Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 grudnia 2013 r., I SAB/Wa 449/13

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 grudnia 2013 r., I SAB/Wa 449/13

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba Sędziowie: WSA Jolanta Dargas WSA Iwona Maciejuk (spr.) Protokolant referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi M. B., D. L. i M. Z. na bezczynność Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności postanowienia 1. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. oddala skargę w zakresie wniosku o wymierzenie grzywny organowi; 3. w pozostałym zakresie umarza postępowanie sądowe; 4. zasądza od Ministra Infrastruktury i Rozwoju na rzecz skarżących M. B., D. L. i M. Z. solidarnie kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie

2 Wnioskiem z dnia [..] lipca 2012 r. R. M., W. M., I. M., M. M., D. L., M. B. i M. Z. wystąpili do Ministra Trasportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej o stwierdzenie nieważności postanowienia Ministra Infrastruktury z dnia [..] czerwca 2011 r. nr [..] utrzymującego w mocy postanowienie organu z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [..] o zawieszeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Budownictwa i Materiałów Budowlanych z dnia [...] listopada 1966 r. nr [...] w części dotyczącej przejęcia nieruchomości o pow. [...] m² zapisanej w księdzie wieczystej [...], oznaczonej jako działka nr [...]. Wniosek został uzupełniony pismem z dnia [...] października 2012 r.

3 Pismem z dnia [...] marca 2013 r. wnioskodawcy wystąpili o podanie informacji na jakim terminie znajduje się sprawa. Kolejnym pismem z dnia [...] kwietnia 2013 r. wnioskodawcy zwrócili się o wydanie w sprawie rozstrzygnięcia. Wobec niezakończenia postępowania, wnioskodawcy pismem z dnia [...] kwietnia 2013 r. zwrócili się do organu z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa.

4 Pismem z dnia [...] lipca 2013 r. M. B., D. L. i M. Z., reprezentowani przez radcę prawnego, wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] lipca 2012 r. o stwierdzenie nieważności postanowienia Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...]. W uzasadnieniu skargi opisano dotychczasowy przebieg postępowania wskazując na brak powiadomienia przez organ strony o przyczynach nie załatwienia sprawy w terminie. Skarżący wnieśli o zobowiązanie organu do wydania rozstrzygnięcia w terminie 14 dni od daty doręczenia akt organowi oraz o zobowiązanie do ukarania dyscyplinarnego pracownika winnego niezałatwienia sprawy w terminie. Ponadto skarżący wnieśli o uznanie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

5 W odpowiedzi na skargę Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wniósł o jej oddalenie, względnie o umorzenie postępowania sądowego. Organ opisał przebieg postępowania i wskazał, że postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności postanowienia Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] oraz poprzedzającego go postanowienia z dnia [...] grudnia 2010 r.

6 W piśmie procesowym z dnia 6 grudnia 2013 r. pełnomocnik skarżących ponownie przedstawił okoliczności sprawy żądając wymierzenia organowi grzywny. Podniósł, że termin rozpoznania wniosku został przekroczony kilkakrotnie, zaś organ nie zawiadamiał ani strony ani [...] o przyczynach niezałatwienia sprawy.

7 W dniu 10 grudnia 2013 r. do Sądu wpłynęło pismo Ministra Infrastruktury

8 i Rozwoju, w którym wskazano na wydanie postanowienia z dnia [...] grudnia 2013 r. utrzymującego w mocy postanowienie z dnia [...] sierpnia 2013 r.

9 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

10 Zgodnie z treścią art. 149 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność

11 lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

12 Instytucja skargi na bezczynność ma na celu doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, kontrola Sądu zmierza zaś do sprawdzenia, czy istotnie organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności w rozpoznaniu wniosku. Oceniając powyższe okoliczności, Sąd bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie orzekania.

13 Zgodnie z art. 35 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267), zwanej dalej k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Stosownie zaś do art. 35 § 3 k.p.a., załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Bezczynność organu administracji publicznej ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu, lub nie podjął stosownej czynności. W myśl natomiast przepisu art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie określonym w art. 35 k.p.a., organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.).

14 Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żądanych czynności w sprawie lub opieszale prowadził postępowanie i - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (wyrok NSA z dnia 5 lutego 1999 r., sygn. akt I SAB 90/98, LEX nr 48016). Skarga na bezczynność czy przewlekłe prowadzenie postępowania ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie.

