Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 marca 2012 r., VII SA/Wa 2402/11

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 marca 2012 r., VII SA/Wa 2402/11

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska, Sędzia WSA Mirosława Kowalska, Sędzia WSA Mirosława Pindelska (spr.), Protokolant ref. staż. Agnieszka Chustecka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi R. C. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji.

Uzasadnienie

2 Sygnatura akt VII Sa/Wa 2402/11

UZASADNIENIE

3 Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. postanowieniem z

4 dnia [...] lipca 2011 r. nr [...]na podstawie art. 61 a § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. -

5 Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.) dalej

6 zw. k.p.a. i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane (Dz. U. nr 243

7 z 2010 r. poz. 1623 ze. zm.) odmówił na żądanie R. C. z 11

8 czerwca 2011 r. wszczęcia postępowania w sprawie budynku usytuowanego na granicy

9 działki nr [...] w K. gmina T. będącej we władaniu R. C. i działki nr [...] będącej we władaniu M. i J. P.

10 W uzasadnieniu organ wskazał, że postępowanie w przedmiocie wniosku

11 dotyczącego ww. budynku było już przedmiotem postępowania administracyjnego i

12 zostało zakończone decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru

13 Budowlanego z [...] czerwca 2008 r. nr [...], mocą której organ uchylił w całości

14 decyzję organu I instancji i umorzył postępowanie administracyjne.

15 Organ I instancji wskazał, że ww. decyzja nie została zaskarżona do sądu

16 administracyjnego. Natomiast z treści żądania z [...] czerwca 2011 r. i załączonych do

17 żądania dokumentów wynika, że od czasu ww. rozstrzygnięcia do czasu żądania w

18 przedmiotowej sprawie stan prawny i faktyczny nie uległ zmianie.

19 Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. wskazał, że w

20 uzasadnieniu decyzji [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego

21 stwierdził, że organy nadzoru budowlanego posiadają kompetencję do oceny robót

22 budowlanych oraz stanu technicznego obiektu budowlanego, a nie do przymuszenia

23 inwestora do realizacji zobowiązań o charakterze cywilno prawnym (przyrzeczenie

24 rozbiórki obiektu).

25 Rozpoznając żądanie z uwzględnieniem wskazań organu wyższego stopnia,

26 Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. stwierdził, że w

27 rozstrzyganym przypadku zaistniała jedna z okoliczności wymienionych w art. 61 a

28 k.p.a., który stanowi, że gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 (tj. żądanie wszczęcia

29 postępowania), zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych

30 uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji

31 publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania tj, iż

32 postępowanie nie może być wszczęte z innych uzasadnionych przyczyn.

33 Uzasadnioną przyczyną niemożności wszczęcia postępowania, zdaniem organu I

34 instancji, jest fakt, iż w przedmiotowej sprawie zapadła ostateczna w administracyjnym

35 toku załatwiania spraw decyzja, co skutkowałoby zastosowaniem dyspozycji art. 156 §

36 1 pkt. 3 k.p.a. odnośnie każdej decyzji kończącej tak wszczęte postępowanie.

37 Postępowanie nie może być zatem wszczęte z powyższej przyczyny.

38 Zażalenie na ww. rozstrzygniecie w ustawowym terminie złożył R.

39 C.

40 [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia

41 [...] sierpnia 2011 r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144

42 k.p.a. oraz na podstawie art. 83 ust. 2 ustawy prawo budowlane utrzymał w mocy

43 zaskarżone postanowienie.

44 W ocenie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego

45 zaskarżone postanowienie jest prawidłowe. Zgodnie z art. 61 a § 1 k.p.a. gdy żądanie,

46 którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobą niebędącą stroną lub z innych

47 uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji

48 publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

49 Przesłanki odmowy wszczęcia postępowania można podzielić według kryterium

50 podmiotowego i przedmiotowego. Uwzględnić należy również inne przyczyny, których

51 wystąpienie uzasadnia odmowę wszczęcia postępowania. Do innych przyczyn można

52 zaliczyć m. in. tak jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, żądanie strony dotyczące

53 sprawy rozstrzygniętej już decyzją ostateczną.

54 W ocenie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego organ powiatowy zasadnie postanowieniem Nr [...]z dnia [...] lipca 2011 r. odmówił wszczęcia postępowania na wniosek R. C. z dnia [...] czerwca 2011 r. w sprawie budynku usytuowanego na granicy działki nr [...] i nr [...] w K. gmina T. z uwagi na to, iż w niniejszej sprawie prowadzone było już postępowanie administracyjne, które zakończyło się wydaniem decyzji przez organ wojewódzki Nr [...] z dnia [...] czerwca 2008 r. uchylającej w całości decyzję organu I instancji Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2008 r. i umarzającej postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie, na którą nie została złożona skarga do WSA w Warszawie.

55 Organ powiatowy w zaskarżonym postanowieniu wskazał, iż od czasu ww. rozstrzygnięcia do czasu złożenia żądania w przedmiotowej sprawie stan prawny i faktyczny nie uległ zmianie.

