Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 listopada 2016 r., I SAB/Wa 668/16

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 listopada 2016 r., I SAB/Wa 668/16

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Szmydt (spr.) Sędziowie WSA Dariusz Chaciński WSA Emilia Lewandowska Protokolant referent stażysta Andżelika Abramowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2016 r. sprawy ze skargi H. S., D. S., E. G., K. B. i M. B. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość w. 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosku z dnia 7 stycznia 2015 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ulicy [...], w terminie 3 miesięcy od daty zwrotu akt wraz z odpisem prawomocnego wyroku; 2. stwierdza, że Prezydent W. dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta W. na rzecz H. S., D. S., E. G., K. B. i M. B. solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie

2 Pismem z dnia 24 marca 2016 r. H. S., E. G., M. B., D. S. i K. S. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 7 stycznia 2015 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...].

3 Skarżący wskazali, iż wnieśli do Wojewody [...] zażalenie na bezczynność Prezydenta W. wyczerpując tym samym tryb określony w k.p.a. Ponadto podniesiono, że do chwili obecnej na pisma (ponaglenia) kierowane do organu nie uzyskano żadnej odpowiedzi. Organ nie poinformował również strony o wszczęciu, prowadzeniu, czy też przyczynach zwłoki w rozpoznaniu wniosku.

4 W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie, wskazując, iż we wnioskach nie został podany adres ani oznaczenie hipoteczne nieruchomości, ponadto z treści pełnomocnictw dostarczonych przez adwokata nie wynika, że jest on upoważniony do występowania w imieniu następców prawnych dawnych właścicieli o odszkodowanie za nieruchomość przy ul. [...].

5 Wskazano, iż w związku z powyższy, adwokat został wezwany do sprecyzowania wniosku przez podanie oznaczenia hipotecznego nieruchomości oraz do przedłożenia pełnomocnictw upoważniających go do działania w imieniu H. S., E. G., M. B., D. S. i K. S. w sprawie ustalenia odszkodowania za grunt przy ul. [...], pod rygorem odmowy wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie.

6 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

7 Skarga jest uzasadniona, co skutkowało wydaniem przez Sąd wyroku zobowiązującego organ do wydania orzeczenia w określonym terminie.

8 Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a.

9 Zgodnie natomiast z art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a ppsa).

10 Instytucja skargi na bezczynność ma na celu doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, kontrola Sądu zmierza zaś do sprawdzenia, czy istotnie organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności w rozpoznaniu wniosku. Oceniając powyższe okoliczności, Sąd bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie orzekania.

11 Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żądanych czynności w sprawie i - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (wyrok NSA z dnia 5 lutego 1999 r., sygn. akt I SAB 90/98, LEX nr 48016). Skarga na bezczynność, czy przewlekłe prowadzenie postępowania ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie.

12 W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że podejmując rozstrzygnięcie w sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłość organu, Sąd uwzględnia stan sprawy istniejący w dniu orzekania. Wskazuje się również, że w trybie powołanego art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd może tylko orzec o obowiązku wydania aktu w określonym terminie, nie może natomiast nakazywać organowi sposobu tego rozstrzygnięcia, ani też bezpośrednio orzekać o prawach lub obowiązkach skarżącego.

13 W pierwszej kolejności należy zauważyć, że z zasad ogólnych postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy (art. 12 § 1 k.p.a.). Ponadto z przepisu art. 35 § 1 k.p.a. wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). O każdym przypadku nie załatwienia sprawy w terminie, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Powyższe przepisy wyznaczają zatem organowi administracji publicznej standardy obowiązujące przy załatwianiu spraw. Jeżeli organ nie stosuje się do owych standardów mamy do czynienia z nie załatwieniem sprawy w terminie, co jest równoznaczne z pozostawaniem przez organ w stanie bezczynności i to zarówno w przypadku nie załatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., jak również w terminie dodatkowym, o którym mowa w art. 36 § 1 k.p.a. Podkreślić przy tym należy, że bezczynność organu administracji publicznej występuje nie tylko wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego.

14 Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że w sprawie niniejszej zaistniały przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta W. a tym samym wydanie orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., a więc zobowiązania organu do wydania aktu w określonym terminie. Poza sporem jest bowiem to, że Prezydent W. nie rozpoznał wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...].

15 Z nadesłanych do akt sprawy dokumentów wynika w sposób bezsporny, że do dnia wniesienia przez skarżących przedmiotowej skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz do dnia rozprawy, organ nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie.

16 W związku z powyższym zarzut bezczynności organu przy rozpoznawaniu wniosku skarżących należało uznać za uzasadniony, co skutkuje wyznaczeniem trzymiesięcznego terminu do załatwienia sprawy.

17 Oceniając przesłanki wynikające z art. 149 § 1a p.p.s.a., Sąd doszedł do przekonania, że bezczynność organu w rozpoznaniu niniejszej sprawy miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Nie jest kwestionowanym w sprawie, że w dniu 14 stycznia 2015 r. wpłynął do Prezydenta W. wniosek skarżących o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...].

18 Z akt administracyjnych sprawy wynika, iż pismem z dnia 30 czerwca 2016r., (już po wniesieniu skargi do Sądu) organ zwrócił się do Delegatury Biura Geodezji i Katastru Urzędu [...] o przesłanie kopii aktualnej mapy ewidencyjnej – z zaznaczeniem granic działek ewidencyjnych i granic hipotecznych przedmiotowej nieruchomości oraz o przesłanie wypisów z rejestru gruntów. Odpowiedzi na przedmiotowe wezwanie udzielono pismem z dnia 29 lipca 2016 r.

19 Kolejną czynnością podjętą w niniejszej sprawie było zwrócenie się przez organ pismem z dnia 30 czerwca 2016 r. do delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu [...] o przesłanie akt własnościowych przedmiotowej nieruchomości.

20 Ponadto pismem z dnia 1 lipca 2016 r. wystąpiono do pełnomocnika skarżących o uzupełnienie przedmiotowego wniosku o określenie oznaczenia hipotecznego nieruchomości oraz przedłożenie pełnomocnictw upoważniających pełnomocnika adwokata M. O. do zastępowania skarżących w niniejszej sprawie.

21 Z akt sprawy wynika, iż była to ostatnia czynność organu, którą organ wykonał przed rozpoznaniem niniejszej sprawy przez Sąd.

22 Organ nie zastosował się również do obowiązku wynikającego z przepisu art. 36 k.p.a., bowiem do dnia wniesienia skargi nie poinformował stron o przyczynach zwłoki oraz o przewidywanym terminie załatwienia sprawy.

23 Powyższe okoliczności prowadzą do wniosku, że od prawie dwóch lat organ pozostaje w stanie bezczynności, a ta - w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy przybiera postać kwalifikowaną, tj. jak wyżej wskazano rażąco narusza prawo. Brak bowiem podejmowania przez tak znaczny okres skutecznych działań zmierzających do załatwienia sprawy pozostaje w oczywistej sprzeczności z zasadą szybkości postępowania, co w dalszej kolejności prowadzić musi nieuchronnie do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej, a tym samym w sposób rażący narusza normy zawarte w przepisach art. 8 i art. 12 k.p.a. Nie można pominąć również faktu, że organ prowadząc postępowanie nie informował stron o przyczynach niedotrzymania terminu, co stoi w rażącej sprzeczności z treścią art. 36 k.p.a.

24 W świetle powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 3 oraz art. 149 § 1a orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.