Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 października 2019 r., VII SO/Wa 10/19

postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 października 2019 r., VII SO/Wa 10/19

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Artur Kuś po rozpoznaniu w dniu 1 października 2019 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku J. N. o wymierzenie grzywny Ministrowi Kultury i Dziedzictwa Narodowego za nieprzekazanie skargi J. N. z 18.03.2019 r. na bezczynność Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w rozpoznaniu żądania z [...].01.2019 r. stwierdzenia nieważności decyzji o odmowie skreślenia z rejestru zabytków zachowanej wschodniej części budynku dworu w S. postanawia: I. wymierzyć Ministrowi Kultury i Dziedzictwa Narodowego grzywnę w kwocie 1000 (jeden tysiąc) złotych za nieprzekazanie sądowi skargi wraz z aktami i odpowiedzią na skargę, II. zasądzić od Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na rzecz J. N. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania

Uzasadnienie

2 W dniu 17 czerwca 2019 r. do Sądu wpłynął wniosek J. N. reprezentowanego przez profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego o wymierzenie grzywny organowi za nieprzekazanie skargi J. N. z 18.03.2019 r. na bezczynność Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w rozpoznaniu żądania z [...].01.2019 r. stwierdzenia nieważności decyzji o odmowie skreślenia z rejestru zabytków zachowanej wschodniej części budynku dworu w S. Wniosek oraz pełnomocnictwo opłacono.

3 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

4 Zgodnie z art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302, dalej "P.p.s.a."), skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Stosownie zaś do art. 54 § 2 P.p.s.a. organ, o którym mowa w § 1, przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania.

5 W myśl art. 55 § 1 P.p.s.a. w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 P.p.s.a., sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 tej ustawy, czyli do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Zgodnie z Komunikatem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 11 lutego 2019 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w 2018 r. (M.P. z 2019 r., poz. 154) przeciętne wynagrodzenie w gospodarce narodowej w 2018 r. wyniosło 4 585,03 zł.

6 Z przedstawionych regulacji prawnych jednoznacznie wynika, że podmiot, za pośrednictwem którego kierowana jest dla sądu administracyjnego skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, jest bezwzględnie obowiązany przekazać skargę sądowi, wraz z kompletem akt sprawy i odpowiedzią na skargę, w terminie 30 dni do dnia otrzymania skargi.

7 Instytucja wymierzenia organowi grzywny w sytuacji braku wywiązania się z nałożonych na niego ustawowych obowiązków w zakresie postępowania sądowoadministracyjnego, ma charakter dyscyplinujący, restrykcyjny i prewencyjny. Mobilizuje ona bowiem organ do niezwłocznego przekazania skargi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy oraz odpowiedzią na skargę, a jednocześnie stanowi sankcję za niedokonania tych czynności w wymaganym terminie. Zapobiega także naruszeniom tego obowiązku w przyszłości (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 grudnia 2017 r., sygn. I OZ 1702/17 - dostępne w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych na stronie internetowej CBOSA).

8 W uchwale składu siedmiu sędziów NSA z 3 listopada 2009 r., sygn. II GPS 3/09 (publ. ONSA/WSA 2010/1/2) wskazano, że grzywna z art. 55 § 1 P.p.s.a. ma mieszany, tj. dyscyplinująco-restrykcyjny charakter. Jej celem jest nie tylko doprowadzenie do tego, by organ przekazał sądowi administracyjnemu skargę wraz z aktami sprawy i swoim stanowiskiem, ale także ma ona być sankcją za naruszenie podstawowego prawa jednostki do rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, o którym mowa w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Ponadto ma ona również funkcję prewencyjną, której celem jest zapobieżenie naruszeniom prawa w przyszłości. Podkreślić należy, że choć przywołana regulacja konstytucyjna odnosi się do sądu, a nie do organu administracji publicznej, to jednak działanie sądu jest w tym wypadku uzależnione od dokonania przez organ czynności wymienionych w art. 54 § 2 P.p.s.a. Z tej przyczyny organ ponosi odpowiedzialność za uniemożliwianie albo utrudnianie realizacji tego prawa.

9 Powyższe prowadzi do wniosku, że powołane przepisy pozwalają sądowi na wymierzenie grzywny po spełnieniu łącznie dwóch warunków, tj. złożenia przez stronę wniosku o wymierzenie organowi grzywny oraz stwierdzenia uchybienia przez organ terminu do przekazania sądowi skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę. Przesłanką do wymierzenia grzywny jest fakt nieprzekazania skargi sądowi administracyjnemu, bez względu na powody. Natomiast wszystkie okoliczności danej sprawy, w tym między innymi przyczyny niewypełnienia przez organ ciążącego na nim obowiązku, sąd powinien wziąć pod uwagę wymierzając wysokość grzywny (por. postanowienie NSA z 28 maja 2014 r., sygn. I OZ 379/14).