56 Organ odwoławczy podniósł, że w poprzednio prowadzonym postępowaniu

57 zarówno przed organem I jak i II instancji przedmiotem postępowania był budynek

58 gospodarczy, a nie tylko wykonane przez M. P. roboty budowlane polegające

59 na wykonaniu więźby dachowej oraz pokryciu blachą dachu ww. obiektu. Ponadto

60 organ odwoławczy zauważył, że w aktach organu powiatowego znajduje się ocena

61 techniczna potwierdzająca prawidłowy stan techniczny obiektu. Podkreślił, że

62 skarżącemu jako stronie postępowania przysługiwała możliwość złożenia skargi do

63 sądu na rozstrzygnięcie organu wojewódzkiego Nr [...] z dnia [...] czerwca 2008 r., z

64 której R. C. nie skorzystał.

65 Skargę do sądu administracyjnego na ww. postanowienie złożył R.

66 C.. Postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało

67 istotny wpływ na wynik sprawy poprzez błędne zastosowanie art. 61 a § 1 k.p.a. oraz

68 napuszenie przepisów prawa materialnego - art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego poprzez

69 zaniechanie rozpoznania meritum sprawy.

70 W uzasadnieniu zaznaczył, że organ II instancji błędnie przyjął, iż w świetle art.

71 61a § 1 k.p.a., sprawa była już rozstrzygnięta decyzją ostateczną z [...] czerwca 2008 r.

72 Zauważył, iż postępowanie zakończone ww. decyzją z dnia nie jest tożsame z

73 postępowaniem niniejszym, gdyż z dniem 18 maja 2011 r. stan faktyczny i prawny w

74 zakresie przedmiotu sprawy uległ istotnej zmianie, które to okoliczności nie istniały w

75 chwili wydania decyzji z [...] czerwca 2008 r.

76 W dniu 18 maja 2011 r. R. C. i J. i M. P. na skutek

77 sporu, co do granic nieruchomości zawarli ugodę przed geodetą, odnośnie przebiegu

78 granic między działkami nr [...] i [...]. Z postępowania rozgraniczeniowego

79 jednoznacznie wynika, że przedmiotowy budynek został posadowiony, nie w granicy

80 działek [...] i [...], jak przyjęto w decyzji z [...] czerwca 2008 r., ale na obu działkach.

81 W przyjętych okolicznościach, ukształtowanych w drodze ugody mającej moc

82 ugody sądowej, wszczęcie postępowania na skutek wniosku z 11 czerwca 2011 r. na

83 mocy przepisu Prawa budowlanego art. 51 ust. 1 jest zasadne w oparciu o konieczność

84 rozpoznania sytuacji prawnej gruntu, na którym przeprowadzono budowę.

85 Zbadanie statusu zrealizowanej przed 1990 r. inwestycji na działce nr [...]

86 poprzez zbadanie podstaw formalno-prawnych - wg Prawa budowlanego z 1974 r. jest

87 odrębnym zagadnieniem i wniosek o wszczęcie postępowania w tej sprawie legalności

88 budynku powinien być rozpatrzony w każdym czasie, ponieważ obowiązek legalizacji

89 samowoli budowlanej nie ulega przedawnieniu wg orzeczenia WSA w Warszawie z 28

90 stycznia 2010 r. VII SAWA 1589/09.

91 Ponieważ samowola budowlana jest zawsze działaniem bezprawnym, nie

92 uwzględniająca nowych okoliczności tj. informacji Urzędu Gminy T. o braku

93 wpisów na temat legalnego posadowienia budynku (z 2 lutego 2011 r.), notarialnego

94 oświadczenia byłych właścicieli o nielegalnym statusie budynku i pełnej świadomości

95 tego faktu nabywcy J. i M. P. - odmowa przez PINB wykonania czynności

96 do których został powołany narusza interes prawny swobodnego dysponowania

97 nieruchomością.

98 Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i

99 wniósł o jej oddalenie.

100 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

101 Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę

102 działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem

103 zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca

104 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. Nr 153, poz. 1269).

105 Mając na uwadze powyższe kryteria Sąd uznał, że skarga jest zasadna, gdyż

106 zaskarżone postanowienie jak i postanowienie organu I instancji nie odpowiadają

107 prawu.

108 Kontroli Sądu w niniejszej sprawie podlegało postanowienie [...]

109 Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] sierpnia 2011 r. na mocy

110 którego utrzymano w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru

111 Budowlanego w P. z dnia [...] lipca 2011 r. odmawiające na żądanie R.

112 C. wszczęcia postępowania w sprawie budynku usytuowanego na granicy

113 działki nr [...] w K. gm. T. będącej we władaniu R. C. i nr [...] będącej we władaniu M. i J. P.

114 Na wstępie należy wskazać, że postępowanie administracyjne w niniejszej

115 sprawie zostało zainicjowane wnioskiem R. C. z 11 czerwca 2011 r. w którym wniósł on o zbadanie legalności wybudowania budynku gospodarczego częściowo na działce nr[...]i[...]w miejscowości K.