15 Zgodnie z treścią art. 149 P.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa.

16 W niniejszej sprawie Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [..] odmówił stwierdzenia nieważności postanowienia Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [..] oraz poprzedzającego go postanowienia z dnia [..] grudnia 2010 r. a zatem rozpoznał wniosek z dnia [...] lipca 2012 r. Jest jednak bezsporne, że termin określony w art. 35 § 3 k.p.a. nie został przez organ dochowany, a zatem wniesiona skarga była zasadna. Kwestia doręczania bądź niedoręczania pism, czy orzeczeń [..] pozostaje bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Sąd podkreśla przy tym, że postępowanie wszczęte wnioskiem z dnia [...] lipca 2012 r. o stwierdzenie nieważności postanowienia Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2011 r. o zawieszeniu postępowania stanowi odrębną sprawę administracyjną prowadzoną w trybie nadzwyczajnym. Nie jest to postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Budownictwa i Materiałów Budowlanych z dnia [..] listopada 1966 r.

17 W stanie faktycznym niniejszej sprawy wskazania wymaga, że wydanie przez organ postanowienia z dnia [...] sierpnia 2013 r. przed rozpatrzeniem przez Sąd niniejszej skargi wyłącza możliwość wydania wyroku zobowiązującego organ

18 do rozpoznania wniosku. W takiej sytuacji postępowanie sądowoadministracyjne dotyczące bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ podlega w tym zakresie umorzeniu.

19 Przepis art. 149 P.p.s.a. zawiera normę, według której uwzględnienie skargi

20 na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania aktu w określonym terminie, ale także

21 na rozstrzygnięciu o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa albo nie miały takiego charakteru.

22 W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, bezczynność organu miała charakter rażącego naruszenia prawa. Postępowanie w sprawie wniosku o stwierdzenie nieważności postanowienia o zawieszeniu postępowania trwało ponad 12 miesięcy. Jedyne pismo wystosowane w tym czasie do stron w dniu [...] maja 2013 r. informowało o prowadzeniu postępowania i możliwości zapoznania się z aktami sprawy. Postępowanie z wniosku o stwierdzenie nieważności postanowienia z dnia [...] czerwca 2011 r. o zawieszeniu postępowania nie wymagało postępowania dowodowego.

23 W świetle powyższego, w ocenie Sądu, bezczynności organu należało przypisać charakter rażącego naruszenia prawa. W sprawie tej rażąco naruszony został

24 przepis art. 35 § 3 k.p.a., który wyznacza terminy prowadzenia postępowania administracyjnego oraz art. 36 k.p.a., albowiem organ nie dopełnił obowiązku poinformowania strony o przyczynach zwłoki w załatwieniu sprawy i przewidywanym terminie zakończenia postępowania.

25 Jednym z podstawowych zadań organu administracji publicznej jest rozstrzyganie co do istoty indywidualnych spraw w drodze decyzji administracyjnej. Nałożony przez ustawodawcę na organ obowiązek stania w toku postępowania

26 na straży praworządności (art. 7 k.p.a.) oznacza konieczność podejmowania wszelkich działań w celu należytego rozpatrzenia sprawy. Powyższe jest również ściśle związane z przestrzeganiem przepisów określających czas trwania postępowania (art. 35 k.p.a.). Także z przepisu art. 12 k.p.a. wynika powinność działania organu w sprawie wnikliwie

27 i szybko. Wnioskodawca ma zatem prawo oczekiwać, że organ administracji publicznej rozstrzygnie jego sprawę należycie i w możliwie najkrótszym terminie. W sprawie niniejszej postępowanie nie było prowadzone z poszanowaniem powołanych wyżej przepisów.

28 Biorąc pod uwagę, że wniosek stron z dnia [...] lipca 2012 r. został przez organ rozpoznany postanowieniem z dnia [..] sierpnia 2013 r., Sąd za niezasadne uznał wymierzenie organowi grzywny. Sąd wskazuje jednocześnie, że w przepisach ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi brak jest podstaw do rozstrzygania w przedmiocie nakazania organowi wszczęcia postępowania dyscyplinarnego wobec pracownika, o co wnosił pełnomocnik skarżących.

29 Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie,

30 na podstawie art. 149 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w punkcie 1 wyroku. W punkcie 2 wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 151 powołanej ustawy. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 3 wyroku Sąd oparł na przepisie art. 161 § 1 pkt 3 powołanej ustawy. O kosztach, jak w punkcie 4 wyroku, Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 tej ustawy.