Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 stycznia 2019 r., V SA/Wa 1227/18

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 stycznia 2019 r., V SA/Wa 1227/18

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska – Urbaniak (spr.), Sędzia WSA - Marek Krawczak, Protokolant st. specjalista - Anna Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia ... czerwca 2018 r. nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu opłat abonamentowych oddala skargę.

Uzasadnienie

2 Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji (dalej: "organ", "KRRiT"), decyzją z [...] czerwca 2018 r. nr [...] utrzymała w mocy własną decyzję z [...] czerwca 2017 r. nr [...] skierowaną do J. P., wydaną po uchyleniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 6 lutego 2015 r. sygn. akt: V SA/Wa 2855/14 decyzji z [...] sierpnia 2014 r. nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji z [...] maja 2014 r. nr [...], w przedmiocie umorzenia zaległości z tytułu opłat abonamentowych.

3 W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, co następuje:

4 W dniu 30 grudnia 2013 r. do Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji wpłynęło pismo J. P. z prośbą o umorzenie zaległości w płatności opłat abonamentowych za okres wskazany w wezwaniu Poczty Polskiej S.A. W uzasadnieniu wniosku Abonent poinformował, iż zarówno on, ani też żadna inna upoważniona przez Niego osoba nie podpisywała umowy z Telewizją Polską, KRRiT czy Pocztą Polską na dostarczanie sygnału telewizyjnego. Wnioskodawca zwrócił uwagę na fakt wyłączenia sygnału analogowego telewizji w dniu 20 maja 2013 r., tym samym jak stwierdził, od tego dnia pobieranie opłaty abonamentowej nie było zgodne z ustawą z 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych. J. P. powołał się na okoliczność, iż na podstawie art. 4 ust. 1 pkt. 7 ww. ustawy w okresie wykazywanych zaległości posiadał uprawnienie do zwolnienia z opłat w związku z tym, iż pozostawał jedynym żywicielem

5 pięcioosobowej rodziny, w której dochód na jednego członka wynosił 468 zł. Do wniosku

6 załączono stosowne dokumenty, następnie uzupełnione w dniu 8 kwietnia 2014 r.

7 W dniu [...] maja 2014 r. KRRiT wydała decyzję nr [...] umarzającą zaległości w płatności opłat abonamentowych rtv wykazane przez Pocztę Polską S.A. tj. za okres: od 1 października 2013 r. do 31 marca 2014 r.

8 Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, KRRiT utrzymała w mocy decyzję [...] z [...] maja 2014 r.

9 Od powyższej decyzji Abonent wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu

10 Administracyjnego w Warszawie. Wyrokiem z 6 lutego 2015 r. sygn. akt V SA/Wa

11 2855/14 Sąd uchylił zaskarżoną decyzję z [...] sierpnia 2014 r. i poprzedzającą ją

12 decyzję z [...] maja 2014 r. W uzasadnieniu wyroku wskazano, iż inicjujący postępowanie

13 wniosek Skarżącego z 30 grudnia 2013 r. odnosił się do doręczonego mu wezwania

14 Poczty Polskiej S.A. z 12 grudnia 2013 r., do zapłaty zaległości abonamentowych, ale

15 nie wskazywał ani ich wysokości, ani okresu jakiego dotyczyły. Co wskazało w ocenie

16 Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na zaniechanie organu i nie

17 skorzystanie z unormowania art. 64 § 1 kpa w zw. z art. 63 § 2 kpa poprzez wezwanie

18 Skarżącego do usunięcia braków formalnych podania poprzez sprecyzowanie żądania.

19 Zdaniem Sądu zabrakło także uzasadnienia kontrolowanej decyzji i wykazania dlaczego

20 organ stoi na stanowisku, że wyegzekwowanie należności publicznoprawnej przesądza

21 o bezprzedmiotowości postępowania dotyczącego wniosku o jej umorzenie.

22 Zgodnie ze wskazaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie

23 przy ponownym rozpatrzeniu sprawy KRRiT winna wezwać Skarżącego do

24 sprecyzowania żądania, a następnie wydać zgodną z prawem decyzję.

25 Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 9 grudnia 2016 r. sygn. akt II GSK

26 1220/15, oddalił skargę kasacyjną.