10 Powtórzyć trzeba, że przekazanie skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę jest bezwzględnym obowiązkiem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono.

11 Okoliczności, które spowodowały nieprzekazanie oryginału skargi sądowi, nie mają zatem istotnego znaczenia w sprawie samego wymierzenia grzywny, bowiem wyłączną materialnoprawną przesłanką wymierzenia grzywny jest niewykonanie wskazanych w ustawie obowiązków. Natomiast okoliczności te mogą mieć wpływ na wysokość grzywny, ponieważ sądowi orzekającemu w przedmiocie wymierzenia grzywny ustawodawca pozostawił swobodny zakres ustalenia jej wysokości w ramach granic wynikających z art. 55 § 1 w związku z art. 154 § 6 P.p.s.a.. Pozwala to zatem na wymierzenie grzywny w wysokości adekwatnej do stopnia uchybienia przez organ obowiązkowi przesłania skargi wraz z aktami i odpowiedzią na skargę w wyznaczonym w ustawie terminie, w tym uwzględnienia okresu, w jakim organ pozostawał w zwłoce oraz okoliczności faktycznych, które legły u podstaw uchybienia przez organ temu obowiązkowi.

12 Organ do dnia dzisiejszego nie przekazał sądowi skargi, ani w żaden sposób nie ustosunkował się do wniosku o wymierzenie grzywny.

13 Skoro organ do dnia dzisiejszego nie wykonał nałożonego na niego przepisami oraz zarządzeniem obowiązku, to tym samym spełniły się przesłanki, o których mowa w art. 55 § 1 P.p.s.a.

14 Wymierzając grzywnę w wysokości 1000 zł Sąd wziął pod uwagę wielkość opóźnienia – skargę złożono z datą 18.03.2019 r. – bez informacji kiedy wpłynęła do organu, oraz fakt nieprzekazania skargi wraz z aktami sprawy do dnia dzisiejszego. Wobec tego aktualna jest potrzeba odwoływania się do funkcji dyscyplinującej grzywny.

15 Powyższe, w ocenie Sądu, nie pozwala na oddalenie wniosku skarżącej, jednocześnie pozwalając na wymierzenie grzywny w niewielkiej wysokości - w jej dolnych granicach.

16 Oprócz funkcji dyscyplinującej wymierzonej grzywny, Sąd wziął pod uwagę także jej funkcję represyjną i prewencyjną. Grzywna za nie wykonanie obowiązku wiąże się z funkcją represyjną niezależnie od tego, czy organ przesłał skargę, odpowiedź na skargę i akta przed posiedzeniem sądu, czy też nie. W obu przypadkach spotyka go represja za niedopełnienie tej czynności w przepisanym terminie.

17 Przedmiot zaskarżenia określony w art. 55 § 1 P.p.s.a. obejmuje nie tylko zaniechanie przekazania sądowi skargi, odpowiedzi na skargę i akt sprawy, ale także zwłokę organu w dopełnieniu tej czynności. Oznacza to, że nie przestaje on istnieć w przypadku przekazania sądowi skargi, odpowiedzi na skargę i akt sprawy z uchybieniem terminu. Nie zachodzi zatem bezprzedmiotowość postępowania w rozumieniu art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a.

18 W rozpoznawanej sprawie wymierzenie grzywny, oprócz funkcji represyjnej, pełnić ma nade wszystko funkcję prewencyjną. Ukaranie organu przez Sąd ma służyć bowiem zapobieganiu analogicznym naruszeniom prawa w przyszłości.

19 Ustalając wysokość grzywny wzięto pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy. Wymierzenie grzywny w kwocie 1000 zł powinno być wystarczające dla spełnienia jej wyżej opisanych celów.

20 Wobec powyższego Sąd orzekł jak w punkcie 1 postanowienia, za podstawę biorąc art. 55 § 1 w zw. z art. 154 § 6 P.p.s.a.

21 O kosztach postępowania, na które składa się uiszczony wpis od wniosku w kwocie 100 zł, koszt zastępstwa procesowego skarżącego 480 zł oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa 17 zł, Sąd orzekł w pkt 2 postanowienia, na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 w zw. z art. 64 § 3 P.p.s.a.