116 Organy administracyjne odmawiając wszczęcia postępowania powołały się na

117 okoliczność prowadzenia wcześniejszego postępowania w sprawie przedmiotowego

118 budynku, które zakończyło się ostateczną decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. Pierwsze

119 postępowanie zostało wszczęte w dniu 15 listopada 2005 r. W zawiadomieniu o

120 wszczęciu tego postępowania organ wskazał, że dotyczy ono robót budowlanych

121 wykonywanych w dniach 27 października 2005 r. - 1 listopada 2005 r., na terenie

122 działek [...] i [...] w K..

123 Zgodnie z art. 61 a k.p.a. gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 (tj. żądanie

124 wszczęcia postępowania), zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z

125 innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ

126 administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

127 Zgodzić się należy z organami, że pod pojęciem innej przyczyny, o której mowa

128 w ww. przepisie jest okoliczność, gdy żądanie strony dotyczy sprawy rozstrzygniętej już

129 decyzją ostateczną. Zarówno organ I jak i II instancji powołały się na ww. przesłankę

130 odmawiając wszczęcia postępowania administracyjnego.

131 Jednak zdaniem Sądu przesłanka, na którą powołały się organy administracji

132 odmawiając wszczęcia postępowania, w niniejszej sprawie nie pojawiła się. Uprzednio

133 prowadzone postępowanie dotyczyło wprawdzie tego samego budynku, ale wbrew

134 twierdzeniom organów, nie było prowadzone pod kątem zbadania legalności jego

135 pobudowania. W uzasadnieniu decyzji kończącej postępowanie w poprzedniej sprawie

136 organ nie rozważał w ogóle tej kwestii - wszelkie rozważania organu zawarte w

137 uzasadnieniu ww. decyzji dotyczyły dachu konstrukcji drewnianej, pokrytego blachą

138 falistą. Poprzednie postępowanie powadzone było natomiast pod kątem stanu

139 technicznego ww. budynku i prowadzonych robót związanych z remontem dachu w ww.

140 budynku. Wskazuje na to treść zawiadomienia o wszczęciu postępowania z 15

141 listopada 2005 r. oraz treść uzasadnień decyzji organów obu instancji. W decyzji

142 kończącej to postępowanie z [...] czerwca 2008 r. [...] Wojewódzki Inspektor

143 Nadzoru Budowlanego wprost wskazuje, że postępowanie to dotyczyło robót

144 budowlanych prowadzonych w ww. budynku. Organ zatem w ogóle nie odniósł się do

145 kwestii legalności budynku. Po analizie akt administracyjnych zdaniem Sądu nie ulega

146 wątpliwości, by organy prowadziły postępowanie w przedmiocie samowolnego

147 wybudowania budynku gospodarczego na działkach nr[...]i[...]w K..

148 Powyższe fakty wskazują, że w sprawie nie można mówić, jak przyjęły to organy

149 administracji, o powadze rzeczy osądzonej. Tym bardziej, że jak wynika z akt sprawy

150 postępowanie zakończone decyzją z [...] czerwca 2008 r. zostało ograniczone do robót

151 budowlanych i tylko wykonanych we wskazanym przedziale czasowym - w stosunku do

152 robót wykonanych w 2005 r. Natomiast budynek gospodarczy został wybudowany

153 najprawdopodobniej przed rokiem 1995, a wiec w czasie obowiązywania innych

154 przepisów ustawy prawo budowlane niż te z 7 lipca 1994 r. oznacza to, że

155 postępowanie w przedmiocie samowoli budowlanej objęte byłoby odmiennym reżimem

156 prawnym, niż postępowanie w sprawie robót budowlanych, które organ prowadził na

157 podstawie przepisów ustawy prawo budowlane z 1994 r. Na mocy art. 103 § 2 ustawy

158 prawo budowlane z 1994 r. przepisu art. 48 ustawy prawo budowlane z 1994 r. nie

159 stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w

160 życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte

161 postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe.

162 Zbadanie statusu zrealizowanej przed 1995 r. inwestycji na działkach nr [...] i

163 [...] poprzez zbadanie podstaw formalno-prawnych - wg przepisów prawa budowlanego

164 obowiązujących w dacie wykonania budynku, jest zatem odrębnym zagadnieniem, a

165 wniosek o wszczęcie postępowania w tej sprawie legalności budynku powinien być

166 rozpatrzony w każdym czasie.

167 Należy zatem stwierdzić, że organy nadzoru budowlanego błędnie przyjęły, iż

168 przedmiot postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. był tożsamy

169 z przedmiotem wniosku z dnia 11 czerwca 2011 r. Tym samym zaskarżone

170 postanowienie jak i postanowienie organu I instancji naruszyły przepis art. 61a k.p.a.,

171 natomiast zarzuty skargi okazały się zasadne.

172 Ponownie przeprowadzając postępowanie organy będą zobowiązane do

173 zbadania budynku pod kątem legalności jego wybudowania, a konsekwencji do

174 zastosowania właściwych przepisów.

175 Mając na uwadze powyższą argumentacje Sąd orzekł jak w sentencji w trybie art.

176 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed

177 sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.).