27 Zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na

28 podstawie art. 64 § 2 w zw. z art. 63 § 2 kpa, w zw. z art. 10 ust. 1 i ust. 2 ustawy z 21

29 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych, w dniu 16 marca 2017 r. organ wezwał

30 Stronę do sprecyzowania żądania określonego w podaniu z 30 grudnia 2013 r. poprzez

31 wskazanie kwoty oraz okresu zaległości, których dotyczy żądanie umorzenia zaległości

32 w płatności opłat abonamentowych, w terminie 7 dni od doręczenia wezwania.

33 W odpowiedzi Strona złożyła wniosek o umorzenie zaległości abonamentowych za

34 okres: od 1 stycznia 2008 r. do 30 września 2013 r. w kwocie 1.791,88 zł.

35 Pismem z 13 kwietnia 2017 r. Strona została wezwana do uzupełnienia materiału

36 dowodowego tj.: zaświadczenia o dochodach brutto abonenta, zaświadczenia z urzędu

37 skarbowego o osiąganych dochodach lub kserokopii zeznania podatkowego PIT za

38 ostatni rok, zaświadczenia o dochodach lub bezrobociu osób prowadzących z

39 abonentem wspólne gospodarstwo domowe (żona, pełnoletnie dzieci), zaświadczenia o

40 liczbie osób pozostających z abonentem we wspólnym gospodarstwie domowym,

41 ewentualnie zaświadczenia z ośrodka pomocy społecznej o korzystaniu z pomocy

42 finansowej lub rzeczowej.

43 Biorąc pod uwagę, iż materiał dowodowy nie został uzupełniony w wyznaczonym

44 terminie, w dniu [...] czerwca 2017 r. na podstawie zebranego materiału dowodowego,

45 KRRiT wydała decyzję nr [...] umarzającą w całości postępowanie

46 administracyjne prowadzone z wniosku J. P. w sprawie umorzenia

47 zaległości w płatności opłat abonamentowych rtv za okres: od 1 stycznia 2008 r. do 30

48 września 2013 r. Organ wyjaśnił, że zaległości, o których umorzenie wnioskowała

49 Strona za okres od 1 stycznia 2008 r. do 30 września 2013 r. zostały wyegzekwowane

50 przez Urząd Skarbowy na podstawie tytułu wykonawczego z 7 października 2013 r. i

51 tym samym brak jest zaległości, o której mowa w art. 10 ustawy o opłatach

52 abonamentowych.

53 Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, KRRiT decyzją z [...]

54 czerwca 2018 r. nr [...] utrzymała w mocy własną decyzję z [...] czerwca

55 2017 r. Organ odwoławczy wskazał, że pozostaje związany treścią żądania Strony, tj.

56 wnioskiem o umorzenie zaległości za okres 1 stycznia 2008 r. do 30 września 2013 r.

57 wraz z odsetkami za zwłokę, które zostały wyegzekwowane przez Urząd Skarbowy na

58 podstawie tytułu wykonawczego z 7 października 2013 r., nr [...], w

59 dniu 21 marca 2014 r.

60 Zdaniem KRRiT zobowiązanie z tytułu opłat abonamentowych wygasło w

61 zakresie, w którym należność została wyegzekwowana, brak jest podstaw do

62 merytorycznego rozpatrzenia wniosku J. P. o umorzenie ww. zaległości.

63 J. P. skorzystał z prawa skargi do sądu administracyjnego.

64 Skarżący reprezentowany przez pełnomocnika wniósł o uchylenie zaskarżonej

65 decyzji, zarzucając naruszenie:

66 - art. 7 kpa poprzez prowadzenie postępowania w sposób niepraworządny tj.

67 rozpoznanie sprawy w innym zakresie niż o to wnosił uczestnik;

68 - art. 12 kpa i art. 35 kpa poprzez rozpatrywanie sprawy z przewlekłością co

69 spowodowało ściągnięcie należności;

70 - art. 64 § 2 w zw. z art. 63 § 2 kpa poprzez niewezwanie Skarżącego do

71 sprecyzowania żądania;

72 - art. 77 kpa poprzez nieuwzględnienie wysokości zadłużenia w dniu wniesienia

73 wniosku tj. 30 grudnia 2013 r.;

74 - art. 107 § 1 kpa poprzez niewytłumaczenie w treści decyzji przyczyn, dla których

75 po wyegzekwowaniu świadczenia od Skarżącego nie było podstaw do badania

76 zasadności i umorzenia tego, ściągniętego już zadłużenia;

77 - art. 138 § 1 pkt 2 kpa poprzez nie orzeczenie o zmianie decyzji z [...] czerwca

78 2017 r., pomimo wydania jej z naruszeniem przepisów postepowania oraz

79 - art. 10 ustawy z 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych poprzez jego

80 błędną wykładnię tj. przyjęcie, że możliwe jest umorzenie tylko opłaty, która w dniu

81 wydania decyzji administracyjnej nie została jeszcze ściągnięta.

