Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 lipca 2018 r., I SAB/Wa 82/18

postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 lipca 2018 r., I SAB/Wa 82/18

Sentencja

1 Starszy referendarz sądowy Justyna Wtulich - Gruszczyńska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi W. W. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego postanawia I. odmówić W. W. przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie pełnomocnika z urzędu, II. umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych.

Uzasadnienie

2 Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wnioskodawca wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata z urzędu.

3 Z nadesłanego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z matką i utrzymuje się z dochodu uzyskiwanego przez matkę z tytułu emerytury w wysokości ok. [...] zł netto miesięcznie. Wnioskodawca oświadczył, że do grudnia 2017 r. otrzymywał zasiłek w wysokości [...] zł, a obecnie nie uzyskuje żadnego dochodu.

4 Wnioskodawca podał, że posiada mieszkanie o powierzchni [...] m ² i wartości rynkowej około [...] zł (umowa o dożywocie), działkę o powierzchni [...] m ² o wartości [...] zł (umowa darowizny) na której znajduje się drewniany dom w trakcie budowy oraz wspólnie z matką samochód osobowy marki [...] rok produkcji [...] r. o wartości ok. [...] zł. Wnioskodawca oświadczył, że matka posiada oszczędności pieniężne w wysokości [...] zł.

5 Jako stałe zobowiązania i wydatki miesięczne wnioskodawca podał opłaty za mieszkanie w wysokości [...] zł, wydatki związane z zakupem lekarstw w wysokości [...] – [...] zł, koszty związane z utrzymaniem samochodu w wysokości [...] zł, opłaty za telefon i internet w wysokości [...] zł, karta MZK w wysokości [...] zł, podatek gruntowy w wysokości [...] zł oraz podatek gruntowy za działkę plus opłaty za energię elektryczną i wodę w wysokości [...] zł miesięcznie. W sumie miesięczne wydatki wskazane przez wnioskodawcę wynoszą około [...] zł.

6 W niniejszej sprawie zważono, co następuje :

7 Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz.1369 t.j.) powoływanej dalej jako P.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 P.p.s.a.) lub częściowym (art. 245 § 3 P.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek.

8 Zgodnie z art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). W niniejszej sprawie wnioskodawca wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata z urzędu.

9 Podkreślenia jednocześnie wymaga, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199). Zatem prawo pomocy jako instytucja stanowiąca odstępstwo od tej generalnej reguły winno być stosowane jedynie w przypadkach, w których ze złożonego wniosku wynikać będzie w sposób bezsporny, że zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Należy przy tym podkreślić, że to na osobie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy spoczywa powinność udowodnienia - na co wskazuje użyty w art. 246 ustawy zwrot: "wykaże" - że sytuacja finansowa uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania we własnym zakresie.

10 Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy uznano, że brak jest podstaw do przyznania wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika, gdyż nie wykazał on, że znajduje się w sytuacji materialnej, która uprawniałaby do skorzystania z instytucji prawa pomocy.

11 Jak wskazuje się w orzecznictwie sądowym, podczas rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy nie można pominąć sytuacji majątkowej osób pozostających z osobą składającą wniosek we wspólnym gospodarstwie domowym, bowiem informacje te mogą w istotnym stopniu wpłynąć na rozstrzygnięcie wniosku. Jeżeli wnioskodawca pozostaje we wspólnocie rodzinnej i majątkowej z innymi osobami, to właśnie łączne dochody i wydatki tych osób kształtują status majątkowy wnioskodawcy. Przy badaniu sytuacji materialnej wnioskodawcy nie można zatem ograniczać się jedynie do jego dochodów i składników posiadanego majątku, lecz należy również uwzględnić sytuację majątkową i dochody wszystkich domowników prowadzących wspólne gospodarstwo domowe. Porównanie takie jest konieczne dla oceny rzeczywistych możliwości finansowych strony składającej wniosek (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 29 listopada 2012 r. sygn. akt II GZ 442/12 Lex nr 1240669, z dnia 10 września 2013 r. I GZ 375/13 Lex nr 1363597).

12 Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z matką i utrzymuje się przy pomocy matki, która otrzymuje świadczenie emerytalne w wysokości ok.

13 [...] zł netto miesięcznie. Matka wnioskodawcy pokrywa koszty związane z utrzymaniem mieszkania, samochodu, zakupem leków oraz wydatki związane z bieżącymi potrzebami życia codziennego. Wnioskodawca posiada majątek w postaci mieszkania o powierzchni [...] m ² oraz działki o powierzchni [...] m ² na której buduje drewniany dom. Wspólnie z matką posiada samochód osobowy marki [...] z [...] r. Matka wnioskodawcy posiada także zgromadzone oszczędności pieniężne w wysokości [...] zł.

14 Stwierdzono zatem, że wnioskodawca prowadzący gospodarstwo domowe wspólnie z matką przy wysokości zadeklarowanych oszczędności posiadanych przez matkę, jest w stanie ponieść koszty związane z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika z wyboru.

15 Zaznaczyć należy, że aktualna linia orzecznicza sądów administracyjnych w zakresie prawa pomocy uznaje fakt posiadania zgromadzonych oszczędności za negatywną przesłankę przyznania tego prawa (vide: postanowienie z dnia 15 września 2010 r., sygn. akt II FZ 430/10, Lex nr 742485, postanowienie NSA z dnia 27 września 2011r. sygn. akt I OZ 724/11 Lex 965945). Posiadanie oszczędności pieniężnych przez matkę wnioskodawcy z którą wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe w zasadzie wyklucza obecnie przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Jeżeli wnioskodawca lub domownik prowadzący z nim wspólne gospodarstwo domowe ma jakikolwiek majątek, w szczególności zgromadzone oszczędności pieniężne, stały miesięczny dochód oraz nieruchomości to wnioskodawca powinien samodzielnie partycypować w kosztach postępowania sądowego.

16 Podkreślić należy, iż instytucja prawa pomocy może mieć zastosowanie jedynie wobec osób, znajdujących się w skrajnie trudnej sytuacji materialnej uniemożliwiającej zaspokojenie bieżących potrzeb życiowych. Wnioskodawca prowadzący gospodarstwo domowe wspólnie z matką, która posiada oszczędności pieniężne w wysokości [...] zł w takiej sytuacji materialnej się nie znajduje. Dochody uzyskiwane przez matkę wnioskodawcy z tytułu emerytury mają charakter stały oraz przewidywalny i są przeznaczane na opłaty związane z utrzymaniem mieszkania, zakup lekarstw i bieżące utrzymanie wnioskodawcy oraz matki. Ponadto, wysokość uzyskiwanego przez matkę dochodu pozwala wnioskodawcy na budowę domu drewnianego na jego działce.

17 Mając na względzie powyższej wskazane okoliczności uznano, że wnioskodawca jest w stanie przy wysokości oszczędności posiadanych przez matkę oraz uzyskiwanym stałym dochodzie ponieść koszty związane z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Z tego względu, odmówiono wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie pełnomocnika

18 z urzędu.

19 Jednocześnie ze względu na ustawowe zwolnienie wnioskodawcy, na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a., od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych zbędne stało się rozpoznawanie wniosku w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Stosownie do treści art. 239 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej (a taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie) nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych.

20 Zgodnie z art. 249 a P.p.s.a. jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Z tego względu, umorzono postępowanie w zakresie wniosku wnioskodawcy o zwolnienie od kosztów sądowych.

21 Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 249 a w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.