. o zwrocie dotacji, późniejszego niż pierwotnie początkowego terminu naliczenia odsetek od dotacji przypadającej do zwrotu. Zwrot został dokonany w drodze czynności materialno technicznej, co nie wymagało prowadzenia odrębnego postępowania w sprawie zwrotu nadpłaty. Stwierdził również, że wysokość zwracanej przez organ kwoty w odniesieniu do zobowiązań i zwrotów wynikających z decyzji wymiarowych, deklaratoryjnych, Strona może kwestionować jedynie wówczas, gdy doprowadzi do uchylenia lub zmiany decyzji wymiarowej czy to w trybie odwoławczym czy w trybach nadzwyczajnych.

18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

19 Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem.

20 W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego (ewentualnie stwierdzenie jego wydania z naruszeniem prawa,v.art.145 § 1 p.p.s.a.).

21 Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie wyznaczonym wyżej wskazanymi przepisami Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzji jest prawidłowa, pomimo, że nie wszystkie tezy jej uzasadnienia są zgodne z prawem. Uchylenie przez Sąd zaskarżonej decyzji z powodu błędnych tez zawartych w jej uzasadnieniu, musiałoby w efekcie doprowadzić do ponownego wydania decyzji tej samej treści z częściowo odmiennym uzasadnieniem.

22 Stosownie do art. 93 a ust. 1, 3 i 4 ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych ( t.j. Dz.U. z 2003 r. Nr 15, poz.148 ze zm.) w przypadku niedokonania zwrotu dotacji w terminie, o którym mowa w art. 93 ust. 1, organ lub inny dysponent części budżetowej, który udzielił dotacji, wydaje decyzję określającą kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki. W zakresie nieuregulowanym w ust. 1 i 2 stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy - Ordynacja podatkowa, z wyjątkiem art. 57 tej ustawy. Kompetencje organu podatkowego określone w dziale III ustawy - Ordynacja podatkowa, wykonuje organ, o którym mowa w ust. 1.

23 Wobec nieuregulowania w ustawie o finansach publicznych kwestii związanych z wystąpieniem nadpłaty, odpowiednie zastosowanie w sprawie, zgodnie z przywołanym przepisem, będą miały przepisy działu III Ordynacji podatkowej. Kompetencje organu podatkowego wykonuje w rozpoznawanej sprawie Minister Pracy i Polityki Społecznej.

24 Na wstępie Sąd wyjaśnia, że przyczyną oddalenia skargi jest stwierdzenie przez Sąd , że Minister Pracy i Polityki Społecznej prawidłowo zastosował przepis art. 79 § 1 Ordynacji podatkowej, który stanowi, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nadpłaty nie może zostać wszczęte w czasie trwania postępowania podatkowego lub kontroli podatkowej oraz w okresie między zakończeniem kontroli a wszczęciem postępowania - w zakresie zobowiązań podatkowych, których dotyczy postępowanie lub kontrola. W rozpoznanej sprawie decyzja w sprawie stwierdzenia nadpłaty została wydana [...] czerwca 2011 r. tj. siódmego dnia licząc od 1 czerwca 2011 r., tj. od daty doręczenia pełnomocnikowi strony decyzji z dnia [...] maja 2011 r. o ustaleniu kwoty dotacji przypadającej do zwrotu przez Stowarzyszenie oraz terminu, od którego nalicza się odsetki od tej kwoty. W dacie wydania decyzji stwierdzającej wysokość nadpłaty decyzja w sprawie ustalenia kwoty dotacji przypadającej do zwrotu nie była jeszcze decyzją ostateczną. Ponieważ w czasie trwania postępowania podatkowego (tu: odpowiednio w sprawie ustalenia kwoty przypadającej do zwrotu dotacji), postępowanie w sprawie stwierdzenia nadpłaty nie może być nie tylko zakończone, ale nawet wszczęte, za prawidłowe należy uznać uchylenie decyzji wydanej w sprawie stwierdzenia nadpłaty oraz umorzenie postępowania w tej sprawie.

25 Wobec umorzenia postępowania w sprawie zwrotu nadpłaty, strona w przypadku uznania, że jej żądania w tym zakresie nie zostały zaspokojone zgodnie z prawem, ma otwartą drogę do złożenia wniosku o wypłatę nadpłaty.

26 Stosownie do art. 72 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej za nadpłatę uważa się kwotę nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku. Natomiast art. 72 § 2 Ordynacji podatkowej stanowi, że jeżeli wpłata dotyczyła zaległości podatkowej, na równi z nadpłatą traktuje się także część wpłaty, która została zaliczona na poczet odsetek za zwłokę.

27 Prawidłowo Organ orzekający uznał, że przypadająca do zwrotu kwota dotacji w wysokości 500 000 zł nie stanowiła nadpłaty w wyniku uchylenia przez Sąd decyzji zobowiązujących do jej zwrotu, ponieważ obowiązek zwrotu dotacji wynikał wprost z przepisów prawa ( art.93 ust.1 pkt 2 ustawy o finansach publicznych z 1998 r.), a decyzje orzekające o zwrocie miały charakter deklaratoryjny.

28 Natomiast inna jest sytuacja odsetek, które zostały obliczone i zapłacone na podstawie decyzji Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 grudnia 2009 r. utrzymanej w mocy decyzją MPiPS z dnia [...] marca 2010 r., które to decyzje zostały następnie uchylone wyrokiem WSA w Warszawie syg.akt V SA/Wa1142/10. Po uchyleniu ww. decyzji i wydaniu przez MPiPS decyzji z dnia [...] maja 2011 r. nie istnieje podstawa do naliczenia odsetek od przypadającej do zwrotu dotacji za okres od dnia 16 lutego 2006 r. do dnia ich zapłaty, tj. do dnia 7 października 2010 r.

29 W świetle przepisu art.72§2 Ordynacji podatkowej nie budzi więc wątpliwości, że zapłacona przez skarżące Stowarzyszenie dnia 7 października 2010 r. kwota 251 400,93 zł stanowiąca kwotę odsetek obliczonych i zapłaconych na podstawie wyżej wymienionych decyzji Ministra Pracy i Polityki Społecznej stanowiła nadpłatę w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej. Za uzasadniony należało zatem uznać sformułowany w skardze zarzut naruszenia przez MPiPS przepisów art. 72§1 i §2 Ordynacji podatkowej poprzez uznanie przez MPiPS , że kwota 251 400,93 zł nie stanowi nadpłaty, bowiem w ocenie organu orzekającego, same odsetki nie mogą stanowić nadpłaty.

30 Ponieważ stosownie do art. 78 § 1 Ordynacji podatkowej nadpłaty podlegają oprocentowaniu, a nadpłatę stanowi zarówno kwota nienależnie zapłaconego podatku jak i ta część wpłaty , która została zaliczona na poczet odsetek za zwłokę, oprocentowaniu podlega zarówno nadpłata w zakresie należności głównej jak i odsetek za zwłokę.

31 Nie znajduje uzasadnienia w przepisach prawa również stwierdzenie organu orzekającego iż dokonanie zwrotu samych odsetek za zwłokę od zaległości podatkowej jest na gruncie art.72§2 Ordynacji podatkowej bezpodstawne. Treść przywołanego przepisu nie daje podstawy do takiego stwierdzenia.

32 Z wyżej wyłożonych przyczyn Sąd na podstawie art.151 p.p.s.a. oddalił skargę.