82 W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi.

83 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

84 Skarga podlega oddaleniu.

85 Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów

86 administracyjnych dalej (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 2261 ze zm.) oraz art. 3 i art.

87 145 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

88 (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm. dalej p.p.s.a.), sąd administracyjny

89 sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z

90 prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest

91 zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły prawa, które to

92 naruszenie miało wpływ na wynik sprawy (w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa

93 materialnego), lub mogło mieć istotny wpływ na ten wynik (w przypadku naruszenia

94 przepisów postępowania).

95 Jak stanowi art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego

96 postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ,

97 którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Ocena prawna może

98 także dotyczyć poprawności skorzystania przez organ administracji z uznania

99 administracyjnego.

100 W świetle art. 153 p.p.s.a. przez ocenę prawną rozumie się powszechnie

101 wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w

102 rozpoznawanej sprawie (por. S. Hanausek [w:] System prawa procesowego cywilnego,

103 t. 3, Zaskarżanie orzeczeń sądowych, red. W. Siedlecki, Ossolineum 1986, s. 318).

104 Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w

105 zaskarżonym akcie (czynności), jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez

106 organ, który wydał ten akt (czynność), zostało uznane za błędne. Ocena prawna o

107 charakterze wiążącym musi dotyczyć właściwego zastosowania konkretnego przepisu

108 czy też prawidłowej jego wykładni w odniesieniu do ściśle określonego rozstrzygnięcia

109 podjętego w konkretnej sprawie. Musi ponadto pozostawać w logicznym związku z

110 treścią orzeczenia sądu administracyjnego, w którym została sformułowana. Naczelny

111 Sąd Administracyjny w wyroku 15 marca 2012 r. sygn. akt: II OSK 1261/10, ONSA WSA

112 2013, nr 1, poz. 7, stwierdził, że ocena prawna musi zostać w orzeczeniu wyrażona, co

113 oznacza, że za przedmiot związania można uznać jedynie te elementy oceny

114 odnoszącej się do przepisów prawa, które zostały zamieszczone w treści uzasadnienia

115 orzeczenia. Muszą one mieć postać jednoznacznych twierdzeń, sformułowanych w

116 sposób jasny, umożliwiający ustalenie treści związania bez potrzeby podejmowania

117 skomplikowanych zabiegów interpretacyjnych. W powołanym wyroku podkreślono, że z

118 zakresu związania wyłączyć należy oceny wyrażone w sposób niejednoznaczny, jak też

119 oceny przybierające postać pośrednich wniosków, jakie można wywieść z podanych w

120 uzasadnieniu orzeczenia rozważań - Andrzej Kabat, Komentarz do art. 153 ustawy -

121 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, LEX, 2013.

122 Natomiast wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły

123 konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego

124 rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie

125 kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości

126 w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (por.

127 S. Hanausek, tamże, s. 319).

128 W ocenie Sądu orzekającego w niniejszym składzie istotą zaleceń zawartych w

129 wydanym w sprawie prawomocnym wyroku z 6 lutego 2015 r. było to, aby organ

130 podejmując rozstrzygnięcie ustalił zakres (ramy) prowadzonego postępowania.

131 Inicjujący postępowanie wniosek Skarżącego z 27 grudnia 2013 r. (data wpływu do

132 organu 30 grudnia 2013 r.) nie wskazywał ani wysokości składek, ani okresu, w jakim

133 one powstały. W tej sytuacji powinnością organu było skorzystanie z unormowania art.

134 64 § 1 kpa w zw. z art. 63 § 2 kpa i wezwanie skarżącego do usunięcia braków

135 formalnych podania (wniosku) poprzez sprecyzowanie żądania. Sąd wykazał, że KRRiT

136 nie ustaliła ram żądania objętego wnioskiem, czym zaniechała rozpatrzenia istoty

137 sprawy. Nadto podkreślono, że organ przekraczając 30 - dniowy termin do zakończenia

138 postępowania, doprowadził do sytuacji, w której w dacie wydania zaskarżonej decyzji,

139 należność o umorzenie, której skarżący wnosił została już wyegzekwowana. Sąd uznał,

140 że KRRiT nie wykazała w uzasadnieniu decyzji, dlaczego stoi na stanowisku, że

141 wyegzekwowanie należności publicznoprawnej przesądza o bezprzedmiotowości

142 postępowania dotyczącego wniosku o jej umorzenie.

