Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 września 2016 r., I SAB/Wa 539/16
wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 września 2016 r., I SAB/Wa 539/16
Sentencja
1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska - Jaroszewicz Sędziowie WSA Jolanta Dargas WSA Tomasz Szmydt (spr.) Protokolant referent Joanna Kicińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 września 2016 r. sprawy ze skargi T. K., K. K., A. K., A. K. i S. K. na bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie rozpoznania odwołania od decyzji 1. zobowiązuje Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do rozpatrzenia odwołania od decyzji Wojewody L. z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w terminie jednego miesiąca od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. wymierza Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi grzywnę w wysokości 500 (pięćset) złotych; 4. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz T. K., K. K., A. K., A. K. i S. K. solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
2 Pismem z dnia 26 kwietnia 2016 r. T. K., K. K., A. K., A. K. i S. K. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie rozpoznania odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia, że nieruchomość pn. [...] stanowiąca byłą własność A. K. oraz nieruchomość pn. [...], stanowiąca byłą własność M. K., położona w [...], podlega pod działanie art. 2 ust. 1lit e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.
3 W uzasadnieniu skarżący wskazali, iż pomimo upływu ponad 4 miesięcy od przekazania organowi odwołania nie została wydana decyzja, a skarżący nie uzyskali żadnych informacji dotyczących rozpoznawania przedmiotowej sprawy. W ocenie skarżących zostały przekroczone terminy na załatwienie sprawy określone w art. 35 k.p.a. Co więcej, organ nie wypełnił obowiązku określonego w art. 36 kpa. W związku z bezczynnością Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, na podstawie art. 37 ust. 1 kpa skarżący pismem z dnia 3 marca 2016r. wezwali Ministra do usunięcia powyższych naruszeń prawa. Wezwanie to do dnia wniesienia skargi do Sądu pozostało bez odpowiedzi tj. Minister nie wyjaśnił stronom istoty przedłużającego się milczenia.
4 W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie wskazując, iż przy piśmie z dnia 3 marca 2016 r. poinformowano strony postępowania, że odwołanie od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2015 r. zostanie rozpatrzone do dnia 30 czerwca 2016 r.
5 Ponadto Minister wskazał, iż wpływające do Ministerstwa wnioski są rozpatrywane według kolejności wpływu i reguła ta jest ściśle przestrzegana. Tym samym obiektywnie uzasadnione przedłużenie terminu rozpoznania odwołania skarżących – przy jednoczesnym informowaniu stron o przyczynach zwłoki i wskazywaniu nowego terminu rozpoznania sprawy – czyni zdaniem Ministra zarzut bezczynności organu niezasadnym.
6 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
7 Skarga jest uzasadniona, co skutkowało wydaniem przez Sąd wyroku zobowiązującego organ do wydania orzeczenia w określonym terminie.
8 Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a.
9 Zgodnie natomiast z art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a ppsa).
10 Instytucja skargi na bezczynność ma na celu doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, kontrola Sądu zmierza zaś do sprawdzenia, czy istotnie organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności w rozpoznaniu wniosku. Oceniając powyższe okoliczności, Sąd bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie orzekania.
11 Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żądanych czynności w sprawie i - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (wyrok NSA z dnia 5 lutego 1999 r., sygn. akt I SAB 90/98, LEX nr 48016). Skarga na bezczynność, czy przewlekłe prowadzenie postępowania ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie.
12 W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że podejmując rozstrzygnięcie w sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłość organu, Sąd uwzględnia stan sprawy istniejący w dniu orzekania. Wskazuje się również, że w trybie powołanego art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd może tylko orzec o obowiązku wydania aktu w określonym terminie, nie może natomiast nakazywać organowi sposobu tego rozstrzygnięcia, ani też bezpośrednio orzekać o prawach lub obowiązkach skarżącego.