143 W wyroku z 6 lutego 2015 r. sygn. akt: V SA/Wa 2855/14, Sąd wskazał, że przy

144 ponownym rozpoznaniu sprawy organ ustali w pierwszej kolejności - czy to wzywając

145 skarżącego do sprecyzowania żądania, czy to zwracając się na podstawie art. 7 kpa o

146 stosowne informację do Poczty Polskiej S.A. – zakres istoty niniejszej sprawy.

147 Następnie po przeprowadzeniu postępowania spełniającego wymogi k.p.a. wyda

148 zgodną z prawem decyzję.

149 Zalecenia te zostały zrealizowane.

150 Pismem z 16 marca 2017 r. KRRiT zwróciła się do Skarżącego o sprecyzowanie

151 żądania określonego we wniosku z 30 grudnia 2013 r. W wyniku udzielonej przez

152 Stronę odpowiedzi, ustalono ponad wszelką wątpliwość, że wniosek o umorzenie

153 zaległości abonamentowych dotyczy okresu od 1 stycznia 2008 r. do 30 września

154 2013 r. w kwocie 1.791,88 zł.

155 KRRiT wykazała w treści decyzji – opierając się na dorobku doktryny i

156 orzecznictwie sądów administracyjnych - że wyegzekwowanie należności

157 publicznoprawnej przesądza o bezprzedmiotowości postępowania dotyczącego

158 wniosku o jej umorzenie. Wyjaśniła w sposób zwięzły, że nie jest możliwe orzekanie w

159 sprawie ulgi w spłacie zobowiązania publicznoprawnego, które przestało istnieć.

160 Przyjęte powyżej ustalenia i podjętą ich ocenę organ wyczerpująco przedstawił w

161 uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Nie dopuścił się tym samym do naruszenia

162 przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w

163 szczególności art. 7, art. 77, art. 107 § 3 kpa, a tym bardziej do wskazanego w skardze

164 przez pełnomocnika skarżącej przepisu prawa materialnego, tj. art. 10 ustawy z 21

165 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych. W sprawie zaistniały bowiem przesłanki

166 do umorzenia postępowania administracyjnego.

167 Zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy z 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych,

168 w wyjątkowych sytuacjach, jeżeli przemawiają za tym szczególne względy społeczne

169 lub przypadki losowe, Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji może umorzyć lub rozłożyć

170 na raty zaległości w płatności opłat abonamentowych, odsetki za zwłokę w ich

171 uiszczaniu, opłatę, o której mowa w art. 5 ust. 3, oraz odsetki za zwłokę w jej

172 uiszczeniu.

173 Jednocześnie decyzję oparto na art. 105 § 1 kpa, zgodnie z którym gdy

174 postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w

175 części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania

176 odpowiednio w całości albo w części.

177 Jak prawidłowo wskazano, Skarżący w chwili wydawania decyzji nie posiadał

178 zaległości w opłatach abonamentowych w okresie od 1 stycznia 2008 r. do 30 września

179 2013 r., z uwagi na wygaśnięcie zobowiązania z tytułu opłat abonamentowych za

180 wskazany okres. Należy zatem zgodzić się z oceną dokonaną przez organ

181 administracji, iż sprawa, z uwagi na brak zaległości w opłacie abonamentowej po

182 stronie Skarżącego, stała się bezprzedmiotowa, co pociągnęło za sobą konieczność

183 umorzenia postępowania.

184 Należy zauważyć, iż zgodnie z ustawą o opłatach abonamentowych w sprawach

185 indywidualnych abonentów, KRRiT właściwa jest jedynie w zakresie przyznawania ulg w

186 spłacie zaległości tych należności. KRRiT nie posiada kompetencji w zakresie

187 prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Opłaty abonamentowe są pobierane przez

188 Pocztę Polską. Operator ten kontroluje także wykonywanie obowiązku uiszczania opłaty

189 abonamentowej, a kierownicy jednostek pocztowych są uprawnieni do żądania

190 wykonania w drodze egzekucji administracyjnej ww. obowiązku.

191 Z wyżej przedstawionych przyczyn Sąd na podstawie art.151 p.p.s.a., oddalił skargę.