13 W pierwszej kolejności należy zauważyć, że z zasad ogólnych postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy (art. 12 § 1 k.p.a.). Ponadto z przepisu art. 35 § 1 k.p.a. wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). O każdym przypadku nie załatwienia sprawy w terminie, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Powyższe przepisy wyznaczają zatem organowi administracji publicznej standardy obowiązujące przy załatwianiu spraw. Jeżeli organ nie stosuje się do owych standardów mamy do czynienia z nie załatwieniem sprawy w terminie, co jest równoznaczne z pozostawaniem przez organ w stanie bezczynności i to zarówno w przypadku nie załatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., jak również w terminie dodatkowym, o którym mowa w art. 36 § 1 k.p.a. Podkreślić przy tym należy, że bezczynność organu administracji publicznej występuje nie tylko wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego.
14 Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że w sprawie niniejszej zaistniały przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi a tym samym wydanie orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., a więc zobowiązania organu do wydania aktu w określonym terminie. Poza sporem jest bowiem to, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie rozpoznał odwołania skarżących z dnia 27 listopada 2015 r. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia, że nieruchomość pn. [...] stanowiąca byłą własność A. K. oraz nieruchomość pn. [...], stanowiąca byłą własność M. K., położona w obrębie [...], podlega pod działanie art. 2 ust. 1lit e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.
15 Z nadesłanych do akt sprawy dokumentów wynika w sposób bezsporny, że do dnia wniesienia przez skarżących przedmiotowej skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz do dnia rozprawy, organ nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie.
16 W związku z powyższym zarzut bezczynności organu przy rozpoznawaniu wniosku skarżących należało uznać za uzasadniony, co skutkuje wyznaczeniem miesięcznego terminu do załatwienia sprawy.
17 Oceniając przesłanki wynikające z art. 149 § 1a p.p.s.a., Sąd doszedł do przekonania, że bezczynność organu w rozpoznaniu niniejszej sprawy miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, z uwagi na fakt, iż odwołanie skarżących z dnia 27 listopada 2015 r. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...] nie zostało rozpoznane do dnia wydania niniejszego orzeczenia, ani też organ nie podjął żadnej czynności zmierzającej do rozpatrzenia przedmiotowego odwołania - mimo zebranego materiału dowodowego w sprawie.
18 Minister ustosunkowując się do zarzutów skarżących wskazał, iż wpływające do Ministerstwa wnioski są rozpatrywane według kolejności wpływu i reguła ta jest ściśle przestrzegana. Tym samym obiektywnie uzasadnione przedłużenie terminu rozpoznania odwołania skarżących – przy jednoczesnym informowaniu stron o przyczynach zwłoki i wskazaniu nowego terminu rozpoznania sprawy do dnia 30 czerwca 2016 r. (pismo organu z dnia 3 marca 2016r.) – czyni zdaniem Ministra zarzut bezczynności organu niezasadnym.
19 Minister podkreślił ponadto, iż kolejność wpływu jest jedynym obiektywnym i sprawiedliwym kryterium decydującym o porządku rozpatrywania, stosowanym przez szereg instytucji państwowych.
20 Ponadto podniesiono, że postępowanie dowodowe przeprowadzone przez organ I instancji cechują istotne braki.
21 W ocenie Sądu prawidłowe jest stanowisko organu, iż wnioski rozpoznaje on według kolejności wpływu. Jednakże tak długi okres rozpoznawania tych wniosków, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, w świetle przepisów k.p.a. jest niedopuszczalne. Ponadto pomimo istotnych braków w postępowaniu dowodowym przeprowadzonym przez organ I instancji - Minister od czasu wpływu odwołania t.j. od grudnia 2015 r. nie dokonał, żadnej czynności zmierzającej do zgromadzenia całości materiału dowodowego w sprawie.
22 Biorąc powyższe okoliczności pod uwagę, a w szczególności stopień naruszenia prawa powstały w związku z ponad półroczną bezczynnością Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, w rozpoznaniu odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2015 r., Sąd uznał, że bezczynność Ministra nosi cechy rażącego naruszenia prawa. Stosownie do treści art. 149 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uznał za uzasadniony wniosek skarżących o ukaranie organu grzywną. Za najbardziej adekwatną, a jednocześnie mieszczącą się w granicach określonych przepisem art. 154 § 6 powołanej wyżej ustawy wysokość grzywny Sąd uznał kwotę 500 złotych.
23 Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 149 § 1 i 2 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.